Kem chống nắng dùng chung: bảo vệ da hay mở đường cho vi khuẩn?
Kem chống nắng dùng chung là việc nhiều người cùng sử dụng một sản phẩm kem chống nắng, từ tuýp, chai bơm đến lọ, trong đó tay hoặc dụng cụ bôi của mỗi người đều tiếp xúc với phần kem, khiến sản phẩm dễ bị nhiễm bẩn và trở thành cầu nối truyền vi khuẩn, nấm và một số tác nhân gây bệnh ngoài da giữa các người dùng khác nhau. Góc nhìn thẳng thắn: kem chống nắng không nguy hiểm vì bản chất thành phần, mà vì cách chúng ta sử dụng. Khi bôi lên da ướt mồ hôi, da có vết trầy hoặc đang viêm, rồi lại vô tư chuyền tuýp cho người khác, bạn đang đưa da mình vào cuộc thử nghiệm với hệ vi sinh vật không đoán trước được. Học viện Da liễu Hoa Kỳ đã khuyến cáo không nên dùng chung mỹ phẩm và dụng cụ trang điểm vì vi khuẩn, tế bào da hoặc một số tác nhân gây nhiễm trùng có thể truyền sang người khác. Nếu thêm môi trường cát, nước biển và vệ sinh kém, nguy cơ càng tăng. Điểm sáng duy nhất: với sản phẩm còn nguyên, mùi, màu, kết cấu bình thường, mua tại nơi uy tín, nguy cơ gây bệnh truyền nhiễm là rất thấp. Nhưng một khi bạn nghi ngờ tuýp kem bị mở nắp, không còn seal hay tem, hãy coi đó là một sản phẩm đã mất an toàn sử dụng mỹ phẩm chứ không phải món đồ có thể "xài tạm" cho qua kỳ nghỉ.
HPV có dễ lây từ kem chống nắng và môi trường biển?
Nhiều người lo sợ kem chống nắng dùng chung sẽ khiến họ bị lây nhiễm HPV biển, nhưng nỗi lo này thường bị phóng đại sai hướng. HPV chủ yếu lây qua tiếp xúc da-kề-da trực tiếp, đặc biệt là tiếp xúc thân mật trong quan hệ tình dục. Đây không phải là virus thường lây nhiễm khi một người sử dụng chung tuýp kem chống nắng hoặc chạm vào vật dụng thông thường. Nói cách khác, chỉ riêng việc bôi kem từ tuýp ai đó đã chạm tay vào khó có đủ điều kiện để HPV tồn tại và truyền sang bạn. Tuy vậy, khi da bị trầy xước, chàm, viêm hoặc có vết thương sau phẫu thuật, câu chuyện lây nhiễm không còn đơn giản. Đối với các bệnh ngoài da hoặc một số vi sinh vật khác, nguy cơ qua mỹ phẩm dùng chung có thể tồn tại nếu sản phẩm bị nhiễm bẩn, đặc biệt với những sản phẩm mà người dùng phải chạm trực tiếp vào phần kem hoặc sử dụng chung dụng cụ bôi. Đặt trong môi trường biển – nơi cát và nước có thể chứa vi khuẩn từ người, động vật hoặc nước thải – tuýp kem trở thành "trung gian" mang thêm vi sinh vật lên da bạn. Vì vậy, thay vì hoảng sợ về HPV, điều thực tế hơn là bạn cần tập trung vào an toàn sử dụng mỹ phẩm nói chung: không dùng kem không rõ tình trạng, tránh dùng chung với người lạ, và tuyệt đối không bôi lên vùng da đang bị tổn thương.
Những sai lầm vệ sinh khi đi biển khiến da dễ nhiễm trùng
Một ngày trên bãi biển với nắng, gió và nước biển là lựa chọn quen thuộc trong những ngày hè, nhưng thói quen vệ sinh khi đi biển của nhiều người lại quá chủ quan. Không ít người tin rằng nước biển "sát trùng" vết thương, thậm chí cố tình để vết cắt, trầy xước, vết mổ hoặc vị trí mới xỏ khuyên ngâm nước cho mau lành. Theo các phân tích y khoa, đây là cách chăm sóc vết thương không được khuyến nghị: nước biển có thể chứa vi khuẩn gây bệnh, khi tiếp xúc với những vùng da này, vi khuẩn có thể xâm nhập và gây nhiễm trùng. Bác sĩ y học gia đình Christopher Cave cho biết nước biển, đặc biệt là nước ấm, có thể chứa nhiều loại vi khuẩn và virus. Không rửa tay trước khi ăn trên bãi cát là sai lầm phổ biến khác. Cát có thể chứa vi sinh vật từ chất thải của người và động vật; khi tay chạm cát rồi cầm thức ăn, vi khuẩn dễ dàng đi thẳng vào đường ruột. Nghiên cứu được công bố năm 2012 trên tạp chí Epidemiology ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với cát và một số bệnh ảnh hưởng đến đường ruột. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng "ăn vội cho kịp chơi" đồng nghĩa với đánh đổi sức khỏe tiêu hóa và miễn dịch.
Nhiễm trùng nước biển: rủi ro bị đánh giá thấp và vai trò của việc tắm lại
Khi nói đến đi biển, mọi người thường lo cháy nắng mà bỏ qua nguy cơ nhiễm trùng nước biển. Nước biển không phải hồ bơi được khử trùng; nó là môi trường tự nhiên, nơi vi khuẩn, virus và nấm từ nhiều nguồn khác nhau cùng tồn tại. Nước biển có thể chứa vi khuẩn gây bệnh, và khi tiếp xúc với vết cắt, trầy xước, vết thương sau phẫu thuật hoặc vị trí mới xỏ khuyên, vi khuẩn có thể xâm nhập và gây nhiễm trùng. Đây không phải nỗi lo xa vời: nghiên cứu năm 2021 được công bố trên Environmental Research phát hiện những người bơi ở biển có nhiều gene kháng kháng sinh (ARGs) trên da hơn sau khi bơi, từ đó có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Sai lầm lớn là bỏ qua việc tắm rửa sau khi rời bãi biển. Sau nhiều giờ ngâm mình trong nước muối, dính cát, mồ hôi và lớp kem chống nắng dày, da trở thành "sân chơi" lý tưởng cho vi sinh vật. Không tắm lại bằng nước sạch khiến toàn bộ hỗn hợp này nằm trên da đến tận tối, tăng nguy cơ kích ứng, viêm nang lông và nhiễm trùng. Với người bị chàm, da khô hoặc đang điều trị da liễu, việc không tắm sau bơi còn là cách nhanh nhất làm bệnh bùng phát mạnh hơn.
Làm thế nào để vừa chống nắng, vừa phòng nhiễm trùng khi đi biển?
Nếu muốn chuyến đi biển chỉ mang lại ký ức đẹp thay vì đơn thuốc kháng sinh, bạn cần thay đổi chủ động từ kem chống nắng đến thói quen vệ sinh. Trước hết, hãy coi an toàn sử dụng mỹ phẩm là nguyên tắc: tránh dùng chung kem chống nắng với người khác, nhất là dạng lọ, hũ phải thò tay vào; ưu tiên sản phẩm còn nguyên seal, không tem vỡ, có mùi, màu, kết cấu bình thường và mua tại nơi uy tín, vì khi đó nguy cơ gây bệnh truyền nhiễm rất thấp. Nếu phát hiện bao bì không nguyên vẹn, lựa chọn khôn ngoan nhất là đổi sang tuýp mới còn seal. Về vệ sinh khi đi biển, hãy tuân thủ khuyến cáo: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ khuyên người đi biển nên kiểm tra cảnh báo chất lượng nước, tránh xuống nước khi có vết thương hở và rửa tay trước khi ăn, nhất là sau khi tiếp xúc với cát. Ngoài ra, đừng bỏ qua việc tắm rửa sau khi rời bãi biển. Kết luận thẳng: kem chống nắng chỉ thực sự bảo vệ bạn khi đi kèm thói quen vệ sinh đúng và ý thức không dùng chung sản phẩm, đặc biệt trong môi trường nước biển đầy vi sinh vật khó kiểm soát.
