Một tuổi thơ Hà Nội giữa lòng câu chuyện hoàng gia
Ký ức Hà Nội của Hoàng thân Henrik là câu chuyện về tuổi thơ và những năm tháng trưởng thành của phu quân Nữ hoàng Margrethe II, được gìn giữ qua những địa chỉ thân thuộc và lời kể trong gia đình Hoàng gia Đan Mạch. Một biệt thự trên phố Phan Đình Phùng là điểm khởi đầu cụ thể cho hành trình lần theo dấu chân ấy: nơi ông từng sống và học tập trong những năm 30 và 50 của thế kỷ 20.
Đây không chỉ là một mẩu tiểu sử thú vị. Khi một thành phố được nhớ qua ngôi nhà, trường học, người thân và bạn bè, lịch sử trở nên gần gũi hơn mọi nghi thức cung đình. Henrik sinh tại Pháp nhưng lớn lên ở Hà Nội, tốt nghiệp trường trung học Pháp tại đây năm 1952; ông cũng từng kể tiếng Việt là ngôn ngữ đầu tiên mình cất tiếng nói. Những chi tiết ấy cho thấy vì sao một biệt thự Hà Nội có thể mở ra câu chuyện rộng hơn về sự gắn bó Việt Nam–Đan Mạch.
Phan Đình Phùng, Hồ Tây và những người không bị lãng quên
Ngôi nhà số 80 phố Phan Đình Phùng không chỉ là một địa chỉ được nhắc lại: Henrik dành riêng một chương hồi ký cho những kỷ niệm tại đó. Con phố với những biệt thự cũ vì thế gợi nên một dạng lịch sử riêng, được lưu giữ qua đời sống thường nhật thay vì những mốc sự kiện lớn. Với người muốn tìm hiểu ký ức Hà Nội, đây là lời nhắc rằng kiến trúc chỉ thực sự có hồn khi được đặt cạnh câu chuyện của người từng sống trong đó.
Trong chuyến trở lại cùng gia đình, ông đưa họ đến Hồ Tây, nơi từng đi dạo với người bảo mẫu, rồi đến những biệt thự trên phố Phan Đình Phùng và ngôi trường mình đã tốt nghiệp. Năm 2003, ông kể về những người bảo mẫu Việt Nam mà mình yêu quý như mẹ, bạn học và niềm vui gặp lại bạn cũ bên tách trà. Chính những gương mặt ấy làm cho câu chuyện vượt khỏi sự hoài niệm về một thời đã qua: Hà Nội trong lời kể của Henrik là một thành phố có tình thân, tình bạn và những cuộc hội ngộ.
Khi ký ức của một người trở thành chuyện của cả gia đình
Dấu ấn Hà Nội không dừng lại ở ký ức cá nhân của Henrik. Hoàng hậu Mary từng nhớ lại chuyến thăm cùng Nữ hoàng Margrethe II và Hoàng thân Henrik, khi ông đưa gia đình đến Hồ Tây, phố Phan Đình Phùng và ngôi trường cũ. Những câu chuyện ông kể đã giúp con trai ông, Nhà vua Frederik X, hình dung từ nhỏ về Việt Nam qua những cánh đồng lúa, cung đèo và thành phố nhộn nhịp. Đó là cách một mối liên hệ được truyền lại: không phải bằng một bài học lịch sử khô cứng, mà qua lời kể trìu mến về những người và nơi chốn cụ thể.
Sợi dây ấy cũng hiện diện trong những cuộc gặp ngoại giao. Ngày 6/5/2022, khi trình Quốc thư tại Cung điện Fredensborg, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Đan Mạch Lương Thanh Nghị nghe Nữ hoàng Margrethe II nhắc đến chồng mình, chuyến dạo phố cổ Hà Nội bằng xích lô và những câu chuyện Việt Nam vẫn được kể trong gia đình. Năm 2026 đánh dấu 55 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Con số này đáng nhớ, nhưng sức nặng của quan hệ còn nằm ở những ký ức riêng đã hóa thành tình cảm chung.
Lần theo dấu chân bằng một hành trình tìm hiểu
Có thể hình dung một hành trình văn hóa bắt đầu ở phố Phan Đình Phùng, dừng lại để tìm hiểu ngôi nhà số 80 và những biệt thự nơi gia đình Henrik từng sống, rồi hướng về Hồ Tây và ngôi trường ông đã tốt nghiệp. Các địa điểm này không nên được xem như những điểm check-in tách rời; giá trị của chúng nằm ở mối liên hệ giữa không gian đô thị, lịch sử gia đình và lời kể được lưu truyền. Tư liệu hiện có xác nhận những nơi chốn ấy gắn với Henrik, nhưng không cung cấp hướng dẫn tham quan cụ thể hay thông tin về khả năng tiếp cận từng địa chỉ.
Vì vậy, cách khám phá thuyết phục nhất là đi chậm, tìm hiểu lịch sử phố phường và đặt mỗi địa điểm vào câu chuyện rộng hơn về giao lưu Việt Nam–Đan Mạch. Từ Hà Nội đến Copenhagen, điều được mang theo không chỉ là hình ảnh một thành phố, mà còn là ký ức về người bảo mẫu, bạn học và những cuộc trở về. Biệt thự Hà Nội trên phố Phan Đình Phùng là một điểm mở đầu đầy sức gợi; kết luận đáng nhớ hơn cả là Hà Nội đã đi xa cùng Henrik, rồi trở thành một phần câu chuyện của Hoàng gia Đan Mạch.
