Chiến lược logistics quốc gia: từ văn bản đến hạ tầng nông sản và số hóa
Chiến lược logistics quốc gia theo Quyết định 2229/QĐ-TTg là định hướng tổng thể nhằm nâng logistics Việt Nam từ mạng lưới vận chuyển truyền thống lên hệ sinh thái dịch vụ, kết nối chặt chẽ chuỗi cung ứng hàng hóa, thương mại điện tử, tiêu thụ nông sản và hạ tầng số tại mọi địa phương, với tầm nhìn đến năm 2050. Chính điểm nhấn đó lý giải vì sao Bộ Công Thương chọn Bưu điện Việt Nam – đơn vị đang quản lý hạ tầng bưu chính lớn nhất cả nước – làm một trong những đối tác trung tâm để hiện thực hóa chiến lược. Ngày 30/9/2026, Đoàn công tác Cục Xuất nhập khẩu và Vietnam Post đã làm việc trực tiếp về triển khai Quyết định 2229/QĐ-TTg, tập trung vào vấn đề vận chuyển, giao hàng chặng cuối và kết nối tiêu thụ nông sản trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng nhanh. Bản chất của cuộc hợp tác này không chỉ là phân việc giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, mà là thử thách xem hạ tầng số Việt Nam có thể trở thành "đường cao tốc" mới cho nông sản hay không.
Vì sao Vietnam Post được đặt vào trung tâm hệ sinh thái logistics mới
Việc Bộ Công Thương chủ động làm việc sâu với Bưu điện Việt Nam cho thấy chiến lược phát triển dịch vụ logistics không coi doanh nghiệp nhà nước là "người phát thư" nữa, mà là nhà cung cấp giải pháp logistics tích hợp. Theo lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu, vai trò logistics – đặc biệt chuyển phát – đã thay đổi rất nhanh sau đại dịch Covid-19 và các đứt gãy chuỗi cung ứng, buộc Nhà nước lần đầu ban hành một chiến lược mang tính định hướng toàn ngành. Ở chiều ngược lại, Vietnam Post khẳng định đang chuyển mình từ cung cấp dịch vụ đơn lẻ sang giải pháp tổng thể, kết hợp môi trường vật lý và môi trường số, phát triển hệ sinh thái kết nối hàng hóa, dịch vụ tài chính, dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp và chính quyền. Đây là định hướng tham vọng nhưng hợp lý: không tập trung cạnh tranh cước với doanh nghiệp nước ngoài, mà dùng lợi thế mạng lưới hạ tầng bưu chính logistics lớn nhất cả nước để trở thành "xương sống" cho chiến lược logistics quốc gia.
Kết nối nông sản: từ sàn thương mại điện tử đến dữ liệu logistics quốc gia
Khía cạnh quan trọng nhất – nhưng thường bị xem nhẹ – trong chiến lược logistics quốc gia là kết nối nông sản. Đoàn công tác và Vietnam Post dành nhiều thời gian cho thương mại điện tử nông sản, sàn giao dịch logistics và cách giảm chi phí logistics cho khu vực sản xuất nhỏ lẻ. Vietnam Post đang xây dựng sàn thương mại nông sản và nền tảng hậu cần thương mại điện tử VLP, hướng tới kết nối kho bãi, phương tiện vận chuyển và tối ưu sử dụng nguồn lực, đồng thời sẵn sàng tham gia sàn giao dịch logistics mang tính quốc gia. Đây là lựa chọn đúng hướng: muốn nâng giá trị nông sản thì phải số hóa thông tin, đơn chuẩn quy trình giao nhận và mở cổng ra thị trường trong nước lẫn quốc tế. Đáng chú ý, Vietnam Post đề xuất mô hình phối hợp nhiều bộ ngành và địa phương để nâng hiệu quả kết nối, tiêu thụ nông sản – nếu được triển khai nghiêm túc, đây có thể là "cú bẻ lái" từ tư duy hỗ trợ nông dân ngắn hạn sang thiết kế hạ tầng số dài hạn cho nông thôn.
Hạ tầng số Việt Nam và tham vọng logistics xanh gắn với dịch vụ công
Điểm đáng kỳ vọng trong định hướng mới là Vietnam Post không chỉ nói về kho bãi và xe tải, mà nói về hạ tầng số Việt Nam như lớp nền bắt buộc của phát triển dịch vụ logistics. Tổng công ty đang phát triển VLP như nền tảng logistics, đẩy mạnh tự động hóa, ứng dụng dữ liệu lớn, xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo để phục vụ chuyển đổi số. Song song, chiến lược đến 2030 đặt trọng tâm phát triển hạ tầng logistics kết hợp hạ tầng vật lý – số, các giải pháp logistics tích hợp trên một nền tảng duy nhất và logistics thương mại điện tử xuyên biên giới. Đáng chú ý, doanh nghiệp còn cam kết phát triển logistics xanh: tối ưu mạng lưới để giảm phát thải, tăng dùng phương tiện xanh như xe điện, xây kho thân thiện môi trường, ứng dụng năng lượng tái tạo và AI trong quản lý. Nếu những kế hoạch này thực sự đi vào vận hành, mạng lưới bưu điện có thể tiến dần từ trung tâm giao hàng sang nền tảng cung cấp dịch vụ logistics cho hành chính công, an sinh xã hội và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ buổi làm việc tới cam kết dài hạn: bài kiểm tra cho cả Nhà nước và doanh nghiệp
Kết thúc buổi làm việc, Bộ Công Thương khẳng định sẽ tiếp tục làm việc với các bộ, ngành, địa phương để cụ thể hóa nội dung chiến lược logistics quốc gia, đồng thời đề nghị Vietnam Post tích cực tham gia xây dựng cơ sở dữ liệu logistics quốc gia, bộ tiêu chuẩn logistics xanh và các hoạt động xúc tiến thương mại, diễn đàn logistics. Đây là lời nhắn rõ ràng: chiến lược sẽ không thành công nếu Nhà nước chỉ ban hành văn bản, doanh nghiệp chỉ nói về tầm nhìn mà thiếu hành động đo được. Vietnam Post tuyên bố sẽ tiếp tục đầu tư công nghệ, tăng kết nối với thị trường quốc tế, qua đó góp phần mở rộng thị trường cho nông sản Việt Nam. Nhưng sự kỳ vọng lớn đi kèm trách nhiệm: mạng lưới bưu điện phải chứng minh mình đủ nhanh, đủ minh bạch dữ liệu và đủ mở để các doanh nghiệp logistics khác cùng tham gia. Chiến lược phát triển dịch vụ logistics chỉ thực sự là chiến lược quốc gia khi nông dân, người tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ cảm nhận được chi phí giảm, thời gian giao hàng ngắn hơn và cơ hội thị trường rộng ra.
