Một sáng tác, hai tên gọi, hai lần phát hành
Tranh chấp ca khúc độc quyền là bất đồng về quyền sử dụng, phát hành hoặc khai thác một tác phẩm khi các bên cùng cho rằng mình được cấp quyền hợp pháp. Vụ việc liên quan Đông Thiên Đức cho thấy tên bài hát khác nhau không đủ để xóa đi câu hỏi cốt lõi: ai được quyền khai thác sáng tác, trong thời hạn nào và theo phạm vi nào?
Theo đại diện ca sĩ Nguyễn Kiều Oanh, công ty ký hợp đồng sử dụng độc quyền với đơn vị do Đông Thiên Đức đại diện vào ngày 6-5-2026, thời hạn ba năm. Hợp đồng cho phép sản xuất bản ghi, MV và phát hành trên nền tảng số; bên cấp quyền cũng cam kết không có thỏa thuận trước hạn chế quyền này. Phía Uyên Trang cho biết cô đã ký hợp đồng từ ngày 6-11-2023 cho cùng sáng tác, nhưng mang tên “Nếu như duyên mình sai”, với thời hạn được nói là đến ngày 6-11-2026. Đông Thiên Đức xác nhận hai ca khúc thực chất là một. “Có phải em đâu” của Kiều Oanh ra mắt ngày 1-10, còn bản của Uyên Trang phát hành ngày 5-10.
Lời giải thích chưa khép lại câu hỏi về hợp đồng
Đông Thiên Đức thừa nhận việc ký hai hợp đồng cùng lúc là sai sót, nhưng cho rằng cần để các bên ngồi lại theo điều khoản đã ký; anh nói đã chủ động đề xuất hòa giải. Nếu không đạt được đồng thuận, anh cho rằng vụ việc nên được giải quyết tại tòa dân sự. Nhạc sĩ cũng phản đối việc vội kết luận bên nào đúng khi chưa có phán quyết của cơ quan có thẩm quyền.
Phía Kiều Oanh bác bỏ nhận định họ dùng truyền thông để tạo tranh cãi, đồng thời nói đã yêu cầu nhạc sĩ giải trình và cung cấp tài liệu nhưng phản hồi chưa làm rõ vấn đề. Đại diện ca sĩ nhấn mạnh trọng tâm không phải mối quan hệ giữa hai nghệ sĩ, mà là quy trình cấp quyền. Lập luận đó có cơ sở: một hợp đồng âm nhạc ghi chữ “độc quyền” chỉ có ý nghĩa nếu quyền được cấp không xung đột với thỏa thuận còn hiệu lực trước đó.
Người nghe cũng chịu ảnh hưởng khi quyền chưa rõ
Tranh cãi đã vượt khỏi giấy tờ. Ngày 10-10, video “Có phải em đâu” trên YouTube bị gỡ sau yêu cầu liên quan đến bản quyền từ phía Uyên Trang; khoảng một giờ sau, nền tảng thông báo yêu cầu đã được rút lại. Diễn biến ngắn ngủi ấy cho thấy người nghe có thể mất quyền truy cập một sản phẩm trong lúc các bên còn tranh luận, còn nghệ sĩ và ê-kíp phải đối mặt với lịch phát hành thiếu chắc chắn.
Tại thời điểm bài báo ghi nhận, bản của Kiều Oanh có hơn 545.000 lượt xem, còn MV của Uyên Trang đạt hơn 103.000 lượt xem. Những con số này không xác định ai có quyền hợp pháp, nhưng cho thấy quy mô khán giả và công sức quảng bá bị cuốn vào vụ việc. Đông Thiên Đức, tác giả các ca khúc như “Một vòng Việt Nam” và “Ngày mai người ta lấy chồng”, nói muốn để pháp luật phân định nếu hòa giải không thành.
Điều cần được làm rõ trước khi tòa phân xử
Điểm quyết định không nằm ở việc hai ca sĩ có cùng quảng bá một bài hát hay không, mà ở hồ sơ xác định tác phẩm, thời điểm cấp quyền và nội dung cụ thể của từng hợp đồng. Cần làm rõ hợp đồng ký với Uyên Trang có còn hiệu lực khi Kiều Oanh được cấp quyền hay không; quyền độc quyền bao gồm những hình thức khai thác nào; và việc đổi tên bài hát có làm thay đổi đối tượng được cấp phép hay không. Chỉ đối chiếu tài liệu mới có thể trả lời các câu hỏi ấy.
Đại diện Kiều Oanh cho biết công ty đã chuẩn bị hồ sơ pháp lý nếu không thể giải quyết bằng thương lượng; Đông Thiên Đức cũng nói có thể đưa vụ việc ra tòa dân sự. Vì vậy, tranh chấp bản quyền này chưa thể được xem là đã ngã ngũ. Kết luận hợp lý lúc này là cần phân biệt lời cáo buộc với kết quả pháp lý: nhạc sĩ đã xác nhận cùng một sáng tác được ký độc quyền và phát hành dưới hai tên, nhưng quyền khai thác cuối cùng vẫn phải được xác định từ hợp đồng và quá trình giải quyết chính thức.
