Từ nhà máy 150 MW đến cú nhảy lợi nhuận 39%
Nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện Ea Súp 5 là một nhà máy năng lượng tái tạo quy mô vừa, công suất 150 MW, được vận hành thương mại tại Đắk Lắk, cung cấp hàng trăm triệu kWh điện sạch mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia và tạo lợi nhuận đáng kể cho doanh nghiệp vận hành. CTCP Ea Súp 5, đơn vị vận hành nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện Ea Súp 5 tại Đắk Lắk với công suất 150 MW, vừa công bố báo cáo tài chính bán niên cho thấy kết quả kinh doanh tăng mạnh so với các năm trước. Lợi nhuận sau thuế 6 tháng đầu năm đạt 143,8 tỷ đồng, vượt 39% so với 103,2 tỷ đồng của cả năm trước đó. Đây không chỉ là một con số đẹp; nó cho thấy một sự thật quan trọng: mô hình điện mặt trời Việt Nam nếu vận hành tốt hoàn toàn có thể bước qua giai đoạn “đuối sức” sau đầu tư ban đầu, để trở thành cỗ máy lợi nhuận bền vững.
Chu kỳ đau – lãi của Ea Súp 5 và bài học chi phí
Điểm thú vị của câu chuyện Ea Súp 5 nằm ở đường cong lợi nhuận: năm 2022 doanh nghiệp chỉ lãi khoảng 551 triệu đồng, rồi lỗ 57,7 tỷ đồng năm 2023 vì áp lực vốn đầu tư lớn và biến động thị trường năng lượng. Nói thẳng, đây là bức tranh điển hình của nhiều nhà máy năng lượng tái tạo: chi phí đầu tư ban đầu nặng nề, lợi nhuận mỏng hoặc âm trong vài năm đầu. Tuy nhiên, từ 2024, Ea Súp 5 đảo chiều với 125,4 tỷ đồng lãi sau thuế, duy trì 103,2 tỷ đồng năm 2025 và bứt phá 143,8 tỷ chỉ trong nửa đầu năm tiếp theo. Câu chuyện “máu chảy” giai đoạn đầu và “vắt ngọt” về sau là lời nhắc rõ ràng cho nhà đầu tư: ai chịu được giai đoạn chi phí đỉnh, tối ưu được vận hành và tài chính, người đó sẽ gặt phần thưởng.
Lợi nhuận năng lượng sạch: không chỉ nhờ giá bán điện
Ea Súp 5 không tăng lợi nhuận đơn thuần vì “gặp may”. Đằng sau con số 143,8 tỷ đồng là một cấu trúc tài chính đang lành mạnh hơn: vốn chủ sở hữu gần 1.567,7 tỷ đồng, tăng 15,8% so với đầu năm, trong khi tổng nợ phải trả giảm xuống 2.614,3 tỷ đồng. Dư nợ vay ngân hàng giảm mạnh từ 2.022,9 xuống 1.882,7 tỷ đồng, kéo hệ số nợ trên vốn chủ từ 2,03 lần xuống 1,67 lần. Nói cách khác, mô hình kinh doanh đang chuyển từ “đòn bẩy nặng” sang “tự chủ vốn”. Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) tăng từ 2,53% lên 3,44%, ROE từ 7,68% lên 9,18%. Đây là câu trúc lợi nhuận năng lượng sạch đáng chú ý: vận hành ổn định, giảm dần nợ vay, tích lũy lợi nhuận chưa phân phối (tăng hơn 73%), từ đó tái đầu tư mà không lệ thuộc hoàn toàn vào ngân hàng.
Nhu cầu điện sạch và mô hình “thảo nguyên năng lượng”
Điện mặt trời Ea Súp 5 chỉ là một mắt xích trong bức tranh rộng hơn của điện mặt trời Việt Nam. Cụm dự án giai đoạn 1 mà Ea Súp 5 tham gia cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh/năm, đáp ứng nhu cầu cho hàng trăm nghìn hộ gia đình và giúp cắt giảm khoảng 1,2 triệu tấn CO₂ mỗi năm. Lợi nhuận tăng nhanh không thể tách rời nhu cầu điện sạch đang phình to của nền kinh tế. Trên một hướng khác, khu tham quan điện mặt trời An Hảo với hơn nửa triệu tấm pin, công suất 210 MWp trên 275 ha, biến dưới chân Núi Cấm thành “thảo nguyên năng lượng” kết hợp du lịch và công nghệ. Đây là minh chứng sống động cho một dạng mô hình nhà máy năng lượng tái tạo mới: không chỉ sản xuất điện, mà còn trở thành điểm đến du lịch, tạo thêm dòng doanh thu và giá trị thương hiệu.
Tín hiệu cho nhà đầu tư: năng lượng sạch đã sang thời kỳ bền vững?
Khi Ea Súp 5 giảm đòn bẩy, tăng tích lũy vốn và cải thiện hệ số thanh khoản, đó là lời xác nhận rằng mô hình kinh doanh năng lượng sạch có thể bền vững, không phải cuộc chơi đốt vốn dài hạn. Dòng vốn tích lũy tạo nền tảng để doanh nghiệp chủ động mở rộng hoạt động, trong bối cảnh tập đoàn phát triển cả điện mặt trời, điện gió, thủy điện và nhắm tới các giải pháp như nông nghiệp công nghệ cao, thép xanh, hydrogen và ammonia xanh nhằm hướng tới mục tiêu Net Zero. Với nhà đầu tư, bài học từ Ea Súp 5 lợi nhuận không chỉ là “mua một nhà máy điện mặt trời rồi chờ lãi”. Từ chiến lược tài chính, tối ưu vận hành đến khai thác thêm giá trị như du lịch năng lượng kiểu An Hảo, mô hình kinh doanh đang thay đổi. Lợi nhuận năng lượng sạch vì thế có cơ sở để tăng, thay vì chỉ dựa vào ưu đãi tạm thời.
