Một bức ảnh, một điểm nguy cơ
AI dự đoán ung thư qua ảnh khuôn mặt là công cụ học máy phân tích các đặc điểm trên gương mặt bệnh nhân để ước tính khả năng sống sót, chứ không xác định ung thư bằng hình ảnh. Nghiên cứu về công cụ này được công bố ngày 19/10 trên tạp chí Lancet Digital Health. Mô hình được huấn luyện với hơn 40 triệu ảnh khuôn mặt và ảnh của hơn 30.000 bệnh nhân ung thư, trong đó nhiều người đã qua đời. Hệ thống gán điểm nguy cơ; nhóm có điểm cao nhất có khả năng tử vong trong 90 ngày lớn hơn. Công cụ cũng ước tính tuổi với sai số khoảng 5 năm. Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu nhận thấy thuật toán tập trung vào sống mũi và vùng ngay dưới mắt. Điều đó gợi ý AI có thể nhận ra những tín hiệu liên quan đến thể trạng mà mắt thường khó đánh giá nhất quán, nhưng chưa giải thích được vì sao các dấu hiệu ấy gắn với nguy cơ.
Có thể bổ sung thông tin, không thay bác sĩ
Giá trị thực tế trước mắt của công cụ không nằm ở việc đưa ra một phán quyết, mà ở khả năng bổ sung góc nhìn khi hồ sơ y tế còn thiếu. Nhóm nghiên cứu cho rằng AI có thể nắm bắt một phần “dự trữ sinh lý” và nguy cơ tử vong qua ảnh khuôn mặt. Đây là một nhánh mới trong chẩn đoán ung thư bằng AI, vốn đã được thử nghiệm để đọc ảnh chụp y khoa và phân tích yếu tố di truyền, lối sống. Dù vậy, dự đoán không đồng nghĩa với giải thích hay chứng minh lợi ích cho từng quyết định điều trị. Giáo sư Miroslaw Bober nhận định công cụ chưa sẵn sàng cho thực hành lâm sàng; nghiên cứu cũng chưa cho thấy điểm số cung cấp thêm giá trị ngoài đánh giá sức khỏe tổng thể của bác sĩ. Vì thế, xem đây là nguồn tham khảo phụ hợp lý hơn nhiều so với coi nó là lời tiên đoán.
Kiểm chứng trước khi đưa vào bệnh viện
Kết quả ban đầu nhất quán trên các nhóm tuổi, chủng tộc, giới tính và loại ung thư khác nhau, nhưng tính nhất quán chưa đủ để bảo đảm công cụ hoạt động tốt trong những bối cảnh khám chữa bệnh khác nhau. Bober đề nghị so sánh dự đoán với nhận định của bác sĩ, đồng thời kiểm tra tại nhiều bệnh viện và trên những nhóm bệnh nhân khác nhau. Đây là bước cần thiết để biết liệu mô hình có thật sự bổ sung thông tin hữu ích hay chỉ lặp lại những dấu hiệu bác sĩ đã nhận ra. Phân tích hình ảnh y tế đang mở rộng nhờ công nghệ y tế tiên tiến, nhưng một điểm số liên quan đến nguy cơ tử vong có thể tác động lớn đến lựa chọn điều trị và tâm lý người bệnh. Bởi vậy, công cụ nên được xem là hướng nghiên cứu đáng chú ý, không phải căn cứ độc lập để quyết định chăm sóc. Chỉ sau khi kiểm chứng rộng hơn, các bác sĩ mới có cơ sở cân nhắc vai trò phù hợp của nó.
