Tài chính xanh: Từ khẩu hiệu thành chiến lược ngân hàng
Tài chính xanh là hệ thống các dòng vốn được thiết kế, phân bổ và quản lý nhằm hỗ trợ những dự án giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ tài nguyên, trong đó ngân hàng đóng vai trò là kênh trung gian kết nối vốn quốc tế với doanh nghiệp, cộng đồng và hạ tầng bền vững thông qua các sản phẩm tín dụng, bảo lãnh và tư vấn chuyên biệt. Việc Nam A Bank ký hợp đồng tín dụng với Proparco AFD cho thấy tài chính xanh tại Việt Nam đã bước sang giai đoạn mới: không còn là khẩu hiệu truyền thông, mà trở thành trụ cột chiến lược của mô hình tăng trưởng. Đây là tín hiệu quan trọng, bởi nếu các ngân hàng không thay đổi, dòng vốn vẫn sẽ chảy về những dự án ngắn hạn, ít chú trọng đến năng lượng tái tạo và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Nam A Bank – Proparco: Cú hích từ vốn quốc tế cho năng lượng tái tạo
Thỏa thuận tín dụng giữa Nam A Bank và Proparco, định chế tài chính phát triển thuộc nhóm cơ quan phát triển Pháp AFD, được thiết kế với trọng tâm rất rõ: ưu tiên các dự án năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, công trình xanh và hoạt động ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu. Điều đáng nói là sự kiện này không diễn ra ngẫu nhiên, mà là bước cụ thể hóa Biên bản ghi nhớ được hai bên ký tại Paris sau khi quá trình đánh giá, thẩm định trực tiếp và nhận biết khách hàng (KYC) được hoàn tất. Nam A Bank không chỉ tìm kiếm vốn rẻ, mà còn chủ động tiếp cận chuẩn mực môi trường – xã hội quốc tế qua các khóa tập huấn về quản trị rủi ro E&S, gắn với tiêu chuẩn của IFC và chính sách an toàn của Ngân hàng Thế giới. Đây là cách tiếp cận đúng: muốn đi xa với tài chính xanh, phải nâng chuẩn quản trị trước khi mở rộng tín dụng.
Tín dụng xanh để phục vụ ai: SME, phụ nữ và nông nghiệp bền vững
Điểm khác biệt của chiến lược tài chính xanh Nam A Bank là câu trả lời khá rõ cho câu hỏi “vốn xanh chảy về đâu?”. Ngân hàng xác định nguồn lực huy động sẽ tập trung cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, các dự án năng lượng sạch, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số gắn với giảm phát thải khí nhà kính. Đây là những đối tượng thường bị bỏ lại phía sau trong hệ thống tín dụng truyền thống. Theo chia sẻ của lãnh đạo Nam A Bank, mục tiêu là biến nguồn lực quốc tế thành các giải pháp tín dụng chi phí hợp lý, giúp SME, doanh nghiệp nữ và mô hình nông nghiệp bền vững nâng cao năng lực cạnh tranh và bứt phá thị trường. Quan điểm này đáng ủng hộ: nếu tài chính xanh chỉ phục vụ các tập đoàn lớn, nó sẽ khó tạo ra chuyển đổi thực sự trong cấu trúc kinh tế và sinh kế của người dân.
Gắn vốn xanh với hạ tầng thích ứng khí hậu: Bài học từ thủy lợi ADB
Trong bức tranh tài chính xanh ở Việt Nam, tín dụng ngân hàng cho năng lượng tái tạo cần đi song song với vốn phát triển cho hạ tầng thích ứng khí hậu. Một dự án thủy lợi do một tổ chức tài trợ đang đầu tư hiện đại hóa bảy hệ thống thủy lợi, nâng hiệu quả quản lý nguồn nước, giúp nông dân ứng phó tốt hơn với hạn hán, biến động lượng mưa và áp lực cạnh tranh nguồn nước. Mục tiêu là nâng diện tích đất được tưới bằng nguồn nước bảo đảm lên hơn hai mươi nghìn ha, đồng thời mở rộng diện tích cây có giá trị cao và đa dạng hóa cây trồng. Đáng chú ý, phụ nữ sẽ chiếm ít nhất 40% số người tham gia các khóa tập huấn về tưới hiệu quả cao và nông nghiệp thích ứng với thời tiết. Đây chính là tinh thần mà vốn quốc tế cần hướng tới: không chỉ xây hạ tầng, mà còn tăng sức chống chịu cho cộng đồng dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu.
Từ Nam A Bank đến hệ sinh thái tài chính xanh khu vực
Hợp tác với Proparco AFD giúp Nam A Bank khẳng định vai trò tiên phong trong việc tiếp nhận nguồn vốn quốc tế cho chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Nhưng nếu chỉ dừng ở một ngân hàng thì tác động vẫn còn hạn chế. Điều đáng kỳ vọng là sáng kiến “Cộng đồng Tài chính Xanh” mà Nam A Bank khởi xướng tại một trung tâm tài chính quốc tế trong nước có thể trở thành hạt nhân lan tỏa sang các định chế tài chính khác, hình thành mạng lưới cùng áp dụng tiêu chuẩn môi trường – xã hội, cùng học hỏi mô hình phân bổ vốn vào năng lượng tái tạo và hạ tầng thích ứng khí hậu. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, chiến lược đúng cho các ngân hàng Việt không phải là đi tìm những khoản vay ngắn hạn, mà là kiên định xây dựng hệ sinh thái tài chính xanh gắn với đời sống nông dân, doanh nghiệp nhỏ và phụ nữ – những người chịu tác động trực tiếp nhưng cũng là động lực chuyển đổi mạnh mẽ nhất.
