Drone phun thuốc lúa: Từ thử nghiệm thành xu hướng chính trên cánh đồng Cần Thơ
Drone phun thuốc lúa là thiết bị bay không người lái được lập trình để phun thuốc bảo vệ thực vật, rải phân và gieo sạ với lượng vật tư chính xác, giúp giảm công lao động, hạn chế người tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, tăng độ phủ đều trên mặt ruộng và tạo nền tảng cho canh tác thông minh dựa trên dữ liệu số. Tại Cần Thơ, đây không còn là màn trình diễn công nghệ, mà đã trở thành dịch vụ sản xuất được nông dân đặt hàng thường xuyên. Từ đầu năm đến nay, thiết bị bay đã thực hiện phun thuốc bảo vệ thực vật trên diện tích 4.685,3 ha lúa. Con số này cho thấy nông nghiệp ĐBSCL đang bước vào giai đoạn mới: công nghệ bay không người lái không chỉ hỗ trợ mà đang thay thế dần lao động thủ công trong khâu chăm sóc, bảo vệ cây trồng.
Giảm sức người, tăng độ chính xác: Lợi thế thật của công nghệ bay
Điểm quan trọng nhất của drone phun thuốc lúa không phải là tính “hiện đại” mà là bài toán rất thực: giảm sức người và tăng độ chính xác. Việc đưa thiết bị bay vào đồng ruộng hỗ trợ nông dân trong khâu chăm sóc, bảo vệ cây trồng, giảm công lao động và hạn chế việc người trực tiếp tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật. Ở Đồng bằng sông Cửu Long, nơi nông dân vẫn quen vác bình phun trên vai, sự thay đổi này gần như là một cuộc giải phóng sức lao động. Tốc độ phun nhanh, độ phủ đều giúp giảm thất thoát vật tư, tránh phun chồng chéo. Khi drone được tích hợp với lịch canh tác và dữ liệu đồng ruộng, mỗi chuyến bay là một thao tác tự động hóa, cắt giảm chi phí nhân công mà vẫn kiểm soát được khối lượng thuốc, phân trên từng thửa ruộng – điều mà cách phun thủ công khó đạt tới một cách ổn định.
HTX Đồng An Lợi: Cơ giới hóa 80–90% để chuẩn bị cho canh tác thông minh
Nếu Cần Thơ cho thấy bức tranh tổng thể, HTX Đồng An Lợi là minh chứng sống cho mức độ cơ giới hóa cao và bước chuyển sang canh tác thông minh. Tại đây, tỉ lệ cơ giới hóa đã đạt khoảng 80% đến 90%, nhiều khâu từng phụ thuộc vào sức lao động thủ công nay được máy móc hỗ trợ. Drone được dùng để phun thuốc bảo vệ thực vật, rải phân bón và gieo sạ. Trên bình diện thành phố, dịch vụ cơ giới đã thực hiện sạ lúa 38.380kg, rải phân 56.943kg và cuộn 9.600 cuộn rơm. Những con số này không chỉ là thành tích kỹ thuật mà phản ánh một tư duy sản xuất mới: thay vì chia nhỏ ruộng để làm bằng tay, HTX tổ chức sản xuất tập trung trên diện tích lớn, để máy móc và thiết bị bay xử lí những khâu nặng nhọc, nông dân tập trung vào quản lí, ra quyết định và học cách đọc dữ liệu.
Công nghệ số nông nghiệp: Từ chiếc drone đến bản sao số của cánh đồng
Drone chỉ là tầng “nhìn thấy được” của canh tác thông minh; phía sau là công nghệ số nông nghiệp đang âm thầm định hình cách quản lí ruộng. Nông dân ĐBSCL bắt đầu làm quen công nghệ số, canh tác thông minh, từ máy móc, drone đến dữ liệu số, từng bước thay đổi cách sản xuất theo hướng hiện đại, tiết kiệm. Digital Twin – bản sao số của vùng trồng – được xây dựng với các lớp dữ liệu về ranh giới, thửa ruộng, hiện trạng sinh trưởng, độ ẩm đất, pH, dinh dưỡng, thời tiết và năng suất dự kiến. Khi kết hợp cảm biến với bản đồ số, mỗi lệnh cho drone phun thuốc lúa không còn là thao tác đơn lẻ, mà là một quyết định dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, hành trình số hóa của nông dân ĐBSCL vẫn còn những khoảng cách cần thu hẹp, nhất là với lực lượng nông dân lớn tuổi, chưa quen nhập dữ liệu, vận hành ứng dụng.
Từ mô hình phát thải thấp đến tương lai nông nghiệp ĐBSCL
Câu chuyện drone phun thuốc lúa gắn chặt với yêu cầu mới của nông nghiệp ĐBSCL: sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp và có dữ liệu minh bạch. Thành phố Cần Thơ đang triển khai mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp quy mô 1.700 ha tại 17 hợp tác xã, tổ hợp tác, hướng đến nâng cao chất lượng, giá trị hạt gạo gắn với yêu cầu giảm phát thải. Song song, mô hình 300 ha được tổ chức theo hướng cơ giới hóa các khâu, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu. Việc triển khai các mô hình là cơ sở để đánh giá hiệu quả của phương thức sản xuất mới, từ đó từng bước nhân rộng các giải pháp phù hợp. Theo định hướng, con đường hợp lý là thử nghiệm quy mô nhỏ, đo kết quả, công khai dữ liệu, đánh giá hiệu quả kinh tế rồi mới xem xét nhân rộng. Kết luận rõ ràng: nếu drone, cảm biến và bản đồ số được thiết kế để “bình dân hóa”, phù hợp tay nghề nông dân, nông nghiệp ĐBSCL có cơ hội chuyển hẳn sang canh tác thông minh, nơi sức người được giải phóng và giá trị hạt gạo được đo bằng cả chất lượng lẫn dữ liệu.
