Heritage Ho Chi Minh City: Khi di sản văn hóa Việt Nam được tái định nghĩa cho thế hệ trẻ
Heritage Ho Chi Minh City 2026 là dự án truyền thông di sản toàn diện của Hội Di sản Văn hóa TP.HCM, kết hợp chuyển đổi số, chuỗi hoạt động trải nghiệm và mạng lưới chuyên gia, với mục tiêu đưa di sản văn hóa Việt Nam trở nên gần gũi, dễ tiếp cận và có ý nghĩa đối với giới trẻ trong bối cảnh thành phố mở rộng và đời sống số ngày càng chi phối cách người trẻ tiếp nhận, chia sẻ và sáng tạo giá trị văn hóa.
Chiều 6.8, tại sân khấu Chào Show (phường Sài Gòn, TP.HCM), Hội Di sản Văn hóa TP.HCM đã công bố kế hoạch hoạt động đến hết năm 2026, đồng thời ra mắt dự án truyền thông Heritage Ho Chi Minh City 2026. Đây không phải một chiến dịch lễ lạc, mà là lời khẳng định: nếu muốn di sản văn hóa Việt Nam sống tiếp, chúng ta phải chấp nhận để người trẻ "định nghĩa lại" cách tham gia vào di sản. Dự án hướng đến kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam và Ngày Văn hóa Việt Nam, nhưng tham vọng lớn hơn là dịch chuyển trọng tâm bảo tồn khỏi khuôn viên hội trường, đưa di sản về đời sống thường nhật của người trẻ.
Truyền thông di sản trong thời đại số: không còn là những bài thuyết minh khô cứng
Điểm đáng chú ý của Heritage Ho Chi Minh City là coi truyền thông di sản như một hệ sinh thái, chứ không phải vài sự kiện rời rạc. Theo ban tổ chức, dự án hướng tới xây dựng mạng lưới kết nối những người làm văn hóa, chuyên gia, nghệ sĩ, cơ sở giáo dục và công chúng. Nói cách khác, di sản được đặt vào một "hệ sinh thái sáng tạo" nơi mỗi bên đều có vai trò: nhà nghiên cứu cung cấp tri thức, nghệ sĩ chuyển hóa thành trải nghiệm, trường học đưa vào môi trường học tập, người trẻ lan tỏa trên không gian số. Đây là bước chuyển tư duy quan trọng trong truyền thông di sản: thay vì giảng giải một chiều, dự án tạo sân chơi để người trẻ đồng sáng tạo nghĩa mới cho các giá trị truyền thống.
Bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TP.HCM, thẳng thắn thừa nhận Hội đang bước sang một giai đoạn mới, chuyển trọng tâm hoạt động từ phục vụ hội viên sang hướng mạnh hơn đến công chúng. Đó là một câu nói mang tính "cải cách" trong lĩnh vực vốn quen với mô hình khép kín: "Hội mong muốn trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa". Khi di sản không còn bị kẹp giữa thủ tục và báo cáo, cơ hội để truyền thông di sản chạm đến giới trẻ và đời sống số mới thực sự mở ra.
Chuyển đổi số di sản: nền tảng số là không gian sống mới của ký ức văn hóa
Nếu thế hệ trẻ đang dành phần lớn thời gian trên các nền tảng số, thì di sản không thể mãi ở trong kho lưu trữ. Heritage Ho Chi Minh City chủ động tích hợp chuyển đổi số di sản bằng việc ra mắt Cổng Thông tin điện tử của Hội và Fanpage Heritage Ho Chi Minh City, cung cấp thông tin về di sản văn hóa, hoạt động của Hội và các chính sách bảo tồn. Đây là bước đi đúng hướng: di sản phải xuất hiện ngay trong dòng chảy nội dung nơi người trẻ đang lướt mỗi ngày, cạnh tranh trực tiếp với giải trí, xu hướng và tin tức, thay vì chỉ hiện diện trên biển bảng hay bản thuyết minh tại di tích.
Thông qua các nền tảng số cùng nhiều hoạt động trải nghiệm, dự án kỳ vọng giúp di sản trở nên gần gũi hơn với người trẻ, tạo điều kiện để thế hệ mới tiếp cận, tìm hiểu và lan tỏa các giá trị văn hóa bằng những phương thức phù hợp với thời đại số. Nói thẳng, nếu di sản không xuất hiện trong dạng video ngắn, bài viết, podcast, trò chơi hoặc trải nghiệm tương tác, nó sẽ bị bỏ lại sau các nội dung giải trí. Chuyển đổi số di sản không phải là đưa vài tệp PDF lên website, mà là thiết kế nội dung để người trẻ có thể chia sẻ, bình luận, sáng tạo lại và gắn với căn tính cá nhân của họ trên không gian mạng.
Chuỗi hoạt động sáng tạo: để giới trẻ và văn hóa truyền thống gặp nhau trên cùng “sân chơi”
Điểm thuyết phục nhất của Heritage Ho Chi Minh City nằm ở việc dự án không dừng ở tuyên bố mà có chuỗi hoạt động cụ thể, thiết kế rõ ràng cho giới trẻ. Sau lễ ra mắt, Hội Di sản Văn hóa TP.HCM sẽ triển khai Cuộc thi sáng tạo Heritage Creative 2026 dành cho giới trẻ, dự kiến phát động tại Trường Đại học Văn hóa TP.HCM; chuỗi workshop từ tháng 9 đến tháng 11 tại nhiều trường đại học, cao đẳng; và Triển lãm Heritage Fest vào ngày 23 và 24.11 tại Bảo tàng Hồ Chí Minh – Chi nhánh TP.HCM. Không gian thi, học và trải nghiệm này biến di sản từ “đề tài” thành “chất liệu”: người trẻ không chỉ nghe, mà còn được quyền kể lại câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ và thẩm mỹ của mình.
Nhà báo Hà Kiều, Phó Trưởng ban tổ chức, nhấn mạnh mong muốn lớn nhất là đưa di sản đến gần hơn với giới trẻ thông qua những cách tiếp cận mới, vì di sản không chỉ tồn tại ở công trình hay hiện vật mà còn trong đời sống thường nhật. Thông điệp này quan trọng: khi người trẻ nhận ra món ăn đường phố, tiếng rao, lễ hội khu phố hay câu chuyện gia đình cũng là một phần di sản văn hóa Việt Nam, họ sẽ tự nhiên hơn trong việc tham gia bảo tồn. Đó là cách biến giới trẻ và văn hóa thành một mối quan hệ sống động, thay vì vai trò “khán giả” đứng ngoài.
Vai trò thế hệ trẻ: từ đối tượng thụ hưởng sang lực lượng đồng kiến tạo di sản
Heritage Ho Chi Minh City gửi đi một thông điệp rõ ràng: không có tương lai của di sản nếu thiếu người trẻ trong hàng ngũ đồng kiến tạo. Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TP.HCM nhấn mạnh rằng việc gìn giữ di sản không chỉ dừng ở bảo tồn hiện trạng mà cần phát huy bằng những cách làm mới, sáng tạo hơn. Chính vì vậy, Hội chủ trương tạo điều kiện để thanh niên tham gia nhiều hơn vào nghiên cứu, truyền thông và sáng tạo nội dung về di sản, qua đó hình thành lớp kế cận tiếp tục lan tỏa các giá trị văn hóa trong cộng đồng. Đây là sự đảo chiều vai trò: người trẻ không còn là "khán giả", mà là đồng tác giả của câu chuyện di sản.
Câu hỏi đặt ra là: liệu các tổ chức văn hóa có dám chấp nhận những diễn giải mới, thậm chí gây tranh luận của người trẻ về di sản? Nếu Heritage Ho Chi Minh City nhất quán với tinh thần mở mà lãnh đạo Hội đã nêu, chúng ta có thể kỳ vọng một thế hệ trẻ coi di sản không phải gánh nặng truyền thống, mà là kho ý tưởng cho thiết kế, âm nhạc, phim, nội dung số và đời sống sáng tạo. Khi đó, bảo tồn không còn là khẩu hiệu, mà trở thành lựa chọn tự nhiên của giới trẻ mỗi khi họ đăng một bài, dựng một video hay tổ chức một sự kiện về văn hóa.
