Đấu trường Toán học châu Á: hơn cả một kỳ thi
Đấu trường Toán học châu Á là kỳ thi Olympic Toán quốc tế dành cho học sinh phổ thông, được tổ chức thường niên từ năm 2012, nơi các tài năng toán học trẻ từ nhiều quốc gia gặp nhau không chỉ để tranh huy chương mà còn để giao lưu học thuật, hiểu thêm về văn hóa và khám phá xem mình yêu Toán đến đâu trên một sân chơi đầy áp lực nhưng cũng tràn cảm hứng.
Tại Việt Nam, Đấu trường Toán học châu Á (AIMO) được tổ chức trong năm học 2025–2026 với sự phối hợp của một tờ báo thanh niên và một trường đại học kỹ thuật lớn, dưới sự chỉ đạo của tổ chức Đoàn thanh niên trung ương. Đằng sau cách mô tả trang trọng ấy là một thực tế: AIMO đang trở thành “thước đo” mới cho thế hệ học sinh yêu Toán, nơi thành công không chỉ là thứ hạng mà còn là trải nghiệm trưởng thành sau mỗi lần bước vào phòng thi.
Trần Sơn Hà: từ cậu bé đọc số nhà đến cúp vô địch toán học
Câu chuyện gây chú ý nhất tại AIMO 2026 Hà Nội là hành trình của Trần Sơn Hà, học sinh lớp 7 Trường Đặng Thai Mai, Nghệ An. Năm trước, em đã cùng đoàn Việt Nam đến Tokyo dự Chung kết quốc tế AIMO 2025 và giành Huy chương Vàng. Một năm sau, Hà trở lại, lần này là trên sân nhà, và trở thành thí sinh duy nhất của đội tuyển Việt Nam đoạt cúp vô địch toán học – danh hiệu đòi hỏi vượt qua đề thi có độ khó và mức độ phân hóa cao.
Điều thú vị là hành trình ấy bắt đầu bằng những buổi dạo phố, khi cậu bé bốn tuổi thích thú đọc số nhà, đọc biển số xe rồi ghi nhớ rất nhanh. Bố mẹ không ép học thêm, mà lặng lẽ ngồi cạnh con, cùng giải những bài toán đơn giản, cho đến khi cô giáo lớp 5 gợi ý nên bồi dưỡng nghiêm túc hơn. Quan trọng hơn mọi huy chương, Hà tự xem cúp vô địch là động lực để tiếp tục “yêu môn Toán, yêu các con số”, như chính em nói.
AIMO 2026 Hà Nội: chung kết quốc tế và những câu chuyện luyện thi
Vòng chung kết quốc tế AIMO 2026 Hà Nội diễn ra từ ngày 2 đến 5/8, quy tụ hơn 1.300 thí sinh đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ. Con số đó cho thấy AIMO không còn là sân chơi khu vực nhỏ, mà là một chung kết quốc tế thực thụ, với sự cạnh tranh của những đoàn học sinh đến từ hơn 20 quốc gia. Đây là dịp hiếm có để học sinh Việt Nam vừa giao lưu vừa đo sức mình với bạn bè toàn châu lục, trên chính sân nhà.
Đằng sau những gương mặt bình thản bước vào phòng thi là vô số chiến lược luyện tập khác nhau. Anson Chiu, 10 tuổi, đến từ Hong Kong, kể rằng niềm yêu thích Toán đến từ những phép tính đầu tiên mẹ dạy, rồi dần dần là các cách giải mới trong nhiều kỳ thi quốc tế. Trái lại, các thí sinh Kazakhstan như Zhasmin lại chọn học Toán đều đặn mỗi ngày, thay vì ôn cấp tốc. Dù phương pháp khác nhau, họ gặp nhau ở một điểm: sức hấp dẫn của Toán nằm ở quá trình tìm lời giải, ở cảm giác “quên hết mọi thứ xung quanh” khi đối diện một bài toán khó.
Gia đình – điểm tựa thầm lặng của những tài năng toán học trẻ
Nếu AIMO là đấu trường, thì gia đình chính là bệ phóng. Với Trần Sơn Hà, bố là người luôn nhận ra và nuôi dưỡng niềm yêu thích con số, từ việc cùng con giải bài cơ bản đến chủ động tìm các kỳ thi uy tín như Đấu trường Toán học châu Á cho em thử sức. Câu chuyện ấy lặp lại ở nhiều gia đình quốc tế: từ Hong Kong, Anh đến Indonesia, nhiều phụ huynh tin rằng tình yêu Toán nên đến từ sự thân thuộc tự nhiên, chứ không phải áp lực thành tích.
Lễ trao giải AIMO 2026 cho thấy rõ điều này: Atreus Markham, 8 tuổi, từ Hong Kong, dành một tháng ôn luyện mỗi ngày vài giờ cùng mẹ và anh trai trước khi sang Việt Nam, rồi giành Huy chương Bạc khối lớp 2. Oh Won Seok lại được mẹ chuẩn bị tài liệu để tự học, và bất ngờ khi nghe tên mình ở hạng Huy chương Vàng. Những hình ảnh ấy chứng minh: gia đình không phải “đội huấn luyện”, mà là chỗ dựa giúp các tài năng toán học trẻ biến áp lực thi cử thành hành trình khám phá bản thân.
Những gương mặt quốc tế và bài học vượt ra ngoài khuôn khổ thi đua
Trên sân khấu Lễ trao giải AIMO 2026, nhiều cái tên quốc tế gây ấn tượng không chỉ vì huy chương. Lukian Khrulev, 17 tuổi, từ Moskva, từng đứng thứ tư khối lớp 9 ở mùa trước, năm nay trở lại với danh hiệu Á quân 2 khối trung học phổ thông và danh hiệu Ngôi sao Quốc tế của đoàn Nga. Điều khiến em tự hào nhất không phải “bộ sưu tập” huy chương, mà là nhìn thấy chính mình tiến bộ qua từng năm.
Em trai Lukian, Klim, lần đầu bước ra đấu trường quốc tế, từng có lịch học Toán tới 10 buổi mỗi tuần trước khi điều chỉnh xuống còn 4, và kết thúc kỳ thi với tấm Huy chương Bạc vượt ngoài mong đợi. Kinh nghiệm mà Klim rút ra rất thẳng thắn: kiến thức chỉ là một phần, thí sinh phải hiểu cách một kỳ Olympic vận hành, từ phân bổ thời gian đến chiến lược làm bài. Không phải quốc gia nào cũng có điều kiện phát triển phong trào Toán học mạnh như nhau, nhưng AIMO cho thấy một giá trị vượt chuẩn thi đua: thành công không chỉ đo bằng thứ hạng, mà bằng trải nghiệm và sự trưởng thành mỗi thí sinh mang theo sau chuyến đi.
