Làn sóng truy quét mới: Hàng giả xa xỉ không còn là “chuyện nhỏ”
Làn sóng phát hiện hàng giả thời trang cao cấp gần đây là chuỗi chiến dịch điều tra, khám xét và khởi tố hình sự nhắm vào các cửa hàng bán hàng nhái gắn logo Louis Vuitton, Gucci, Hermès, Burberry, Dior và nhiều thương hiệu toàn cầu, cho thấy cơ quan chức năng đang xem việc sản xuất và kinh doanh hàng giả không chỉ là vi phạm hành chính, mà là tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp với hậu quả pháp lý nghiêm trọng cho cả chuỗi cung ứng từ xưởng gia công đến người bán lẻ.
Điểm đáng nói không phải là chuyện phát hiện thêm vài lô hàng giả Louis Vuitton hay hàng nhái Gucci, mà là thông điệp pháp lý rất rõ: ai tham gia chuỗi này sẽ phải trả giá bằng hồ sơ hình sự chứ không chỉ là biên bản xử phạt. Tại Hà Nội, lực lượng an ninh mạng phối hợp quản lý thị trường và công an phường Kim Liên kiểm tra một hộ kinh doanh, phát hiện 19 sản phẩm mang nhãn hiệu Louis Vuitton và 5 sản phẩm mang nhãn hiệu Gucci đang được bày bán với giá từ 2 đến 10 triệu đồng mỗi sản phẩm. Theo hồ sơ, hoạt động kinh doanh này đã đem lại khoản thu lợi bất chính khoảng 4,2 tỷ đồng. Đó là con số đủ lớn để lý giải vì sao cuộc chơi hàng hiệu giả đã vượt xa phạm vi “buôn bán nhỏ lẻ”.
Từ Hà Nội đến Cần Thơ, Phú Thọ: mạng lưới hàng giả vận hành như một ngành công nghiệp
Một khi lật lớp vỏ hào nhoáng của các cửa hàng bán hàng nhái, người ta sẽ thấy một hệ thống vận hành có tổ chức, kết nối chặt chẽ giữa sản xuất, phân phối và quảng bá. Tại Hà Nội, hai chủ hộ kinh doanh trẻ tuổi ở phường Kim Liên được xác định đã thuê địa điểm từ đầu năm 2022, móc nối với nhiều cơ sở sản xuất đồ da trong nước để đặt làm sản phẩm gắn nhãn hiệu các thương hiệu thời trang nổi tiếng, rồi dùng Facebook để quảng cáo và bán hàng. Theo hồ sơ điều tra, “hoạt động này đã mang lại số tiền thu lợi bất chính khoảng 4,2 tỷ đồng”.
Khi lần theo nguồn hàng, lực lượng chức năng phát hiện một xưởng gia công tại phường Thanh Liệt với nhiều máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Câu chuyện tương tự lặp lại ở Cần Thơ, nơi cửa hàng Thanh Hiển Luxury bị khám xét và tạm giữ 2.949 sản phẩm từ quần áo, giày dép, mũ, thắt lưng đến ba lô, túi xách, ví có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu Burberry, Louis Vuitton, Gucci, Dior, Hermes với tổng trị giá trên 1,9 tỷ đồng. Tại Phú Thọ, chuỗi Shop Kai Store/Hero Store bày bán công khai 469 sản phẩm in logo Louis Vuitton, Gucci, Hermes, Dior, Nike, Adidas, MLB… mà không có bất kỳ hóa đơn, chứng từ nào chứng minh nguồn gốc. Những con số này cho thấy đây là một ngành “công nghiệp ngầm” chứ không phải hoạt động manh mún.
Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp: ranh giới giữa “buôn bán nhỏ” và hồ sơ hình sự
Điểm mấu chốt của làn sóng truy quét này nằm ở việc chuyển hóa nhận thức: xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp không còn bị xem như “làm ăn lách luật”, mà là tội danh rõ ràng trong Bộ luật Hình sự. Trong vụ Kim Liên, cơ quan chức năng xác định hành vi kinh doanh hàng giả mạo các thương hiệu thời trang lớn có dấu hiệu của tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo khoản 2 Điều 226. Tại Cần Thơ, chủ shop Thanh Hiển Luxury bị khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú về hành vi “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”. Ở Phú Thọ, chủ chuỗi Kai Store/Hero Store cũng bị khởi tố bị can với cùng tội danh.
Những vụ án này cho thấy lối ngụy biện kiểu “chỉ bán vài món hàng nhái Gucci, không đáng gì” đã phá sản. Các cơ sở kinh doanh bị bắt đều không thể xuất trình hóa đơn, chứng từ, tài liệu pháp lý về nguồn gốc hàng hóa, trong khi kết luận giám định của cơ quan chuyên môn xác định toàn bộ hàng bị tạm giữ là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu đang được bảo hộ. Khi quy mô hàng hóa lên tới hàng trăm, hàng nghìn đơn vị sản phẩm, với các khoản thu lợi bất chính tính bằng hàng tỷ đồng, việc xử lý bằng vài triệu tiền phạt là không còn phù hợp. Cơ quan điều tra cũng nhấn mạnh sẽ tiếp tục làm rõ vai trò từng người trong các khâu đặt sản xuất, gia công, quảng cáo và tiêu thụ, để xử lý đúng trách nhiệm theo pháp luật.
Mạng xã hội, người trẻ và ảo tưởng “hàng hiệu giá rẻ”
Một điểm chung đáng lo ngại trong các vụ việc là vai trò trung tâm của mạng xã hội và lực lượng chủ shop rất trẻ. Tại Hà Nội, hai chủ hộ kinh doanh sinh năm 2004 dùng Facebook để quảng cáo sản phẩm gắn nhãn hiệu Louis Vuitton, Gucci, giới thiệu là chế tác từ “nguyên liệu chính hãng” nhưng bán với giá chỉ bằng khoảng 1/10 đến 1/5 hàng thật nhằm thu hút khách hàng. Ở Cần Thơ, chủ shop Thanh Hiển Luxury sinh năm 2002 thừa nhận đăng hình, bài viết, video clip quảng cáo trên Zalo, TikTok, Facebook, Shopee để tiêu thụ số hàng mua trôi nổi ngoài thị trường, không có chứng từ nguồn gốc.
Nhìn từ góc độ xã hội, đây không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn là sự va đập giữa tâm lý sính hàng hiệu và ảo tưởng “hàng hiệu giá rẻ”. Khi cả người bán lẫn người mua đều chấp nhận mơ hồ về nguồn gốc sản phẩm, hàng giả Louis Vuitton, hàng nhái Gucci có đất sống và sinh lợi. Vấn đề ở chỗ, lợi nhuận bất chính không dừng lại ở vài trăm nghìn, mà lên tới 4,2 tỷ đồng trong một cơ sở kinh doanh duy nhất. Khi số tiền này tiếp tục được tái đầu tư vào xưởng gia công, máy móc, nguyên vật liệu, nó tạo ra một vòng xoáy hàng giả ngày càng khó kiểm soát nếu không có sự vào cuộc mạnh tay của cơ quan chức năng.
Thông điệp răn đe và con đường phía trước
Từ Hà Nội, Cần Thơ tới Phú Thọ, chuỗi vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp gửi đi một thông điệp rõ ràng: thời của sự dễ dãi với hàng giả thời trang đã hết. Cơ quan công an tại Hà Nội cho biết vụ việc Kim Liên vẫn đang được điều tra, làm rõ nguồn gốc nguyên vật liệu, quy trình đặt gia công, số lượng sản phẩm đã sản xuất, tiêu thụ và khoản thu lợi để có căn cứ xử lý đúng pháp luật. Tại Cần Thơ và Phú Thọ, các vụ án cũng đang được tiếp tục điều tra mở rộng và xử lý nghiêm minh.
Cuộc chiến với phát hiện hàng giả thời trang không thể thắng chỉ bằng vài cuộc kiểm tra đột xuất; nhưng các vụ khởi tố dồn dập đã phá vỡ cảm giác an toàn của những người xem việc bán hàng giả như “kênh kiếm thêm”. Điều đáng mừng là lần này, cơ quan chức năng không dừng ở xử phạt hành chính, mà đánh thẳng vào gốc rễ: xưởng gia công, chuỗi cửa hàng bán hàng nhái, mạng lưới phân phối trên mạng xã hội. Nếu xu hướng này được duy trì, hàng giả Louis Vuitton, hàng nhái Gucci và các sản phẩm gắn nhãn hiệu Hermès, Burberry, Dior giả mạo sẽ dần mất chỗ dựa, và môi trường kinh doanh lẫn nhận thức xã hội về hàng thật – hàng giả mới có cơ hội thay đổi bền vững.
