Nước rút tại sân bay Long Thành: cuộc chạy đua với mốc khai thác thương mại
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế trọng điểm quốc gia, đang bước vào giai đoạn nước rút với mục tiêu hoàn thành các công trình thiết yếu giai đoạn 1, vận hành thử từ cuối tháng 9 và tiến tới khai thác thương mại vào cuối năm, trong đó nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa và nhà để xe là những hạng mục quyết định tiến độ chung. Đây không còn là một công trường xây dựng thuần túy, mà là bài kiểm tra năng lực điều phối tiến độ, tích hợp hệ thống và chuẩn bị vận hành của toàn bộ hệ sinh thái hàng không Việt Nam. Nếu sân bay Long Thành về đích đúng hẹn, đây sẽ là thông điệp rõ ràng rằng các dự án hạ tầng quy mô lớn hoàn toàn có thể được thúc đẩy theo chuẩn quản trị hiện đại, thay vì lặp lại vòng luẩn quẩn chậm trễ và điều chỉnh kéo dài.
Tiến độ xây dựng: 16 gói thầu và bức tranh tổng thể đường găng
Nhìn từ tiến độ xây dựng, sân bay Long Thành đã đi qua giai đoạn nền móng để bước sang hoàn thiện và chuẩn bị vận hành. Dự án thành phần 3 hiện có 16 gói thầu xây lắp chính, 4 gói đã hoàn thành, phần còn lại đa số đạt khối lượng cao, đưa tổng giá trị thực hiện lên khoảng 80% giá trị hợp đồng tính đến giữa tháng 9. Điều này cho thấy dự án không còn ở trạng thái "cầm chừng", mà đang chuyển từ xây dựng sang kiểm soát chất lượng và tích hợp hệ thống. Tuy vậy, 4 gói thầu nằm trên đường găng tiến độ – giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật (4.8), nhà ga hành khách (5.10), nhà ga hàng hóa số 1 (7.8) và nhà để xe (11.5) – chính là rào cản cuối cùng: nếu một trong số này trễ, mốc khai thác thương mại sẽ bị kéo theo.
Nhà ga hành khách: hạng mục phức tạp nhất và cuộc đua 24/7
Trọng tâm của giai đoạn nước rút nằm ở nhà ga hành khách – "trái tim" của sân bay Long Thành và cũng là gói thầu phức tạp nhất. Đến cuối tháng 9, gói thầu 5.10 đạt hơn 77% giá trị hợp đồng; trong đó phần xây dựng và hoàn thiện khoảng 83%, hệ thống điện 94%, lắp đặt thiết bị hơn 70%. Đây là những con số cho thấy khối xây dựng thô đã gần cán đích, nhưng phần khiến dự án dễ "vấp" lại nằm ở thiết bị, cơ điện, PCCC, ICT và tích hợp công nghệ. Việc ACV ưu tiên hoàn thành khu vực cánh Tây và trung tâm nhà ga để kịp điều kiện vận hành là lựa chọn thực dụng: phải có một cấu hình khai thác tối thiểu vận hành được, rồi mới tiếp tục hoàn thiện các khu vực còn lại theo kế hoạch, thay vì ôm đồm và chậm cả tổng thể.
Bốn gói thầu trọng điểm và bài toán điều phối nguồn lực
Việc tập trung nguồn lực vào bốn gói thầu đường găng không chỉ là quyết định kỹ thuật, mà là cách ACV chọn "điểm rơi" cho toàn dự án. Gói giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật (4.8) giữ vai trò kết nối mọi khu vực chức năng, đã đạt hơn 76% giá trị thực hiện và đang thi công đồng thời đường trục, cầu cạn, nhà trạm, hạ tầng kỹ thuật. Gói nhà ga hàng hóa số 1 (7.8) và nhà để xe (11.5) tạo nên năng lực hậu cần và tiếp cận cho khai thác thương mại, nên không thể lùi sau nhà ga hành khách quá lâu. Theo ACV, giai đoạn này yêu cầu điều phối thi công theo khu vực, tăng ca, tăng máy móc và kiểm soát mặt bằng để tránh chồng chéo. Nói cách khác, thách thức không còn là "có làm được hay không" mà là "có tổ chức được nhịp thi công và tích hợp hệ thống đủ nhịp nhàng hay không".
Chuẩn bị kịch bản khai thác thương mại: từ công trường sang sân bay sống
Điểm đáng chú ý là sân bay Long Thành không chờ xây xong mới nghĩ đến khai thác, mà triển khai song song công tác chuẩn bị vận hành. Liên danh tư vấn đã xây dựng khoảng 55 kịch bản chạy thử, trong đó ACV lựa chọn 15–20 kịch bản cốt lõi phục vụ khai thác thương mại để bắt đầu thử nghiệm từ cuối tháng 9. Song hành với đó là việc làm việc cùng các hãng hàng không về kế hoạch bay đầu tiên, chạy thử các hệ thống xử lý hành lý, thang cuốn, cầu ống lồng và hệ thống cung cấp nhiên liệu. Theo ACV, giai đoạn 1 của sân bay Long Thành được đặt mục tiêu đưa vào vận hành, khai thác thương mại cuối năm, nên điều phối tổng thể, kiểm soát tiến độ và huy động nguồn lực là nhiệm vụ trọng tâm, không thể tách rời khỏi công tác chạy thử các kịch bản khai thác. Nếu những cuộc diễn tập này diễn ra suôn sẻ, sân bay Long Thành sẽ chuyển trạng thái từ công trường sang một sân bay sống với độ tin cậy chấp nhận được ngay từ ngày đầu khai thác.
