Đổi cuộc sống thành phố: khi sự ổn định không còn đủ
Đổi cuộc sống thành phố để về quê cải tạo nhà cổ là hành trình những người đang có công việc ổn định chọn rời khỏi guồng quay đô thị, tìm lại nhịp sống chậm, gắn với renovation quê hương, thiết kế khu vườn và một kiểu tự do khác, ít tiện nghi nhưng nhiều chủ động hơn.
Hongzi và Xiaoke đều sinh vào những năm 1970, cùng học khoa học máy tính, rồi trở thành kỹ sư phần mềm cho một công ty nước ngoài từ năm 2000, đúng giai đoạn internet Trung Quốc phát triển mạnh. Công việc ổn định, thu nhập tương đối tốt nhưng đi kèm những ngày tăng ca đến tận khuya, cộng dồn hơn một thập kỷ khiến họ kiệt sức cả thể chất lẫn tinh thần. Điều khiến họ sợ nhất không phải khối lượng công việc, mà là cảm giác “không biết cuộc sống riêng của mình nằm ở đâu” nữa. Đây không phải câu chuyện lãng mạn kiểu bỏ phố về quê cho có xu hướng, mà là phản ứng của hai người ở tuổi gần 40 trước một kiểu sống mà họ không chấp nhận tiếp tục thêm vài chục năm.
Nhìn từ hành trình của họ, sự ổn định trong thành phố có giá của nó: thời gian, sức khỏe và cả quyền định nghĩa thế nào là “sống”. Khi những cái giá đó vượt quá điều mỗi người sẵn sàng trả, việc đổi cuộc sống thành phố không còn là hành động bốc đồng, mà trở thành lựa chọn hợp lý.
Ba năm chuẩn bị cho quyết định bỏ việc và về làng
Không ai nên bỏ việc chỉ sau một chuyến du lịch đẹp. Hongzi và Xiaoke mất gần ba năm để chuẩn bị trước khi rời thành phố và bắt đầu hành trình renovation quê hương của riêng họ. Một chuyến đi mùa xuân tới phía nam An Huy, với suối len qua làng, nhà tường trắng mái ngói đen dưới chân núi, chỉ là cú chạm đầu tiên khiến họ đặt câu hỏi: “Liệu mình có nhất thiết phải sống như thế này thêm vài chục năm nữa?”.
Trong khoảng sáu tháng đầu, họ chọn cách đi lại cuối tuần giữa thành phố và vùng quê, khảo sát từng khu và thử tưởng tượng cuộc sống dài hạn ở đó. Cuối cùng, họ tìm được một căn nhà cổ vài trăm năm tuổi ở cuối làng Nanping, bị bỏ hoang, ẩm thấp, khung cửa đầy mạng nhện. Điểm khiến họ quyết chọn là khoảng sân riêng khoảng 150m² – “tài sản” hiếm với nhà cổ cho thuê ở khu vực này.
Quyết định bỏ việc chỉ đến khi hạ tầng tối thiểu cho cuộc sống mới được chuẩn bị: họ bắt đầu cải tạo nhà cổ trước, rồi đến mùa xuân năm 2015, khi Hongzi 39 tuổi và Xiaoke 41 tuổi, cả hai mới chính thức nghỉ việc, chuyển hẳn về làng sinh sống. Đây là điểm quan trọng: đổi cuộc sống thành phố không phải cú nhảy mù, mà là quá trình thử nghiệm, tính toán rủi ro và tự xây đường lui.
Cải tạo nhà cổ: hai năm kiên nhẫn và những bài học renovation
Cải tạo nhà cổ không phải dự án “sơn sửa nhẹ” mà là một cuộc thương lượng giữa quá khứ và hiện tại. Ngôi nhà của họ đã tồn tại vài trăm năm, bị bỏ hoang lâu ngày, ẩm thấp và xuống cấp. Việc renovation kéo dài gần hai năm, trong đó tiến độ liên tục bị gián đoạn vì thợ địa phương còn phải làm nông, không thể bám công trình liên tục. Đây là thực tế mà rất nhiều người mơ về quê thường bỏ qua: thời gian ở nông thôn có nhịp riêng và bạn không thể thúc ép nó như ở thành phố.
Thay vì “đập đi xây lại” để có căn nhà mới tinh, họ chọn tận dụng đá, vật liệu cũ tại chỗ, giữ lại kết cấu truyền thống và đào sâu khoảng sân thành nhiều tầng, bố trí ao cá, bồn hoa, lối đi. Cách cải tạo nhà cổ này có ba bài học đáng giá: thứ nhất, tôn trọng cấu trúc cũ giúp nhà giữ linh hồn, đồng thời giảm chi phí; thứ hai, thiết kế không gian ngoài trời (sân, ao, vườn) quan trọng không kém nội thất; thứ ba, phải chấp nhận sự chậm chạp và sai số của công trình ở quê, thay vì đòi hỏi tiêu chuẩn “chuẩn thành phố”.
Quan trọng hơn, họ không cố biến nhà cổ thành homestay thời thượng, mà biến nó thành một nơi có thể sống lâu dài. Đây là điểm khác biệt giữa renovation quê hương để “đón khách vài mùa” và cải tạo để đổi cả đời sống.
Từ sân 150m² đến khu vườn 1.200m²: thiết kế bằng thời gian, không chỉ bằng bản vẽ
Nếu nhà là khung, thì khu vườn là nhịp tim của dự án này. Ban đầu, họ chỉ có khoảng sân 150m², dần phủ kín hoa hồng, cẩm tú cầu, tử đằng, liễu và các loại cây bụi, cây theo mùa. Hongzi mang một cây weigela từ thành phố về trong chậu; qua nhiều năm, nó trở thành một cây hoa lớn, gần như một thành viên trong gia đình.
Sau đó, họ thuê thêm những mảnh đất hoang gần nhà, khởi đầu là khu đất cho cha Hongzi trồng rau, rồi mở rộng thành khoảng 1.200m² kết hợp vườn rau, cây ăn quả, đồi chè, ao nước và một căn bếp nhỏ. Điều đáng chú ý là cách thiết kế khu vườn của họ: không cắt tỉa chỉnh tề, không cố kẻ hàng cây thẳng tắp, mà chọn hướng bán hoang dã. Hạt giống do gió hoặc chim mang đến nếu mọc phù hợp đều được giữ lại; hoa dại, cây bụi, cây phủ mặt đất phát triển gần như tự nhiên.
Qua thời gian, khu vườn trở thành một hệ sinh thái nhỏ, nơi dế, cóc, chim, đom đóm cùng xuất hiện. Một câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “Họ không thiết kế khu vườn trên giấy, họ thiết kế bằng bảy năm quan sát và điều chỉnh”. Khu vườn không chỉ thuộc về con người, mà là không gian chung của nhiều loài, và đó là dạng thiết kế bền vững nhất.
Không muốn trở lại thành phố: tự do có cái giá riêng
Bỏ phố về quê không đồng nghĩa với “nghỉ hưu” theo nghĩa thôi làm việc. Sau khi ổn định nhà và vườn, họ cải tạo một số phòng thành nơi lưu trú, xem đây là nguồn thu quan trọng cho gia đình. Khi dịch bệnh khiến lượng khách giảm mạnh, thu nhập có lúc gần như bằng 0, họ không vội quay lại thành phố mà lựa chọn giảm nhu cầu tiêu dùng, tăng tự cung tự cấp và tìm cách bán sản phẩm thủ công, trà, rượu….
Bảy năm sau, họ vẫn bận rộn mỗi ngày: trồng rau, chăm cây, làm trà, nhuộm vải, ủ rượu, sửa vườn và kiếm tiền. Họ không “nghỉ ngơi”, họ chỉ nghỉ khỏi kiểu sống không còn muốn tiếp tục nữa. Có lần trở lại Hợp Phì ở thành phố khoảng 10 ngày, tiếng xe dưới những tòa nhà cao tầng khiến họ thấy khó chịu. Đó là lúc họ hiểu mình đã thuộc về nhịp sống khác.
Tuy vậy, chính Hongzi thừa nhận không phải ai cũng phù hợp với việc về quê: sống lâu dài ở nơi yên tĩnh đòi hỏi khả năng chịu đơn điệu, ít tiện nghi và nhiều công việc chân tay. Quan trọng hơn, trước khi đổi nơi sống, mỗi người cần hiểu mình thực sự muốn điều gì. Bởi vậy, câu chuyện của hai kỹ sư không phải lời khuyên “ai cũng nên bỏ việc về quê”, mà là lời nhắc rằng chúng ta có quyền lựa chọn lại cách sống, miễn là dám trả giá và chuẩn bị đủ kỹ.
