Nội dung giống thật chưa chắc là thông tin thật
Giả mạo BHXH bằng AI là việc tạo hoặc chỉnh sửa văn bản, hình ảnh, giọng nói hay video để khiến thông tin không có nguồn chính thức trông như thông báo thật của cơ quan bảo hiểm. Người tham gia BHXH, BHYT cần thận trọng: logo quen thuộc, giọng nói tự nhiên hay người gọi đọc đúng họ tên đều không đủ chứng minh danh tính. AI khiến việc dựng nội dung thuyết phục hơn, còn thông tin cá nhân bị lộ có thể làm tăng độ tin cậy của kẻ gian. Vì vậy, đừng đánh giá thông báo qua vẻ ngoài; hãy kiểm chứng nơi phát hành và tự tìm kênh liên hệ chính thức trước khi cung cấp dữ liệu hoặc giao dịch. Rủi ro không nằm ở việc mọi thông báo điện tử đều giả, mà ở những yêu cầu bất ngờ thúc ép bạn hành động.
Thủ đoạn lừa đảo bằng AI có thể xuất hiện cùng cách tiếp cận quen thuộc: người gọi tự xưng là cán bộ BHXH, nói cần cập nhật hoặc tích hợp thông tin để thông tuyến khám chữa bệnh BHYT hay làm hồ sơ nhận trợ cấp. Một số đối tượng còn dẫn người dân sang liên hệ với người khác để tạo cảm giác quy trình có thật. Cơ quan BHXH tỉnh Nghệ An cảnh báo các đối tượng lợi dụng việc đồng bộ CCCD và mã số BHXH để tiếp cận người dân.
Đồng nhất CCCD và mã số BHXH không cần ứng dụng lạ
Điểm cần nhớ rất rõ: BHXH tỉnh Nghệ An cho biết hệ thống tự động đồng nhất thông tin CCCD và mã số BHXH khi phát sinh giao dịch. Người dân không cần làm thêm thủ tục, cũng không cần cài ứng dụng lạ để đồng bộ hai thông tin này. Vì thế, lời mời tải ứng dụng, bấm đường dẫn hoặc nộp phí với lý do “đồng nhất dữ liệu” là dấu hiệu cần dừng lại xác minh, không phải lý do để làm theo cho nhanh.
Kẻ gian có thể viện cớ hồ sơ sai, quyền lợi sắp bị gián đoạn hoặc cần xác thực gấp để thúc ép người nhận. Họ có thể gửi trang web giả, dụ tải ứng dụng chứa mã độc, yêu cầu chia sẻ màn hình hoặc đòi thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu và mã OTP. Nếu làm theo, người dân có nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu cá nhân, mất quyền kiểm soát tài khoản hoặc mất tiền trong ngân hàng. Biết đúng một vài thông tin về bạn cũng không chứng minh người gọi có quyền yêu cầu thêm dữ liệu.
Bốn nguyên tắc kiểm chứng trước khi làm theo
Bảo vệ thông tin cá nhân bắt đầu bằng việc không để người liên hệ tự kiểm chứng danh tính của họ. Nếu nhận cuộc gọi hoặc tin nhắn đáng ngờ, hãy ngắt liên lạc rồi chủ động tìm đầu mối chính thức của cơ quan BHXH; đừng gọi lại số, mở đường dẫn hay dùng tài khoản mạng xã hội mà người đó vừa gửi. Khi cần điều chỉnh hoặc bổ sung thông tin BHXH, BHYT, hãy đến bộ phận một cửa hoặc dùng Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam và ứng dụng VssID. Nếu cần tìm hiểu trợ cấp hưu trí xã hội, liên hệ UBND cấp xã nơi cư trú để được hướng dẫn.
- Không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng hoặc xác thực khuôn mặt theo yêu cầu của người lạ qua điện thoại.
- Không chuyển tiền, không mở đường dẫn lạ và không tải ứng dụng không rõ nguồn gốc; chỉ cài VssID từ App Store hoặc Google Play.
- Không chuyển sang Zalo hay kênh liên lạc cá nhân để làm thủ tục theo hướng dẫn của người tự xưng là cán bộ.
- Không vội làm theo lời thúc ép; dừng lại và xác minh độc lập với cơ quan BHXH hoặc chính quyền địa phương.
Nếu đã làm theo hướng dẫn đáng ngờ
Hãy dừng ngay thao tác, không nhập thêm thông tin và lưu lại tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn cùng chứng từ liên quan. Nếu đã cung cấp thông tin tài khoản hoặc có nguy cơ lộ dữ liệu tài chính, liên hệ ngân hàng sớm để được hỗ trợ và trình báo cơ quan chức năng. Đừng tiếp tục vì nghĩ rằng đã làm vài bước thì phải hoàn tất quy trình: mỗi yêu cầu mới vẫn cần được kiểm tra riêng.
Lời khuyên thiết thực nhất là dành thời gian xác minh trước khi hành động, nhất là khi thông báo gắn với quyền lợi BHXH, BHYT và tạo áp lực phải xử lý ngay. Hãy tự mở ứng dụng hoặc cổng dịch vụ công đã biết, thay vì đăng nhập từ liên kết bất ngờ; nếu còn băn khoăn, nhờ người thân xem xét cùng. Một thông báo trông có vẻ chính thức không thay thế được nguồn phát hành xác thực. Kết luận rất đơn giản: không giao dữ liệu, không cài ứng dụng và không thực hiện giao dịch cho đến khi đã kiểm chứng qua kênh chính thức.
