Từ một dấu hiệu lạ đến phát hiện đa ung thư: câu chuyện không thể xem nhẹ
Phát hiện ung thư sớm là quá trình nhận diện các dấu hiệu bất thường và áp dụng những kỹ thuật chẩn đoán hiện đại để tìm ra khối u ác tính hoặc tổn thương tiền ung thư khi chúng còn nhỏ, còn khả năng phẫu thuật và điều trị triệt để, trước khi gây biến chứng nặng hoặc di căn xa. Trường hợp nam bệnh nhân 55 tuổi ở Hải Phòng là minh chứng rõ ràng cho giá trị của việc không bỏ qua các triệu chứng lạ. Sau khoảng một tuần đi ngoài ra máu, ông đến một bệnh viện đa khoa để thăm khám và được chẩn đoán cùng lúc ung thư trực tràng tiến triển, rất nhiều polyp rải rác trong đại tràng và một khối u tại thùy trên phổi phải. Từ một biểu hiện tưởng như chỉ liên quan đường tiêu hóa, quy trình chẩn đoán toàn diện đã lật mở cả bệnh lý ung thư phổi, định hình lại hoàn toàn kế hoạch điều trị và cơ hội sống.
Quy trình chẩn đoán toàn diện: vì sao một lần khám phát hiện tới 2 ung thư và 39 polyp?
Điểm đáng chú ý trong ca bệnh này không chỉ là số lượng tổn thương, mà là cách các bác sĩ xây dựng chiến lược chẩn đoán bệnh ung thư bài bản. Nội soi đại trực tràng cho thấy một khối sùi loét ở trực tràng cao, chiếm gần hết chu vi lòng ruột và dễ chảy máu, sinh thiết xác định ung thư biểu mô tuyến biệt hóa vừa. Cùng thời điểm nội soi, 39 polyp đại tràng kích thước 3–6 mm được cắt qua nội soi; một số polyp nhỏ hơn được lên kế hoạch theo dõi và xử trí tiếp. Song song, chụp CT ngực – bụng phát hiện khối đặc bờ không đều kích thước khoảng 25 x 29 mm tại thùy trên phổi phải. Thay vì coi khối u phổi là di căn và "xếp" bệnh nhân vào ung thư trực tràng giai đoạn IV, ê-kíp tiếp tục sinh thiết và xem xét mô bệnh học, qua đó khẳng định đây là ung thư biểu mô tuyến nguyên phát tại phổi. Chính cách tiếp cận đa chuyên khoa, không bỏ qua bất kỳ khả năng nào, đã giúp bệnh nhân giữ được cơ hội điều trị triệt căn ở cả hai cơ quan.
Polyp đại tràng: phòng ngừa ung thư bắt đầu từ việc soi và cắt sớm
Nếu hai khối ung thư là hồi chuông báo động, thì 39 polyp đại tràng lại là lời nhắc mạnh mẽ về vai trò của tầm soát ung thư đường tiêu hóa. Theo các bác sĩ, polyp tuyến đại trực tràng có thể là tổn thương tiền ung thư; tức là nếu không được phát hiện và cắt bỏ, một số polyp có thể chuyển thành ung thư sau nhiều năm. Việc bệnh nhân được cắt 39 polyp kích thước 3–6 mm qua nội soi ngay trong lần nội soi đầu tiên cho thấy nội soi sàng lọc không chỉ là xét nghiệm chẩn đoán, mà còn là can thiệp điều trị dự phòng ung thư đại trực tràng. Một câu nói đáng nhớ từ ê-kíp chuyên môn: "Phát hiện và cắt polyp sớm có thể ngăn ngừa một phần ung thư đại trực tràng; phát hiện ung thư khi còn khả năng phẫu thuật giúp mở rộng cơ hội điều trị triệt căn". Trong bối cảnh ung thư đại trực tràng ngày càng trẻ hóa, không chủ động nội soi khi đã trên 45 tuổi hoặc có triệu chứng lạ là một sự mạo hiểm không đáng.
Chiến lược điều trị tuần tự và cá thể hóa: không chỉ cắt u, mà còn giữ chất lượng sống
Khi người bệnh mang cùng lúc ung thư trực tràng tiến triển trên nền đa polyp và ung thư phổi nguyên phát, lựa chọn chiến lược điều trị trở thành bài toán "cân não". Các bác sĩ phải quyết định giữa việc cắt toàn bộ đại tràng để giảm nguy cơ xuất hiện thêm tổn thương, hay bảo tồn đại tràng và kiểm soát polyp bằng nội soi. Cuối cùng, họ chọn phẫu thuật cắt trước thấp trực tràng, loại bỏ đoạn ruột mang ung thư, nạo vét 18 hạch (trong đó 4 hạch có tế bào ung thư di căn) và bảo tồn phần đại tràng còn lại để tiếp tục quản lý bằng nội soi chặt chẽ. Quyết định này thể hiện quan điểm ngoại khoa hiện đại: điều trị ung thư không chỉ hướng tới triệt căn mà còn phải giảm sang chấn, giữ chức năng đại tiện, dinh dưỡng và chuẩn bị thể trạng tốt nhất cho cuộc mổ phổi và hóa trị bổ trợ sau đó. Một tháng sau, bệnh nhân tiếp tục được phẫu thuật nội soi cắt tổn thương phổi phải và lấy hạch, hiện đã hoàn thành cả hai ca mổ, sức khỏe ổn định và đủ điều kiện hóa trị bổ trợ nhằm giảm nguy cơ tái phát.
Bài học cho người trên 45 tuổi: đừng chờ đến khi chảy máu mới nghĩ tới tầm soát ung thư
Ca bệnh phát hiện đồng thời 2 ung thư và 39 polyp không nên chỉ được nhìn như một câu chuyện chuyên môn hiếm gặp, mà phải trở thành lời cảnh báo dành cho cộng đồng. Người đàn ông 55 tuổi ấy đã may mắn vì coi triệu chứng đi ngoài ra máu là bất thường và đi khám sớm; từ dấu hiệu tưởng nhỏ, ông phát hiện hai ung thư và 39 polyp. Nhưng nếu ông chần chừ vài tháng hoặc vài năm, khối trực tràng có thể gây tắc ruột, mất máu nặng, trong khi ung thư phổi có cơ hội di căn xa. Các bác sĩ khuyến cáo người dân từ 45 tuổi, hoặc sớm hơn nếu có tiền sử gia đình hay các dấu hiệu như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện, thiếu máu, đau bụng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, nên chủ động trao đổi với bác sĩ về nội soi sàng lọc đại trực tràng. Khi tầm soát ung thư trở thành thói quen sức khỏe, những ca phát hiện muộn, phải điều trị giai đoạn IV sẽ giảm, và ung thư dần được nhìn như bệnh có thể kiểm soát dài hạn chứ không chỉ là bản án.
