Khi tuổi tác không còn là giới hạn trong khởi nghiệp F&B
Khởi nghiệp F&B tuổi 67 là hình ảnh những người bước qua ngưỡng nghỉ hưu nhưng vẫn chọn bắt đầu lại trong ngành thực phẩm đầy cạnh tranh, nơi họ tự nghiên cứu món ăn, học thêm công nghệ và kiên trì đứng bếp mỗi ngày để biến đam mê ẩm thực thành công việc nghiêm túc, bất chấp lo lắng của gia đình, sự khốc liệt của thị trường và những giới hạn về sức khỏe lẫn tuổi tác. Ngành F&B vốn được coi là “khốc liệt”, nhưng chính áp lực ấy lại sàng lọc những người vào cuộc vì đam mê thật sự, không còn mơ mộng giàu nhanh mà chấp nhận đi đường dài. Câu chuyện kinh doanh ẩm thực của ông Lê Quang Thắng và chị Hồng Thúy cho thấy tuổi không đo được khát vọng, mà chỉ làm rõ ai đủ bền bỉ để theo đến cùng.
Ông Lê Quang Thắng: khởi nghiệp tráng miệng ở khu nhà giàu
Ở tuổi mà nhiều người chọn nghỉ ngơi, ông Lê Quang Thắng, 67 tuổi, lại quyết định mở quán tráng miệng và trực tiếp tham gia từ nghiên cứu món đến quảng bá. Gia đình lo ngại ông đã lớn tuổi, nên ưu tiên sức khỏe hơn là bước vào ngành F&B cạnh tranh cao, nhưng ông vẫn tự chọn tiếp tục “lao vào” một lĩnh vực khốc liệt. Điều đáng nói là cách ông bắt đầu lại trong ngành thực phẩm: không nhượng quyền, không sao chép, mà nghiên cứu từng món bingsu, kem trái cây, nước ép, sinh tố, chè rồi thử nghiệm và điều chỉnh để hợp khẩu vị nhiều nhóm khách, từ trẻ em, người lớn đến khách nước ngoài. Ông chọn Phú Mỹ Hưng vì lượng cư dân và khách quốc tế đông, xem đây là cơ hội chứng minh người Việt có thể làm ẩm thực chỉn chu ngay ở một thị trường khó tính.
Đáng chú ý, ông không chỉ dừng ở chuyện bếp núc. Gần 70 tuổi nhưng ông vẫn tự học mạng xã hội, các nền tảng truyền thông để quảng bá quán. Ông coi công nghệ là công cụ để đưa sản phẩm đến gần khách hàng, và việc học mỗi ngày là một phần của niềm vui lao động. Câu nói của ông trở thành một tuyên ngôn đáng ghi nhớ: “Muốn kinh doanh thành công thì phải đưa ra những sản phẩm khách hàng đang cần, chứ không phải chỉ bám vào điều mình cho là tốt”. Đây chính là tư duy hiếm thấy ở nhiều người trẻ: thay vì đổ lỗi cho thị trường, ông chọn quan sát nhu cầu thực, dựa trên dữ liệu chứ không dựa trên cái tôi. Khởi nghiệp F&B tuổi 67 vì thế không phải hành động liều lĩnh, mà là bước đi tính toán của một người đã tích lũy vốn sống và dám đặt mình dưới áp lực của khách hàng, không phải dưới áp lực tuổi tác.
Tự nghiên cứu sản phẩm và học công nghệ: chiến lược của người khởi nghiệp muộn
Điểm chung của những nhà kinh doanh muộn màng trong F&B là không trông chờ vào “bí kíp truyền đời”, mà tự mày mò sản phẩm và ôm lấy công nghệ như một phần công việc. Với ông Lê Quang Thắng, từng món tráng miệng đều là kết quả của quá trình tìm hiểu, thử nghiệm rồi điều chỉnh, thay vì sao chép công thức có sẵn. Ông đặc biệt chú trọng món chè bưởi, chấp nhận chọn từng trái bưởi để lấy phần vỏ làm nguyên liệu, dù cách này tốn kém hơn nhưng đem lại độ giòn và hương vị tốt hơn cho sản phẩm. Song song, ông dành cả ngày cho việc pha chế, nghiên cứu công thức và học cách dùng mạng xã hội, coi “làm việc cũng là một cách giải trí” và ở yên quá lâu là sự nhàm chán.
Sự chủ động học công nghệ cho thấy một thực tế: người khởi nghiệp muộn biết mình yếu ở đâu và chấp nhận lấp đầy khoảng trống đó bằng nỗ lực chứ không bằng lời than. Họ không mù mờ trước khái niệm truyền thông số; ngược lại, hiểu rằng không có hiện diện online thì khó tiếp cận khách hàng mới. Khả năng kết hợp vốn sống với công cụ mới chính là lợi thế của họ: họ không chạy theo trào lưu chóng vánh, mà dùng mạng xã hội để kể câu chuyện kinh doanh ẩm thực của mình, để chứng minh tay nghề chứ không để “làm màu”. Ngành F&B khốc liệt, nhưng với kiểu tư duy này, người lớn tuổi lại có khả năng tồn tại lâu hơn nhiều người trẻ thiếu kiên nhẫn và thích đường tắt.
‘Nữ hoàng cá lóc’ TP.HCM: từ vài tô 12.000 đồng đến thương hiệu 16 năm
Đi sâu vào hẻm 62 Ngô Tất Tố, Bình Thạnh, người ta dễ bắt gặp tấm bảng “Nữ hoàng cá lóc” trước quán của chị Hồng Thúy, 48 tuổi. Danh xưng nghe chơi ấy thực ra là kết quả của 16 năm kiên trì đứng bếp và tự mày mò từng công thức. Xuất thân từ Cái Bè, từng làm nghề trang điểm, sau khi lập gia đình chị ở nhà nội trợ, dành nhiều thời gian hơn cho việc bếp núc, tự thử món ăn theo sở thích và điều chỉnh hương vị. Một lần nấu bánh canh cá lóc cho cả nhà, vì làm quá nhiều, sợ ăn không hết, chị bưng ra trước cửa bán thử với giá 12.000 đồng một tô. Không ngờ khách đi đường thích, ăn khen ngon và hẹn quay lại, biến vài tô bán cho đỡ lãng phí thành khởi đầu của một câu chuyện kinh doanh ẩm thực đầy bất ngờ.
Khoảng một năm sau, quán đã có nhiều khách quen, một số người chú ý đến cách chị chế biến cá lóc và đặt cho chị biệt danh “Nữ hoàng cá lóc”, cái tên chị thấy vui rồi đưa lên bảng hiệu. Bước ngoặt lớn đến khi đầu bếp nổi tiếng Martin Yan của chương trình Yan Can Cook ghé quán, trực tiếp vào bếp cùng chị làm các công đoạn từ chuẩn bị cá, nhào bột, cắt bánh canh đến nấu nước lèo, rồi ăn hết một tô bánh canh và liên tục khen ngon. Sau lần xuất hiện này, quán trở nên nổi tiếng, có giai đoạn mỗi ngày chị thu về hàng chục triệu đồng từ những tô bánh canh. Hiện quán bán bánh canh với giá 35.000–45.000 đồng một tô, mỗi ngày chị nhập khoảng 20 kg cá lóc từ chợ đầu mối Bình Điền để đủ duy trì quán và giữ cách nấu quen thuộc.
Mặt trái của thành công và thông điệp cho những người muốn bắt đầu lại
Đằng sau danh xưng “Nữ hoàng cá lóc TP.HCM” là những ca đêm không ngủ, khi chị Thúy bắt tay vào sơ chế cá từ 2–3 giờ sáng, gỡ từng phần thịt khỏi xương với một con khoảng 1,2 kg nhưng chỉ còn chừng 300 g thịt sử dụng, phần đầu, xương, máu, mỡ đều phải loại bỏ. Nồi nước lèo được nêm nếm theo công thức riêng, chú trọng vị thanh, vị ngọt từ nguyên liệu, không nấu sẵn số lượng lớn để cấp đông mà làm đến đâu dùng đến đó. Cá lóc dễ tanh nếu sơ chế không kỹ, nên chị dùng nhiều loại rau, củ, quả tươi và giữ bí mật công thức riêng. Dù từng có giai đoạn quán mỗi ngày thu hàng chục triệu đồng, việc phải chuyển mặt bằng làm lượng khách giảm mạnh, có khi thu nhập chỉ còn một phần tư, cho thấy ngành F&B luôn tiềm ẩn rủi ro địa điểm lẫn dòng khách.
Sau 16 năm đứng bếp, chị bắt đầu dạy các con cách chế biến món ăn nhưng không đặt áp lực phải tiếp quản quán, bởi chị hiểu nghề này quá cực và không muốn biến đam mê của mình thành gánh nặng của thế hệ sau. Ngược lại, ông Lê Quang Thắng chọn tiếp tục thách thức bản thân ở tuổi nghỉ hưu, coi làm việc là niềm vui và không chấp nhận ở yên một chỗ. Hai thái độ khác nhau nhưng cùng một điểm chung: họ không để tuổi tác quyết định cuộc đời mình, mà tự đặt câu hỏi “ta muốn sống những năm còn lại thế nào?”. Ngành F&B được coi là khốc liệt, nhưng chính sự khốc liệt ấy lại thu hút những người có đam mê mạnh mẽ, sẵn sàng bắt đầu lại trong ngành thực phẩm với đôi tay đã từng trải. Thông điệp cuối cùng không dành riêng cho người lớn tuổi: nếu bạn còn sức khỏe và đam mê, không ai ngoài bạn có quyền nói đã quá muộn để bắt đầu.
