Bẫy lừa đảo thường bắt đầu bằng nỗi sợ hoặc món lợi
Lừa đảo sinh viên là những thủ đoạn lợi dụng sự chủ quan, thiếu kỹ năng xác minh hoặc tâm lý lo sợ, ham nhận lợi ích để dụ người học làm theo yêu cầu có thể gây mất tài sản hay lộ thông tin cá nhân. Đây không chỉ là vấn đề công nghệ: kẻ gian còn dựng tình huống gây áp lực, khiến nạn nhân khó bình tĩnh suy xét.
Các thủ đoạn được cảnh báo gồm giả danh công an để đe dọa, thao túng tâm lý; giả làm nhân viên giao hàng nhằm chiếm đoạt thông tin, tài sản; và dàn dựng “bắt cóc online” để khống chế nạn nhân qua điện thoại. Điểm chung đáng ngại là chúng thúc ép người nghe hành động nhanh, giữ bí mật hoặc làm theo chỉ dẫn khác thường. Hội nghị về an ninh mạng dành cho sinh viên vì thế nhấn mạnh kỹ năng kiểm chứng, chứ không chỉ kiến thức về mật khẩu hay thiết bị.
Học bổng giả và cuộc gọi đe dọa: nhận diện dấu hiệu bất thường
Học bổng giả khai thác mong muốn có cơ hội học tập tốt hơn: kẻ gian mạo danh chương trình uy tín, quảng bá suất học bổng giá trị cao rồi yêu cầu đặt cọc hoặc chứng minh tài chính. Lời hứa hấp dẫn không đủ để xác nhận chương trình là thật; yêu cầu chuyển tiền hay cung cấp thông tin ngân hàng từ người lạ cần được xem là tín hiệu cảnh báo.
Với cuộc gọi giả danh công an, dấu hiệu đáng lưu ý là giọng điệu đe dọa, thúc ép và những yêu cầu bất thường. “Bắt cóc online” cũng dựa vào việc điều khiển nạn nhân qua điện thoại, khiến họ làm theo kịch bản thay vì hỏi ý kiến người thân. Đừng để sự hoảng sợ biến một cuộc gọi chưa được xác minh thành quyết định tức thời: hãy ngắt nhịp, tự tìm kênh liên hệ độc lập và trao đổi với người đáng tin cậy.
Kiểm chứng trước, tìm hỗ trợ ngay khi nghi ngờ
Ngày 30-10, Trường ĐH Hoa Sen tổ chức hội nghị tại cơ sở Nguyễn Văn Tráng, phường Bến Thành, TP.HCM, nhằm nâng cao nhận thức về an ninh mạng và nguy cơ lừa đảo trong bối cảnh chuyển đổi số. Tại đây, báo cáo viên khuyến nghị sinh viên kiểm tra thông tin học bổng với nhà trường hoặc đơn vị cấp học bổng qua kênh chính thức; không chuyển tiền hay cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng theo yêu cầu của người lạ.
- Tạm dừng trao đổi nếu cuộc gọi hoặc tin nhắn tạo áp lực, đe dọa hay đòi làm việc bất thường.
- Tự tìm thông tin liên hệ chính thức của nhà trường hoặc đơn vị được nêu; không xác minh bằng số điện thoại hay đường dẫn do người lạ gửi.
- Không chuyển tiền, gửi thông tin ngân hàng hoặc chia sẻ dữ liệu cá nhân trước khi xác minh.
- Nếu có dấu hiệu đáng ngờ, trao đổi với gia đình hoặc liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn.
Cảnh giác cũng cần áp dụng trên mạng xã hội: kiểm chứng nội dung trước khi chia sẻ, cân nhắc trước khi công khai dữ liệu cá nhân hoặc hình ảnh riêng tư, và không đăng thông tin của người khác khi chưa được đồng ý. Một nguyên tắc hữu ích là coi mọi yêu cầu bất ngờ về tiền, tài khoản hay hành động bí mật là lý do để dừng lại và xác minh.
Bình tĩnh là lớp bảo vệ đầu tiên
Những cảnh báo tại hội nghị cho thấy lừa đảo sinh viên không chỉ dựa vào công nghệ mà còn nhắm vào phản ứng cảm xúc. Học bổng giả khai thác hy vọng; giả danh công an và bắt cóc online khai thác nỗi sợ. Vì vậy, kỹ năng tự bảo vệ quan trọng nhất là không để người lạ quyết định thay mình trong lúc bị thúc ép.
Hãy xác minh qua kênh chính thức, không chuyển tiền hoặc tiết lộ thông tin nhạy cảm theo yêu cầu chưa kiểm chứng, và tìm người thân hay cơ quan chức năng khi thấy bất thường. Dừng lại để hỏi thêm không phải là bỏ lỡ cơ hội; đó là cách đơn giản để không bị kéo sâu vào kịch bản của kẻ lừa đảo.
