Thị trường lập đỉnh không phải lúc nào cũng là tin mừng
Cảnh báo thị trường chứng khoán là những nhận định cho rằng giá cổ phiếu đang tăng quá nóng, định giá vượt xa nền tảng kinh tế và có nguy cơ đảo chiều mạnh, kéo theo thua lỗ lớn cho nhà đầu tư nếu không kịp điều chỉnh danh mục và quản lý rủi ro. Khi chỉ số S&P 500 liên tục lập đỉnh lịch sử, nhà đầu tư Michael Burry vẫn khẳng định thị trường có thể đang tiến rất gần một đỉnh lớn và hoàn toàn có khả năng xảy ra một cú lao dốc kiểu năm 1987. Nghịch lý ở đây là càng lên cao, đà tăng càng thu hút thêm dòng tiền mới, khiến tâm lý hưng phấn lấn át sự thận trọng. Đó chính là môi trường lý tưởng để hình thành một bong bóng tài sản mới, đặc biệt khi nhà đầu tư cá nhân mù mờ rủi ro nhưng lại đặt toàn bộ tương lai tài chính vào cổ phiếu.
Vòng xoáy tăng giá và bóng ma 1987 quay lại
Theo Michael Burry, đà đi lên hiện tại của chứng khoán Mỹ là một “vòng xoáy tăng giá”, nơi biến động càng giảm thì các quỹ càng mạnh dạn vay thêm để mua cổ phiếu, củng cố cảm giác an toàn giả tạo. Ông cảnh báo đợt tăng giá này vẫn có thể kết thúc bằng một cú bán tháo mạnh tương tự vụ sụp đổ năm 1987, dù kết quả kinh doanh tích cực và giá dầu hạ là những cái cớ thuận tiện để biện minh cho mức định giá ngày càng cao. Burry cũng tỏ ra hoài nghi với làn sóng bùng nổ AI, khi nhu cầu đầu tư hạ tầng AI đang được thúc đẩy bởi các cơ chế tài chính có thể không bền vững trong dài hạn. Câu nói “bán khống không dành cho tất cả mọi người… tôi phải bán khống, nhưng phần lớn nhà đầu tư thì không nên” là lời nhắc rằng chiến lược phòng thủ của ông không phải mẫu số chung cho mọi tài khoản nhỏ lẻ.
Siêu bong bóng tài sản và rủi ro nợ công phình to
Robert Kiyosaki đi xa hơn khi cảnh báo một “siêu bong bóng tài sản” có thể vỡ, kéo theo một Đại suy thoái mới tương tự cú sụp đổ năm 1929. Ông coi nợ công phình to là mìn nổ chậm: “Nợ của Mỹ đã mất kiểm soát… Bạn chỉ có thể in tiền để thanh toán các hóa đơn trong một khoảng thời gian nhất định”. Khi tổng nợ quốc gia tiếp tục tăng, niềm tin vào tiền pháp định và tài sản tài chính truyền thống dễ bị lung lay. Trong bối cảnh đó, bong bóng tài sản không chỉ nằm ở cổ phiếu, mà lan sang bất động sản, trái phiếu, thậm chí cả các tài sản công nghệ. Kịch bản xấu không cần đến cú lao dốc 89% như Dow Jones từng trải qua; chỉ một phần nhỏ của mức sụt giảm đó cũng đủ quét sạch thành quả nhiều năm trong các tài khoản tiền tiết kiệm hưu trí 401(k) và IRA, như thiệt hại khổng lồ từng xảy ra trong đợt bán tháo năm 2022.
Tiền tiết kiệm hưu trí đang đứng trên băng mỏng
Những người Mỹ gửi tiền tiết kiệm vào các tài khoản hưu trí rồi đầu tư phần lớn vào cổ phiếu đang nằm trong vùng nguy hiểm mà họ thường không ý thức đủ. Kiyosaki thẳng thắn hỏi: “BẠN có đang gửi tiền tiết kiệm vào các tài khoản hưu trí rồi đầu tư phần lớn vào cổ phiếu không? Chúc may mắn” và cho rằng chúng ta có thể đang bên bờ một cú sụp đổ giống năm 1929. Điều đáng lo là các chương trình như 401(k) và IRA phụ thuộc rất lớn vào thị trường chứng khoán; chỉ cần một đợt điều chỉnh sâu cũng có thể xóa sạch nhiều năm tích lũy của người lao động bình thường. Đợt bán tháo năm 2022 đã cho thấy tiền tiết kiệm hưu trí mong manh thế nào, khi CBS News ước tính người tham gia 401(k) và IRA chịu thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ. Nếu tiếp tục coi cổ phiếu là “kho bạc an toàn” mặc định, nhà đầu tư cá nhân đang đặt cược số phận tuổi già vào một tài sản biến động nhất.
Ba nhóm tài sản phòng thủ và vài nguyên tắc sống còn
Trước nguy cơ từ siêu bong bóng tài sản, Kiyosaki khuyến nghị nhà đầu tư nắm giữ ba nhóm tài sản cụ thể: vàng, bạc và tiền mã hóa, đặc biệt là Bitcoin (kèm Ethereum như một lựa chọn bổ sung). Ông nhiều lần khẳng định: “Tôi vẫn kiên định với vàng, bạc và Bitcoin” như trụ cột phòng thủ trước khả năng thị trường đi xuống. Tuy nhiên, lời khuyên đầu tư không dừng ở việc mua gì, mà là phải phân bổ thế nào: tránh dồn toàn bộ tiền tiết kiệm hưu trí vào cổ phiếu; coi vàng và bạc là bảo hiểm trước rủi ro nợ công và lạm phát; xem Bitcoin và Ethereum như tài sản rủi ro cao nhưng tiềm năng, chỉ nên chiếm một phần nhỏ danh mục. Quan trọng hơn, nhà đầu tư nhỏ lẻ không nên bắt chước chiến lược bán khống của Michael Burry, mà cần tập trung xây dựng kỷ luật: đa dạng hóa, giảm đòn bẩy, định kỳ tái cân bằng và luôn chuẩn bị kịch bản xấu nhất cho tài khoản hưu trí.
