Chung kết quốc tế AIMO – nơi thử thách bản lĩnh học sinh thi toán
Chung kết quốc tế AIMO là vòng thi cao nhất của Đấu trường Toán học Châu Á, quy tụ học sinh thi toán xuất sắc từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, yêu cầu các em không chỉ giỏi kiến thức mà còn có bản lĩnh, khả năng tập trung và tinh thần cạnh tranh trong một môi trường thi toán quốc tế đầy áp lực nhưng giàu cơ hội giao lưu, học hỏi. Chung kết quốc tế AIMO năm nay diễn ra tại Trường Ngôi Sao Hoàng Mai, Hà Nội, với ngày thi đầu tiên vào sáng 2/8. Việt Nam là nước đăng cai, đưa học sinh nước nhà bước vào vòng chung kết toán học quốc tế ngay trên “sân nhà”, biến một kỳ thi thành sự kiện học thuật đáng chú ý của năm.
Điều khiến sự kiện nổi bật không phải chỉ là con số 1.300 thí sinh, mà là chiều sâu nỗ lực của hàng ngàn gia đình chấp nhận xáo trộn lịch sinh hoạt, thức dậy từ rạng sáng, chuẩn bị giấy tờ, phương tiện di chuyển, tinh thần cho con bước vào thi toán quốc tế. Đây là minh chứng rõ ràng rằng Đấu trường Toán học Châu Á đã vượt khỏi khuôn khổ một kỳ thi, trở thành hành trình mà cả cộng đồng cùng đầu tư thời gian và năng lượng cho tư duy toán học của thế hệ trẻ.
Kỳ thi quy mô lớn và áp lực hậu trường mà ít ai thấy
Đằng sau những bức ảnh thí sinh tươi cười trước cổng trường là cả một hệ thống tổ chức nghiêm ngặt để đảm bảo tính công bằng của thi toán quốc tế. Thí sinh làm bài từ 10h30 đến 12h30, phải có mặt trước giờ thi ít nhất 45 phút để hoàn tất thủ tục, đối chiếu giấy tờ và ổn định chỗ ngồi trong phòng thi. Quy định không mang điện thoại, đồng hồ thông minh, máy tính điện tử hay tài liệu tham khảo khiến mỗi lỗi nhỏ trong việc kiểm tra balô cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới quyền dự thi của học sinh.
Đề thi Chung kết quốc tế AIMO gồm 30 câu với tổng 150 điểm, chia thành ba phần A, B, C theo mức độ khó tăng dần; thí sinh buộc phải biết tự phân bổ thời gian nếu không muốn đánh rơi điểm ở những câu cuối cùng. Trong cùng một khung giờ, lượng lớn thí sinh và phụ huynh dồn về khu vực Trường Ngôi Sao Hoàng Mai, khiến nguy cơ ùn tắc giao thông luôn hiện hữu và các gia đình phải chủ động đi sớm. Một cuộc thi quy mô lớn như vậy không chỉ thử thách năng lực toán, mà còn thử thách khả năng tổ chức, phối hợp của cả hệ thống giáo dục và phụ huynh.
Những chuyến xe lúc 3 giờ sáng và mùa hè không nghỉ của học sinh yêu toán
Khi nói về thi toán quốc tế, người ta thường nghĩ đến bảng điểm và huy chương, nhưng ký ức đậm nhất trong nhiều học sinh lại là tiếng đồng hồ reo lúc 3 giờ sáng. Có thí sinh như Đặng Bá Cương từ Tuyên Quang chia sẻ: sáng dậy từ 3 giờ để chuẩn bị đi thi, vượt hơn 100 km xuống Hà Nội nhưng “không buồn ngủ” vì hồi hộp, lo không biết mình làm bài có tốt không. Những chuyến xe từ 3–4 giờ sáng, hàng trăm cây số đến Hà Nội không chỉ là vất vả di chuyển, mà còn là phép thử cho ý chí của học sinh thi toán và sự kiên nhẫn của phụ huynh đồng hành.
Mùa hè, thay vì nghỉ ngơi hoàn toàn, nhiều em chọn cắm cúi với tuyển tập đề khó. Có em duy trì lịch học từ 21h đến 23h mỗi tối để làm quen các dạng toán tư duy, nâng dần năng lực. Có em khác mỗi ngày dành 1–2 giờ luyện đề cùng giáo viên, trong khi những học sinh đặt mục tiêu huy chương Bạc quốc tế chấp nhận học 5–6 giờ mỗi ngày, chia làm hai buổi. Trên đường đến Chung kết quốc tế AIMO, thành tích quốc gia như huy chương Đồng hay Bạc trở thành bước đệm, nhưng sự kiên định mới là thứ phân biệt ai dám mơ xa hơn ở Đấu trường Toán học Châu Á.
Gia đình, thầy cô và những kỳ vọng lành mạnh phía sau cuộc thi
Một điểm đáng quý ở Chung kết quốc tế AIMO là cách nhiều gia đình chọn đứng phía sau, tạo điều kiện nhưng không gây áp lực. Có phụ huynh đi cùng con từ Tuyên Quang về Hà Nội, nhưng khẳng định không đặt mục tiêu phải giành huy chương, mà nhắc con bình tĩnh, tự tin và thi hết khả năng. Những phần thưởng nhỏ như lời hứa 200 nghìn đồng của bà ngoại hay chuyến đi công viên nước từ bố mẹ mang tính khích lệ nhiều hơn là gây áp lực thành tích. Đó là cách lành mạnh để biến thi toán quốc tế thành trải nghiệm vui vẻ, thay vì cuộc đua mệt mỏi.
Thầy cô cũng đóng vai trò âm thầm nhưng quyết định: từ việc hướng dẫn những bài khó trong đề AIMO các năm trước, đến đồng hành xây dựng thói quen học tập điều độ cho học sinh. Khi học sinh nói toán giúp rèn tư duy sáng tạo và ứng dụng vào nhiều tình huống trong cuộc sống, điều đó cho thấy cuộc thi đã đạt được mục tiêu lớn hơn huy chương: khơi gợi tình yêu toán và nuôi dưỡng năng lực tự học dài hạn. Trong cảnh phụ huynh và thí sinh chen chúc tại điểm thi, điều đáng mừng là phần lớn kỳ vọng được đặt đúng chỗ – vào quá trình cố gắng, không chỉ vào kết quả.
Ý nghĩa của Đấu trường Toán học Châu Á đối với học sinh phổ thông
Ở cấp độ hệ thống, Đấu trường Toán học Châu Á – AIMO được xây dựng như một sân chơi toán học quốc tế dành cho học sinh phổ thông, hướng tới phát triển tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và tạo cơ hội giao lưu học thuật giữa học sinh nhiều quốc gia. Cuộc thi triển khai cho học sinh từ lớp 2 đến lớp 12, qua các vòng thi trong nước rồi chọn những thí sinh có thành tích từ huy chương Đồng trở lên vào Chung kết quốc tế. Điều này khiến AIMO trở thành một “trục dọc” bền vững, cho phép học sinh theo đuổi toán học và thi toán quốc tế trong nhiều năm liền, thay vì chỉ là một lần tham gia rồi dừng lại.
Ở Việt Nam, Đấu trường Toán học Châu Á năm học 2025–2026 được tổ chức với sự phối hợp của các đơn vị giáo dục và tổ chức thanh niên, thu hút hơn 11.000 học sinh từ 22 tỉnh, thành tham gia vòng sơ loại và chọn ra 1.300 học sinh dự Chung kết quốc gia; gần 300 em xuất sắc nhất đại diện Việt Nam bước vào Chung kết quốc tế tại Hà Nội. Điều quan trọng là, với nhiều học sinh, huy chương chỉ là một phần thưởng; điều họ nhớ lâu hơn chính là bạn bè mới từ Hà Nội, Nghệ An, Hà Tĩnh… và cảm giác lần đầu bước vào một phòng thi nơi mình không còn là học sinh giỏi duy nhất. AIMO vì thế vừa là đấu trường, vừa là tấm gương phản chiếu trung thực năng lực và thái độ học toán của thế hệ trẻ.
