27,9% người Việt dùng AI tạo sinh: con số nhỏ, ý nghĩa lớn
AI tạo sinh Việt Nam là khái niệm chỉ việc người dùng trong nước ứng dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo có khả năng sinh nội dung mới – từ văn bản, hình ảnh đến mã nguồn – vào học tập, công việc và đời sống hàng ngày, phản ánh mức độ phổ cập AI Đông Nam Á và vị trí của chúng ta trong bảng xếp hạng AI toàn cầu thông qua tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh được các tổ chức quốc tế đo lường. Theo Báo cáo Phổ cập AI toàn cầu quý II do Viện Kinh tế AI của Microsoft, 27,9% người Việt từ 15 đến 64 tuổi đã sử dụng ít nhất một sản phẩm AI tạo sinh trong tháng 6, tăng 1,4 điểm phần trăm so với quý I. Điều đáng nói là đây là quý tăng thứ tư liên tiếp, từ 21,2% nửa đầu 2025 lên 23,5%, 26,5% và hiện tại 27,9%. Nói cách khác, người Việt không chỉ “thử cho biết” mà đang đưa AI tạo sinh thành thói quen sử dụng. So với mức trung bình toàn cầu 18,8% và nhóm Global South 16,2%, Việt Nam đã tiệm cận mức 28,8% của Global North. Đây là bước nhảy vị thế hiếm thấy đối với một nền kinh tế đang phát triển.
Đứng thứ hai Đông Nam Á: Việt Nam bám đuổi Singapore, bỏ xa nhiều láng giềng
Nếu chỉ nhìn vào con số 27,9%, nhiều người sẽ coi đó là mức trung bình; nhưng trong bức tranh phổ cập AI Đông Nam Á, Việt Nam đang chơi ở chiếu trên. Với tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh 27,9%, chúng ta đứng thứ hai khu vực, chỉ sau Singapore – nền kinh tế có tỷ lệ 64,3% và hiện là điểm nóng về ứng dụng AI tạo sinh. Các nước được thống kê khác đều ở phía sau: Malaysia 22,6%, Philippines 20,7%, Indonesia 14,8% và Thái Lan 13,4%. Không chỉ vị trí, tốc độ mới là điều khiến Việt Nam đáng chú ý. Trong quý I, mức tăng 3 điểm phần trăm là cao nhất Đông Nam Á, vượt Singapore (2,5 điểm). Sang quý II, tăng thêm 1,4 điểm phần trăm, vẫn là mức cao nhất khu vực, khi Singapore chỉ tăng 0,9 điểm; Thái Lan 1 điểm, Malaysia 0,8 điểm, Indonesia 0,7 điểm và Philippines 0,6 điểm. Việt Nam vì thế trở thành nền kinh tế có đà mở rộng sử dụng AI tạo sinh ổn định và mạnh mẽ nhất khu vực, được đưa vào nhóm 15 nền kinh tế có tốc độ phổ cập AI tăng nhanh nhất kể từ tháng 6/2025. Vấn đề không còn là “có dùng AI hay không”, mà là chúng ta sẽ làm gì với lợi thế đi nhanh này.
So với Hàn Quốc và các nền kinh tế lớn: Việt Nam ở nhóm tăng tốc, chưa ở nhóm dẫn dắt
Để hiểu rõ vị trí trên bảng xếp hạng AI toàn cầu, cần đặt Việt Nam cạnh những nền kinh tế lớn đang định hình xu hướng AI châu Á. Báo cáo về “Phổ cập AI toàn cầu: xu hướng và góc nhìn quý II” cho biết Hàn Quốc hiện xếp thứ 12 thế giới về tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh. Tính đến tháng 6, 40,6% người trong độ tuổi lao động ở Hàn Quốc đã dùng AI tạo sinh, tăng 3,5 điểm phần trăm so với quý I và là mức tăng mạnh nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn trong ba quý liên tiếp. Trong khi đó, Việt Nam xếp thứ 33 thế giới với tỷ lệ 27,9% người trong độ tuổi 15–64 sử dụng AI. Chênh lệch này cho thấy Việt Nam chưa thể so ngang với các nước đã đặt AI vào trung tâm chiến lược công nghiệp. Tuy vậy, khoảng cách không còn “vô vọng”: chúng ta đã vượt mức trung bình thế giới 18,8% và phần lớn các thị trường mới nổi. Khi chênh lệch giữa Global North và Global South được ghi nhận ở mức 12,6 điểm phần trăm, việc Việt Nam tiến sát Global North là tín hiệu cho thấy nếu có chính sách đúng, chúng ta có thể chuyển từ vị thế “người theo sau” sang “người tham gia cuộc chơi” trong làn sóng AI tạo sinh.
| Chỉ tiêu | Việt Nam | Hàn Quốc |
|---|---|---|
| Tỷ lệ người dùng AI tạo sinh (15–64 tuổi, tháng 6) | 27,9% | 40,6% |
| Thứ hạng trên bảng xếp hạng AI toàn cầu | 33 | 12 |
Từ “đã dùng” tới “dùng hiệu quả”: khoảng cách mà các con số không che giấu
Những thống kê về sử dụng AI tạo sinh Việt Nam cho thấy độ phủ đang tăng nhanh, nhưng vẫn tồn tại khoảng cách đáng lo giữa “đã dùng” và “dùng hiệu quả”. Khảo sát WIN World AI Index 2026 cho thấy tỷ lệ người Việt sử dụng AI hằng ngày tăng từ 13% lên 19% trong một năm, tức thêm 6 điểm phần trăm. Ở góc độ nghề nghiệp, 39% lực lượng lao động được xếp vào nhóm “nhân sự tiên phong về AI”, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình toàn cầu 16% và đứng đầu Đông Nam Á. Những con số này nói lên điều rõ ràng: người lao động Việt đã bắt đầu coi AI là công cụ làm việc. Nhưng một báo cáo khác lại phác họa mặt trái: phần lớn người lao động mới dùng AI cho các tác vụ hỗ trợ cơ bản, các kỹ năng nâng cao như thiết kế quy trình làm việc cùng AI hay kiểm soát đầu ra vẫn còn thiếu. Khoảng cách này có thể biến lợi thế phổ cập thành rủi ro lãng phí. Nếu doanh nghiệp không đầu tư đào tạo và xây dựng quy trình, nhân sự “tiên phong về AI” dễ dừng lại ở mức “dùng AI cho vui”. Điểm sáng là 89,45% người lao động sẵn sàng học thêm kỹ năng mới – một cơ hội để biến phổ cập thành năng suất, nếu hệ sinh thái đào tạo bắt kịp.
Xu hướng AI châu Á và lựa chọn của Việt Nam: đi tiếp bằng chiến lược, không phải bằng may mắn
Dữ liệu từ các báo cáo mới nhất cho thấy xu hướng AI châu Á đang đi trước nhiều khu vực khác về tốc độ dùng AI tạo sinh. Trên phạm vi toàn cầu, tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh trong nhóm dân số lao động chỉ tăng từ 17,8% lên 18,8% trong quý II. Trong khi đó, những nền kinh tế châu Á như Hàn Quốc đạt 40,6% và liên tục dẫn đầu đà tăng trong nhóm kinh tế lớn, còn Việt Nam tăng liên tiếp bốn kỳ báo cáo để tiệm cận nhóm Global North. Cùng lúc, báo cáo cũng nhắc đến sự khác biệt về mục đích sử dụng giữa các khu vực: tại Global South, AI được dùng cho giáo dục và học tập với tỷ trọng tương đối cao hơn. Điều này gợi ý rằng nếu Việt Nam tập trung vào giáo dục, đào tạo lại và nâng cấp kỹ năng số, chúng ta có thể biến mức phổ cập cao thành nguồn nhân lực biết dùng AI một cách có trách nhiệm. Đáng chú ý, Viện Kinh tế AI cho biết trong các báo cáo tiếp theo, họ sẽ mở rộng phạm vi đo lường để bao quát thêm các công cụ AI mới xuất hiện. Nghĩa là “cuộc thi” phổ cập AI còn lâu mới dừng. Trong cuộc thi đó, Việt Nam đang có khởi đầu tốt: đứng thứ hai Đông Nam Á, thứ 33 thế giới và tăng nhanh hơn mặt bằng chung. Nhưng lợi thế hiện tại sẽ vô nghĩa nếu chúng ta bỏ lỡ bước chuyển từ người dùng sang người sáng tạo – từ sử dụng AI tạo sinh cho tác vụ đơn giản sang phát triển ứng dụng, mô hình và quy trình công việc mới. Con số 27,9% là lời nhắc: Việt Nam đã bước vào cuộc chơi AI, và từ giờ, câu hỏi không phải là “có tham gia hay không”, mà là “muốn đứng ở đâu trong bảng xếp hạng AI toàn cầu”.
