Từ chiến lược logistics quốc gia đến bước ngoặt của Vietnam Post
Chiến lược mở rộng Vietnam Post logistics và hạ tầng bưu chính số là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp bưu chính quốc gia từ mô hình chuyển phát truyền thống sang cung cấp giải pháp hạ tầng vật lý - số cho thương mại điện tử, kết nối nông sản và dịch vụ hành chính công, đồng thời gắn với các mục tiêu logistics quốc gia và phát triển kinh tế địa phương. Đây không phải là một dự án kỹ thuật thuần túy, mà là thay đổi cách mạng lưới bưu chính tham gia vào chuỗi cung ứng hàng hóa, dòng dữ liệu và dịch vụ công. Lý do khiến Vietnam Post phải tăng tốc nằm ở hai yếu tố: sức ép sau đại dịch khiến logistics bộc lộ nhiều đứt gãy, và chiến lược nhà nước đã được định hình rõ bằng Quyết định số 2229/QĐ-TTg về phát triển dịch vụ logistics thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn 2050. Đoàn công tác Bộ Công Thương do Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải dẫn đầu đã làm việc với Vietnam Post để bàn sâu về định hướng này, từ vận chuyển, hạ tầng đến giao hàng chặng cuối. Đây là tín hiệu cho thấy logistics không còn là “hậu cần” đứng sau, mà trở thành một trụ cột chính sách.
Hạ tầng bưu chính số: từ mạng lưới vật lý tới nền tảng VLP
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Vietnam Post là họ không còn tự xem mình chỉ là một doanh nghiệp chuyển phát, mà là một doanh nghiệp bưu chính – logistics quản lý hạ tầng bưu chính quốc gia và từng bước kết nối sâu với nền tảng số. Theo định hướng phát triển gắn với Quyết định 2229, Vietnam Post logistics đang chuyển từ cung cấp dịch vụ đơn lẻ sang cung cấp giải pháp và quy trình trọn chuỗi, kết hợp môi trường vật lý và môi trường số. Kế hoạch được nêu khá rõ: phát triển hệ thống trung tâm khai thác, trung tâm phân phối hiện đại trên toàn quốc, song song với hạ tầng số để tối ưu hóa vận tải, kho bãi và các nguồn lực logistics. Nền tảng VLP hậu cần thương mại điện tử được xây dựng nhằm kết nối kho bãi, phương tiện vận chuyển và chia sẻ nguồn lực giữa các doanh nghiệp logistics. Một câu nói cho thấy mức độ tham vọng: Vietnam Post "đang phát triển nền tảng VLP (hậu cần thương mại điện tử), hướng tới kết nối kho bãi, phương tiện vận chuyển và tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực". Đó là bước đi bắt buộc nếu muốn cạnh tranh với các tập đoàn logistics đa quốc gia.
Cà Mau: thử nghiệm mô hình hạ tầng bưu chính số gắn với hành chính công
Nếu xem chiến lược quốc gia là khung, thì Cà Mau là một trong những phòng thí nghiệm sống động nhất cho hạ tầng bưu chính số. Ngày 02/10/2026, UBND tỉnh Cà Mau và Vietnam Post ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030, bao phủ hành chính công, an sinh xã hội, logistics, tiêu thụ nông sản và chuyển đổi số. Thỏa thuận này không chỉ thêm một nhà cung cấp dịch vụ, mà đặt mạng lưới bưu chính vào bài toán kết nối chính quyền – người dân, sản xuất – thị trường và kinh tế truyền thống – nền tảng số. Thực tế 2021-2025 cho thấy tiềm năng: Bưu điện Cà Mau đã tiếp nhận và chuyển trả hơn 1,2 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, bình quân 20.770 hồ sơ mỗi tháng. Việc tiếp nhận, luân chuyển và trả kết quả qua bưu điện giảm áp lực cho Bộ phận Một cửa và cho phép người dân làm thủ tục ngay tại nơi cư trú hoặc nhận kết quả tại địa chỉ yêu cầu. Định hướng đến 2030, tỉnh và Vietnam Post dự kiến nâng cấp Bưu điện xã, phường thành "Trung tâm dịch vụ bưu chính - hành chính công xã" để tạo một điểm cung ứng đa dịch vụ tại cơ sở, thay thế việc người dân phải đi nhiều nơi cho các nhu cầu hành chính, bưu chính, tài chính và dịch vụ thiết yếu.
Kết nối nông sản: sàn thương mại điện tử và chuỗi logistics xuất – nhập khẩu
Một điểm mạnh trong chiến lược Vietnam Post logistics là họ nhìn nông sản không chỉ như hàng hóa cần vận chuyển, mà là nguồn lực kinh tế cần được kết nối với thị trường rộng hơn. Đoàn công tác Cục Xuất nhập khẩu và Vietnam Post đã bàn riêng về phát triển thương mại điện tử, mua sắm trực tuyến và sàn thương mại điện tử nông sản do Vietnam Post xây dựng. Hiện sàn nông sản này tập trung đưa sản phẩm OCOP và nông sản địa phương lên giới thiệu, hỗ trợ quảng bá sản phẩm cho các địa phương. Tại Cà Mau, hai bên sẽ phối hợp kết nối, tiêu thụ hàng nông sản và sản phẩm OCOP, nghiên cứu giải pháp đồng bộ từ đóng gói, kho vận đến vận chuyển thương mại để mở rộng tiếp cận thị trường cho sản phẩm của tỉnh. Nói cách khác, Vietnam Post bổ sung một lớp năng lực phân phối vào hệ sinh thái logistics địa phương, giúp nông sản không bị “chết” ở khâu đầu ra. Về mặt xuất nhập khẩu, nâng cấp hạ tầng logistics và hạ tầng số kết hợp được kỳ vọng giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian và tăng khả năng kiểm soát chất lượng chuỗi lạnh – điều kiện để nông sản Việt đi xa hơn, thay vì phụ thuộc vào trung gian nước ngoài.
Dịch vụ tài chính bán lẻ và hành chính công: lớp hạ tầng mềm quyết định thành công
Chiến lược logistics sẽ khó bền vững nếu bỏ qua yếu tố tài chính và dịch vụ hành chính công. Cà Mau cho thấy cách Vietnam Post dùng mạng lưới bưu cục để mở rộng tiện ích tài chính bán lẻ. Tháng 5/2026, Bưu điện tỉnh phối hợp với Công ty Điện lực Cà Mau triển khai dịch vụ thu hộ tiền điện thông qua bưu cục, điểm giao dịch và nhân viên bưu điện. Hoạt động này tạo thêm một kênh thanh toán cho người dân, nhất là ở nông thôn, vùng sâu và vùng ven biển. Trên nền đó, hai bên dự kiến khai thác thế mạnh bưu chính trong tiếp nhận, trả kết quả thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công và chi trả an sinh xã hội, đồng thời nghiên cứu giải pháp công nghệ kết nối doanh nghiệp với người dân, hỗ trợ tiêu thụ thủy hải sản, sản phẩm công nghiệp, đặc sản và OCOP của Cà Mau. Kinh nghiệm hợp tác với các địa phương như Điện Biên, Đắk Lắk cho thấy xu hướng tích hợp dịch vụ hành chính công, thương mại điện tử, logistics và tiêu thụ sản phẩm OCOP đang lan rộng. Kết luận hợp lý là: nếu Vietnam Post thành công trong việc biến bưu điện xã thành "trạm dịch vụ đa năng", chiến lược logistics quốc gia sẽ có một nền tảng xã hội vững hơn nhiều so với các mô hình thuần công nghệ.
