Sân bay Long Thành khai thác: Bước ngoặt thật sự của hàng không phía Nam
Sân bay Long Thành khai thác thương mại đánh dấu việc hình thành một cửa ngõ hàng không quốc tế mới ở phía Nam, được kỳ vọng chia sẻ áp lực với Tân Sơn Nhất, rút ngắn hành trình bay quốc tế và tái định hình trải nghiệm di chuyển của hành khách Việt lẫn khu vực. Đây không chỉ là dự án hạ tầng lớn mà còn là phép thử cho năng lực tổ chức, kết nối giao thông và phát triển dịch vụ đi kèm. Điểm quan trọng là Long Thành không được mở ra bằng những chuyến bay nội địa rụt rè, mà khởi đầu bằng kế hoạch khai thác các chuyến bay quốc tế, trong đó có chuyến bay Trung Quốc Philippines, cho thấy tham vọng đưa sân bay này trở thành điểm trung chuyển mới. Việc Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc trực tiếp kiểm tra tiến độ vào sáng 4/10 cho thấy sức ép tiến độ là có thật, nhưng cũng khẳng định quyết tâm đưa dự án về đích đúng hẹn.
Các chuyến bay đầu tiên đi Trung Quốc và Philippines: Ý nghĩa vượt lên con số 4
Theo kế hoạch khai thác, trong tháng 11 Vietnam Airlines sẽ thực hiện hai chuyến bay thử nghiệm với kịch bản cất và hạ cánh giả định, sau đó khai thác bốn chuyến bay thực tế đầu tiên đến Trung Quốc và Philippines. Về mặt kỹ thuật, đây chỉ là vài chuyến bay, nhưng về mặt hình ảnh, đó là thông điệp: Long Thành sinh ra để phục vụ du lịch quốc tế Việt Nam chứ không chỉ là sân bay dự phòng cho Tân Sơn Nhất. Những chuyến bay Trung Quốc Philippines đầu tiên sẽ là bài kiểm tra đồng thời cho nhà ga, đường băng, hệ thống soi chiếu, băng tải hành lý và toàn bộ quy trình an ninh an toàn. Việc nhà ga hành khách đã hoàn thành 100% phần thô và đang lắp đặt thiết bị hàng không, đồng thời vận hành thử thành công hai kịch bản trong tháng 9, cho thấy hệ thống không còn nằm trên giấy mà đang ở giai đoạn "chạy thử" trước khi đón khách thật.
Tiến độ hạ tầng, thanh toán và câu chuyện kết nối giao thông
Đằng sau viễn cảnh sáng sủa là một thực tế không dễ chịu: dự án đang vướng cơ chế thanh toán, biến động giá vật liệu và tiến độ một số gói thầu. Khoảng 18.000 tỷ đồng hồ sơ thanh toán đang gặp vướng mắc, trong đó 8.900 tỷ liên quan đến thiết bị thay đổi xuất xứ, buộc ACV phải mời nhiều đơn vị thẩm định và chuẩn bị làm việc trực tiếp với Bộ Xây dựng để xử lý. Đây không còn là chuyện giấy tờ thuần túy, bởi nếu tiền không ra đúng lúc, tiến độ sẽ bị nghẽn dây chuyền. Ngay ở công trường, nhà thầu chịu áp lực từ giá nhựa đường, đá, cát; vật liệu đắp và cát đã tăng khoảng 200.000 đồng, buộc nhà thầu Sơn Hải phải nhập thêm từ Malaysia để kịp thi công. Trong khi đó, thời gian di chuyển thực tế từ TPHCM đến Long Thành hiện vẫn mất 2–3 giờ và chưa bao giờ dưới 2 giờ. Nếu không cải thiện kết nối đường bộ, một sân bay hiện đại sẽ bị kéo lùi bởi những tuyến đường mắc kẹt.
Kế hoạch khai thác thương mại và tác động với hành khách
Điểm tích cực là bức tranh tổng thể về chuẩn bị khai thác đang rõ dần: ACV khẳng định nguồn lực tài chính luôn sẵn sàng, đã giải ngân 60% trong 5 tháng qua và chuẩn bị thêm 10.000 tỷ để thanh toán các hạng mục từ nay đến cuối năm. Mục tiêu hoàn thành toàn bộ hạ tầng ngầm trước ngày 31/12 để phục vụ thử nghiệm cho thấy Long Thành đang chạy nước rút, không để nhà ga hiện đại đứng trên nền hạ tầng nửa vời. Theo nhà đầu tư, đến tháng 12 sân bay Long Thành sẽ chính thức được đưa vào khai thác thương mại, với yêu cầu bảo đảm tuyệt đối tiêu chuẩn an toàn hàng không. Dự kiến giai đoạn từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, nhà ga sẽ đón khoảng 2,8 triệu lượt khách. Nếu con số này thành hiện thực, hành khách phía Nam sẽ có thêm lựa chọn ngoài Tân Sơn Nhất, các hãng bay có thêm năng lực slot, còn vé máy bay Long Thành được kỳ vọng sẽ có mặt trong mọi kế hoạch du lịch quốc tế của người Việt.
Kết luận: Long Thành cần được đối xử như một dự án quốc gia, không chỉ là một sân bay mới
Nhìn vào những con số giải ngân, những vướng mắc thanh toán và các chuyến bay thử nghiệm sắp diễn ra, có thể thấy Long Thành đã bước qua giai đoạn tranh luận và đi vào giai đoạn phải "làm cho xong, làm cho tốt". Việc dự kiến tổ chức khai thác 20–30 chuyến bay quốc tế mỗi ngày trong giai đoạn đầu không chỉ là kế hoạch vận hành, mà là cam kết rằng sân bay này sẽ ngay lập tức góp phần mở rộng mạng lưới du lịch quốc tế Việt Nam, thay vì hoạt động cầm chừng. Muốn vậy, bài toán không chỉ nằm ở đường băng, nhà ga mà còn ở đường ô tô, khách sạn, dịch vụ phụ trợ và khả năng phối hợp giữa các bộ ngành. Nếu Long Thành được đối xử đúng tầm – như một dự án quốc gia – thì những chuyến bay Trung Quốc Philippines đầu tiên sẽ không chỉ là cột mốc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới của hàng không Việt Nam.
