Hỗ trợ học sinh lũ lụt: Không chỉ là vài khoản cứu trợ đầu năm học
Hỗ trợ học sinh lũ lụt là tổng hợp các hoạt động tài chính và phi tài chính nhằm giúp học sinh ở vùng bị ảnh hưởng thiên tai nhanh chóng trở lại trường, từ học bổng, thiết bị học tập, nước sạch đến tập huấn kỹ năng ứng phó và phục hồi trường học để việc dạy và học không bị đứt gãy lâu dài. Những gì đang diễn ra tại miền Trung cho thấy một bước chuyển rõ ràng: thay vì chờ bão tan rồi phát quà cho có, nhiều đơn vị nhân đạo, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp đang bắt đầu xây dựng các chương trình khuyến học và phục hồi trường học mang tính hệ thống, nhắm đúng nhóm yếu thế ở vùng khó khăn. Đây là hướng đi đúng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: liệu chúng ta đã coi giáo dục là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược thích ứng với thiên tai hay chưa?
Đức Quang: 234 triệu đồng và thông điệp hỗ trợ phải cụ thể, dùng được ngay
Tại xã Đức Quang – nơi hứng chịu trận lũ lịch sử do hoàn lưu bão số 10 khiến nhiều điểm trường ngập sâu, hư hỏng nặng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học – chương trình “Chung tay vượt lũ” đã chọn cách hỗ trợ rất cụ thể. Ban tổ chức bàn giao gói tài trợ hơn 234 triệu đồng gồm 12 máy tính để bàn, 2 máy lọc nước sạch và 24 chiếc xe đạp cho học sinh khó khăn. Đây không phải là những món quà tượng trưng mà là các “công cụ sống còn” giúp trẻ đến được lớp, có thiết bị để học và được uống nước an toàn. Chương trình còn tặng 2.000 túi đựng bút và nhiều đồ dùng học tập thiết yếu cho toàn trường, trị giá hơn 10 triệu đồng. Đây là ví dụ điển hình cho quan điểm hỗ trợ học sinh lũ lụt phải gắn với nhu cầu thiết thực từng ngày, chứ không dừng ở khẩu hiệu chia sẻ.
Đà Nẵng: Hơn 2 tỷ đồng cho 6 trường và bài học về phục hồi trường học có kế hoạch
Khác với những đợt quyên góp ngắn hạn, Đà Nẵng đang cho thấy một mô hình phục hồi trường học có kế hoạch rõ. Sau đợt mưa lũ cuối tháng 10 và đầu tháng 11 khiến nhiều điểm trường tại Duy Nghĩa và Vu Gia bị ngập, hư hại trang thiết bị dạy học, Hội Chữ thập đỏ thành phố phối hợp với một tổ chức quốc tế triển khai dự án “Hỗ trợ Trường học phục hồi sau thiên tai 2025 và tăng cường năng lực phòng, chống thiên tai 2026”. Toàn dự án có 6 trường thụ hưởng với tổng giá trị thiết bị, cơ sở vật chất và đồ dùng học sinh là 1,772 tỷ đồng cùng 300 suất học bổng trị giá 300 triệu đồng, nâng tổng hỗ trợ trực tiếp lên 2,072 tỷ đồng. Riêng một điểm trường được cấp 9 bộ máy tính, 4 tivi, 23 bộ bàn ghế tiểu học, 50 ba lô và 50 suất học bổng. Đây là minh chứng rằng chương trình khuyến học ở vùng thiên tai hoàn toàn có thể gắn với nâng cấp điều kiện dạy học, nếu có sự phối hợp bài bản giữa chính quyền địa phương và tổ chức tài trợ.
Huế – Đà Nẵng: Khi phục hồi tái thiết gắn với kỹ năng ứng phó thiên tai
Điểm mới đáng chú ý của các chương trình hỗ trợ học sinh lũ lụt hiện nay là chuyển trọng tâm từ “cho gì đó để đỡ khó” sang xây dựng năng lực ứng phó lâu dài. Dự án “Hỗ trợ phục hồi tái thiết trong trường học bị ảnh hưởng bởi mưa lũ năm 2025 tại Huế và Đà Nẵng” do một chính phủ châu Âu tài trợ có tổng mức hỗ trợ hơn 3,74 tỷ đồng, trong đó Huế nhận hơn 1,65 tỷ đồng. Dự án triển khai 8 tháng từ ngày 2/3/2026, hỗ trợ 4 trường với mức 150 triệu đồng/trường để sửa chữa, thay thế thiết bị dạy học, đồng thời cấp học bổng cho 1.000 học sinh khó khăn và phục hồi hệ thống nước sạch, bồn chứa, thiết bị lọc nước. Quan trọng hơn, các nội dung hỗ trợ còn gồm tập huấn kỹ năng, truyền thông về nước sạch, vệ sinh, phòng ngừa dịch bệnh sau thiên tai. Các lớp tập huấn phòng chống thiên tai, sơ cấp cứu cho giáo viên và học sinh giúp họ có thêm kỹ năng xử trí khi xảy ra tình huống khẩn cấp trong trường và cộng đồng. Đây là bước đi đúng hướng: phục hồi trường học phải gắn với xây dựng “lá chắn mềm” là kiến thức và kỹ năng.
Ý nghĩa dài hạn: Xem hỗ trợ sau lũ như đầu tư cho công bằng giáo dục
Nhìn tổng thể, các chương trình ở Đức Quang, Huế, Đà Nẵng đang gửi một thông điệp quan trọng: hỗ trợ vùng lũ không dừng ở vài đợt quyên góp mà phải được coi là một phần của chiến lược công bằng giáo dục. Thiên tai, mưa bão tại miền Trung ngày càng phức tạp, ảnh hưởng nặng nề tới điều kiện học tập của học sinh. Nếu không có học bổng vùng khó khăn, các em rất dễ bỏ học giữa chừng; nếu không có phục hồi trường học và thiết bị, chất lượng dạy học sẽ tụt lại nhiều năm; nếu không có tập huấn kỹ năng, mỗi mùa mưa lại là một vòng lặp rủi ro mới. Việc nhiều tổ chức nhân đạo, chính quyền địa phương và doanh nghiệp cùng phối hợp tại cấp cơ sở để phân bổ nguồn lực – từ gói 234 triệu đồng máy tính, xe đạp đến các dự án hàng tỷ đồng cho 6 trường ở Đà Nẵng – cho thấy mô hình hợp tác đa bên đang hình thành. Vấn đề còn lại là duy trì được nhịp độ này, mở rộng sang nhiều địa bàn hơn, để mọi đứa trẻ vùng lũ đều bước vào năm học mới với tâm thế không bị bỏ lại phía sau.
