Bỏ việc về quê: lựa chọn sống chậm chứ không bỏ cuộc
“Cải tạo nhà cổ quê và xây dựng khu vườn tự cấp là lựa chọn sống chậm ở quê của một bộ phận người thành thị, khi họ bỏ việc về quê để đổi nhịp sống, tái định nghĩa sự nghiệp và tìm lại cảm giác chủ động trong đời sống hằng ngày thay vì chạy theo áp lực đô thị.” Hongzi và Xiaoke – cặp vợ chồng kỹ sư phần mềm sinh những năm 1970 – là ví dụ điển hình cho lựa chọn này. Sau hơn một thập kỷ làm trong ngành internet với những ngày tăng ca đến tận khuya, họ nhận ra mình không còn biết “cuộc sống riêng nằm ở đâu” nữa. Đến mùa xuân năm 2015, khi Hongzi 39 tuổi, Xiaoke 41 tuổi, cả hai chính thức nghỉ việc và chuyển hẳn về một ngôi làng nhỏ, bắt đầu “kỳ nghỉ hưu sớm” của riêng mình. Đây không phải quyết định bốc đồng, mà là kết quả của nhiều năm thử nghiệm, chuẩn bị và đối thoại với chính mình.
Cải tạo nhà cổ quê: kỹ sư phần mềm chuyển nghề thành thợ xây giấc mơ
Điểm khởi đầu cho cuộc sống mới của Hongzi và Xiaoke là một căn nhà cổ vài trăm năm tuổi ở cuối làng Nanping, ẩm thấp, xuống cấp, cửa phủ đầy mạng nhện và bị bỏ hoang. Điều thuyết phục họ không phải vẻ ngoài, mà là khoảng sân riêng rộng khoảng 150m² – thứ xa xỉ trong bối cảnh nhà cổ cho thuê hiếm khi có không gian riêng. Quá trình cải tạo kéo dài gần hai năm, liên tục gián đoạn vì thợ địa phương phải tranh thủ thời gian nông vụ. Thay vì biến nhà thành công trình mới tinh, họ chọn tôn trọng lịch sử: tận dụng đá, vật liệu cũ tại chỗ, giữ lại kết cấu truyền thống, đào sâu sân để tạo nhiều tầng, bố trí ao cá, bồn hoa, lối đi. Cải tạo nhà ở vùng quê trở thành bài toán kỹ thuật lẫn sáng tạo: vừa hiểu kết cấu, nước, ánh sáng; vừa có khả năng “đọc” không gian để nhà mới vẫn còn linh hồn cũ.
Từ khoảng sân 150m² đến khu vườn tự cấp 1.200m²
Khi quyết định sống chậm ở quê, Hongzi không chọn kịch bản sáng uống trà, chiều đọc sách. Cô đổ năng lượng vào cây cối và khu vườn. Từ khoảng sân 150m², hoa hồng, cẩm tú cầu, tử đằng, liễu và cây bụi theo mùa dần phủ kín không gian. Một cây weigela mang từ thành phố về trong chậu, sau nhiều năm đã thành cây hoa lớn – với cô, đó không còn là vật trang trí mà gần như thành một thành viên trong gia đình. Dần dần, hai vợ chồng thuê thêm những mảnh đất hoang gần nhà, ban đầu để cha Hongzi trồng rau, sau mở rộng thành khu vườn khoảng 1.200m² kết hợp vườn rau, cây ăn quả, đồi chè, ao nước và căn bếp nhỏ. Họ chọn phong cách “bán hoang dã”: để gió, chim mang hạt đến; cây dại, cây phủ mặt đất được giữ lại nếu phù hợp. Khu vườn tự cấp trở thành một hệ sinh thái nhỏ, nơi dế, cóc, chim, đom đóm cùng chia sẻ không gian với con người.
Nhà cũ giữa rừng sa mộc: homestay vừa để sống vừa kiếm thêm
Nếu Hongzi và Xiaoke biến nhà cổ quê thành tổ ấm và khu vườn tự cấp, thì Nguyễn Sỹ Đức – chàng trai Bắc Ninh sinh năm 1995 – lại đi một vòng khác về cùng điểm: sống chậm ở quê thông qua homestay từ nhà cũ. Từ căn nhà nhỏ lụp xụp trong bản người Mông ở Tuyên Quang, giữa rừng sa mộc xanh tốt, anh mua lại và cải tạo thành homestay 4 phòng, đón khách tới trải nghiệm cuộc sống địa phương. Ngôi nhà trình tường rộng khoảng 600m² cả nhà và khuôn viên, nằm xa khu dân cư, gần rừng sa mộc – loài cây biểu tượng cho sức sống mãnh liệt ở địa đầu Tổ quốc. Không chạy theo bản vẽ chuẩn, anh thuê thợ bản địa, vừa làm vừa sửa từ hàng rào đá, mái ngói âm dương đến khuôn viên. Trung bình mỗi tháng, homestay đón khoảng 70–80 lượt khách, chủ yếu là bạn bè ở xa và những người mê xê dịch, muốn tìm nơi yên tĩnh “trốn phố”. "Giá phòng nghỉ ở homestay dao động từ 800.000 – 1.500.000 đồng/đêm, tùy thời điểm".
Sống chậm không dễ: bền vững hay mộng mơ phụ thuộc vào chính bạn
Cả hai câu chuyện cho thấy: bỏ việc về quê không đồng nghĩa với việc thôi làm và ngừng kiếm tiền. Hongzi và Xiaoke cải tạo một phần nhà thành chỗ lưu trú để có thêm nguồn thu, nhưng dịch bệnh khiến lượng khách giảm mạnh, thu nhập có lúc gần như bằng 0. Họ chọn cách giảm tiêu dùng, tận dụng khu vườn: rau củ tự trồng, dâu tằm làm mứt, mận ủ rượu, chè chế biến thành trà đen. Hongzi thẳng thắn: không phải ai cũng hợp về quê; sống lâu dài ở nơi yên tĩnh cần khả năng chịu đơn điệu, ít tiện nghi và nhiều việc tay chân, quan trọng là phải biết mình thật sự muốn điều gì. Ở vùng núi, Nguyễn Sỹ Đức cũng trải qua thời gian thiếu thốn, phải tự học mọi thứ, làm nhiều công việc từ chụp ảnh, quản lý homestay đến dẫn khách tham quan để duy trì sinh hoạt và kết nối cộng đồng. Anh nói mình theo đuổi “một không gian bình yên cho chính bản thân” – nơi mỗi ngày hít không khí trong lành, pha một cốc cà phê, nấu bữa ăn truyền thống cho khách và không phải chạy theo deadline. Cuối cùng, sống chậm ở quê không phải là trốn chạy, mà là quyết định đứng về phía một nhịp sống khác, với cái giá rất cụ thể mà mỗi người phải tự cân bằng.
