Một sáng tác, hai tên gọi, hai hợp đồng
Bản quyền ca khúc độc quyền là quyền khai thác một tác phẩm âm nhạc được cấp riêng cho một bên trong phạm vi và thời hạn đã thỏa thuận, nên các hợp đồng chồng lấn có thể gây thiệt hại cho nghệ sĩ và đơn vị đầu tư. Vụ việc của nhạc sĩ Đông Thiên Đức cho thấy rủi ro ấy không còn là giả định: cùng một sáng tác được phát hành dưới hai tên, “Có phải em đâu” qua giọng hát Kiều Oanh và “Nếu như duyên mình sai” qua giọng hát Uyên Trang. Đại diện Kiều Oanh cho biết công ty ký hợp đồng độc quyền với đơn vị do nhạc sĩ đại diện ngày 6-5-2026, thời hạn ba năm; dự án ra mắt ngày 1-10. Hợp đồng của Uyên Trang được ký từ ngày 6-11-2023 và, theo phía cô, còn hiệu lực đến ngày 6-11-2026. Tranh cãi bùng lên khi đại diện Uyên Trang liên hệ với phía Kiều Oanh ngày 29-9, sát thời điểm phát hành.
Thiệt hại bắt đầu trước khi quyền lợi được làm rõ
Điểm đáng chú ý không chỉ là hai sản phẩm cùng được giới thiệu độc quyền, mà còn là việc dự án của Kiều Oanh đã hoàn tất và được đưa lên các nền tảng trước khi mâu thuẫn được xử lý. Phía Kiều Oanh nói họ đầu tư sản xuất dựa trên hợp đồng và vẫn phát hành theo kế hoạch; nhạc sĩ được cho là đề nghị lùi lịch để giải quyết sự chồng lấn. Ngày 4-10, Uyên Trang cũng ra mắt ca khúc mang tên khác. Đến ngày 6-10, phía Uyên Trang đề xuất gặp ba bên và cho biết tranh chấp tạm được đình lại. Nhưng việc tạm ngừng tranh cãi không xóa được hệ quả trên nền tảng số: ngày 10-10, video của Kiều Oanh bị gỡ sau yêu cầu bản quyền từ phía Uyên Trang, rồi được rút yêu cầu khoảng một giờ sau. Đây là lời nhắc rằng tranh chấp bản quyền nhạc có thể làm gián đoạn sản phẩm và khiến khán giả khó biết phiên bản nào đang được khai thác hợp lệ.
Hợp đồng cần nói rõ quyền nào được cấp
Trong tranh chấp này, công chúng chưa có cơ sở để kết luận bên nào có quyền ưu tiên cuối cùng nếu chưa xem đầy đủ hợp đồng và chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Điều đã được phía Kiều Oanh nêu là hợp đồng của họ cho phép sản xuất bản ghi, MV và phát hành trên nền tảng số, đồng thời bên cấp quyền cam kết không có thỏa thuận trước hạn chế quyền đó. Trong khi ấy, phía Uyên Trang cho rằng hợp đồng ký trước vẫn còn hiệu lực. Hai lời khẳng định khiến câu hỏi về phạm vi cấp phép, thời hạn và cam kết của người chuyển quyền trở thành trọng tâm, thay vì tranh luận xem ca sĩ nào đáng trách hơn. Đông Thiên Đức thừa nhận: “việc hai hợp đồng cùng lúc có chữ ký của tôi có nghĩa là đã có sai phạm”. Tuy nhiên, câu nói này chưa tự nó thay thế việc xác định trách nhiệm pháp lý cụ thể.
Minh bạch từ đầu tốt hơn xử lý khủng hoảng
Vụ việc cũng cho thấy hợp đồng độc quyền ca sĩ không nên chỉ ghi tên bài hát và thời hạn. Để giảm nguy cơ dự án bị đình trệ, các bên có thể quy định rõ tên gọi khác của tác phẩm, quyền khai thác trên từng loại hình, cam kết về giao dịch đã có, cách xử lý khi phát hiện chồng lấn và đầu mối thông báo trước ngày phát hành. Đây là những điều khoản cần được đối chiếu trước khi bỏ công sức và nguồn lực vào bản ghi, MV hay chiến dịch truyền thông; chúng không thay thế tư vấn pháp lý hoặc phán quyết của cơ quan có thẩm quyền. Kiều Oanh cho biết sản phẩm gặp vấn đề trên nền tảng số và mong các bên đối thoại để hạn chế tổn thất. Đông Thiên Đức nói nếu không đạt thỏa thuận, ông tin vụ việc có thể ra tòa trong khoảng một tháng. Kết luận rõ ràng vẫn cần đến từ quy trình giải quyết chính thức; trong lúc chờ đợi, bảo vệ tài sản âm nhạc đòi hỏi hồ sơ minh bạch và cam kết được thực hiện nhất quán.
