AI vào trường học cần nhiều hơn những sân chơi công nghệ
Giáo dục AI trong trường phổ thông là quá trình giúp học sinh hiểu, sử dụng và đánh giá công nghệ trí tuệ nhân tạo phù hợp với lứa tuổi, đồng thời hình thành thói quen an toàn và có trách nhiệm. Các địa phương đang đi từ những hoạt động trải nghiệm STEM đến kế hoạch đưa nội dung AI vào toàn bộ trường phổ thông, nhưng hai hướng này không đồng nghĩa. Thái Nguyên dùng sân chơi và hoạt động thực hành để khơi gợi hứng thú, Gia Lai đặt mục tiêu phổ cập STEM tích hợp AI, còn Khánh Hòa xác định nội dung AI cốt lõi cho mọi cơ sở giáo dục phổ thông. Sự khác biệt đáng chú ý nằm ở độ bao phủ và mức độ chính thức hóa: trải nghiệm có thể mở cửa tiếp cận công nghệ, nhưng chương trình toàn trường mới tạo cơ sở để mọi học sinh được học nội dung có lộ trình.
Động lực chung là công nghệ đang đổi nhanh cách con người học tập, làm việc và sáng tạo; nhà trường không thể để hiểu biết về AI chỉ đến với nhóm học sinh có điều kiện tham gia câu lạc bộ hoặc sự kiện. Giá trị của việc đưa STEM và AI vào lớp học nằm ở khả năng rèn tư duy, giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức thực tế, chứ không phải chạy theo công cụ mới.
Thái Nguyên tạo điểm chạm bằng trải nghiệm STEM
Năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên phối hợp với Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên tổ chức Open STEM Day, năm thứ hai chương trình diễn ra. Sự kiện kết hợp bồi dưỡng chuyên môn, giới thiệu sản phẩm sáng tạo và sân chơi khoa học, công nghệ; nội dung có hướng dẫn ứng dụng AI để xây dựng học liệu STEM. Năm nay, 52 đơn vị cấp THPT tham gia.
Cách làm này có ưu thế rõ: giáo viên và học sinh được tiếp xúc công nghệ qua hoạt động thực hành, sản phẩm và cuộc thi, thay vì chỉ nghe giới thiệu khái niệm. Nhưng một sự kiện, dù mở rộng quy mô, vẫn là điểm chạm chứ chưa tự nó bảo đảm mỗi học sinh được học AI theo chương trình thường xuyên. Các cuộc thi STEM và AI tiếp theo dự kiến diễn ra từ sau lễ phát động đến hết quý I/2027. Thái Nguyên vì thế cho thấy vai trò cần thiết của trải nghiệm, đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về bước nối từ sân chơi sang cơ hội học tập phổ cập.
Gia Lai chọn phổ cập STEM tích hợp AI, Khánh Hòa chọn nội dung bắt buộc
Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% học sinh phổ thông được tiếp cận STEM tích hợp AI phù hợp lứa tuổi; tối thiểu 80% hoàn thành chương trình phổ cập kỹ năng AI cơ bản và năng lực sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm. Mục tiêu này kết hợp phạm vi tiếp cận rộng với một đích kỹ năng cụ thể, nhưng cách diễn đạt vẫn đặt AI trong khuôn khổ STEM.
Khánh Hòa đi theo hướng quy định trực tiếp hơn: từ năm học 2026–2027, toàn bộ cơ sở giáo dục phổ thông phải tổ chức giáo dục AI, với nội dung cốt lõi 12 tiết mỗi lớp mỗi năm học. Nội dung được phân theo cấp học: tiểu học làm quen ứng dụng đơn giản và an toàn số; THCS dùng công cụ có kiểm soát, tạo sản phẩm số và đánh giá độ tin cậy thông tin; THPT vận dụng AI vào nghiên cứu, vấn đề liên môn và định hướng nghề nghiệp. Đây là khác biệt cốt lõi: STEM tích hợp AI đặt công nghệ vào hoạt động liên ngành, còn kế hoạch của Khánh Hòa xác định AI thành nội dung giáo dục có thời lượng và phạm vi triển khai trên toàn hệ thống.
Độ bao phủ phải đi cùng an toàn và năng lực giáo viên
Cam kết phủ rộng chỉ có ý nghĩa nếu trường học đủ khả năng triển khai và học sinh được hướng dẫn dùng AI có phê phán. Khánh Hòa dự kiến bồi dưỡng ít nhất 80% cán bộ, nhà giáo và người lao động ngành giáo dục đến năm 2028, tiến tới 100% vào năm 2030. Kế hoạch cũng xác định AI trong trường học chỉ hỗ trợ tra cứu, phân tích dữ liệu, thiết kế bài giảng và xây dựng học liệu; công nghệ không thay quyền quyết định của giáo viên, đồng thời dữ liệu cá nhân của học sinh cần được bảo vệ.
Gia Lai dự kiến khai thác học liệu mở quốc gia, khóa học trực tuyến và nền tảng Bình dân học vụ số, đồng thời ưu tiên thiết bị và kết nối cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh còn đặt nhiệm vụ chuẩn bị phòng thí nghiệm AI dùng chung tại Trường Đại học Quy Nhơn và thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp. Đây là điều kiện quan trọng để mục tiêu tiếp cận không dừng ở văn bản. Kết luận cần rõ ràng: hoạt động STEM khơi mở hứng thú, nhưng phổ cập giáo dục AI đòi hỏi chương trình, giáo viên, hạ tầng và quy tắc an toàn đồng bộ. Các địa phương sẽ được đánh giá không chỉ bằng số sự kiện hay trường tham gia, mà bằng việc học sinh phổ thông thực sự học được gì.
