Sáp nhập trường cao đẳng là gì và vì sao sinh viên phải quan tâm?
Sáp nhập trường cao đẳng là quá trình hợp nhất hai hoặc nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp thành một đơn vị mới, nhằm tinh gọn bộ máy, tập trung nguồn lực đào tạo, đồng thời duy trì hoặc mở rộng mạng lưới ngành nghề và cơ sở vật chất, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tuyển sinh, quyền lợi sinh viên và cơ hội học tập của người học hiện tại lẫn tương lai. Trong làn sóng sáp nhập trường cao đẳng hiện nay, sinh viên không thể đứng ngoài cuộc: lịch sử trường, tên bằng cấp, ngành đào tạo, cơ sở học và quy trình hành chính đều có thể thay đổi. Vấn đề không chỉ là trường nào sáp nhập vào trường nào, mà là sau sáp nhập, sinh viên được lợi gì, mất gì và liệu hệ thống mới có phục vụ họ tốt hơn hay không.
TP.HCM: Tinh gọn hệ thống nhưng làm sao bảo vệ quyền lợi sinh viên?
Tại TP.HCM, UBND thành phố đã quyết định sắp xếp, tổ chức lại ba trường cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn, Cao đẳng nghề TP.HCM và Cao đẳng Lý Tự Trọng, đồng thời thành lập Trường Trung cấp Nông nghiệp Công nghệ cao trên cơ sở hợp nhất nhiều đơn vị giáo dục nghề nghiệp. Quyết định có hiệu lực từ 21/9/2026, đánh dấu bước đi mạnh tay trong sáp nhập trường cao đẳng nhằm tinh gọn hệ thống và tối ưu nguồn lực. Sau sáp nhập, Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn tiếp tục trực thuộc UBND TP.HCM, với trụ sở chính tại số 47 Cao Lỗ, phường Chánh Hưng và 6 cơ sở đào tạo khác. Trường Cao đẳng nghề TP.HCM có trụ sở chính tại 235 Hoàng Sa, phường Tân Định và 3 cơ sở ở Thủ Đức, Chợ Lớn, Thông Tây Hội. Trường Lý Tự Trọng giữ trụ sở tại 390 Hoàng Văn Thụ, phường Tân Sơn Nhất và mở rộng cơ sở tại tòa nhà Innovation thuộc Công viên Phần mềm Quang Trung. Điểm tích cực là sinh viên được cam kết tiếp tục học tập bình thường và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp. Nhưng cam kết trên giấy không đủ. Việc sáp nhập trường cao đẳng chỉ thực sự có ý nghĩa nếu sinh viên không bị “lạc” giữa hai hệ thống văn phòng, chương trình không bị cắt giảm tùy tiện và cơ sở vật chất được dùng hiệu quả, thay vì tồn tại như những khu học tập phân tán khó quản lý.
Trường cao đẳng Cần Thơ hợp nhất: Quy mô lớn có đồng nghĩa với cơ hội lớn?
Tại Cần Thơ, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã ký quyết định sáp nhập Trường CĐ Cần Thơ (phường Tân An) vào Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ (phường Cái Khế). Sau sáp nhập, trường mới là đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc UBND TP.Cần Thơ, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Dự kiến, cơ sở này sẽ có trụ sở chính tại phường Cái Khế và một trụ sở tại phường Tân An, vận hành mô hình hai cơ sở đào tạo trong cùng một hệ thống. Đây là sáp nhập trường cao đẳng mang tính chiến lược, nhằm tạo một cơ sở giáo dục nghề nghiệp quy mô đủ lớn, cơ cấu ngành nghề hợp lý, phục vụ mục tiêu trung tâm giáo dục hiện đại của vùng ĐBSCL. Theo quyết định phê duyệt, trường sau sáp nhập sẽ đào tạo cao đẳng trong 3 năm, trung cấp 2 năm và sơ cấp dưới 3 tháng. Từ năm 2027 đến 2030, quy mô tuyển sinh dự kiến duy trì khoảng 4.915 sinh viên mỗi năm. Câu hỏi đặt ra là tuyển sinh sau sáp nhập có thực sự mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục nghề nghiệp cho thanh niên vùng ĐBSCL, hay chỉ là tăng con số trên giấy trong khi chất lượng hỗ trợ, giảng dạy, dịch vụ sinh viên chưa bắt kịp?
Cơ hội và rủi ro: Sinh viên được gì và có thể mất gì?
Các bên quản lý khẳng định quá trình sắp xếp phải bảo đảm hoạt động bình thường, không ảnh hưởng tới quyền, lợi ích hợp pháp của người học, và sinh viên đang theo học tiếp tục được tiếp nhận học tập tại cơ sở sau sắp xếp. Đó là điểm xuất phát hợp lý, nhưng chưa đủ để trấn an. Sáp nhập trường cao đẳng thường kéo theo thay đổi chương trình, chuẩn đầu ra, thậm chí tên ngành. Nếu không có lộ trình rõ ràng, sinh viên dễ rơi vào tình trạng “học giữa đường, đổi luật chơi”, mơ hồ về giá trị bằng cấp mình sẽ nhận. Mặt khác, việc hợp nhất nhiều cơ sở giúp tập trung đầu tư phòng thực hành, xưởng nghề, trang thiết bị và nhân lực chất lượng cao. Hệ thống hai trụ sở tại trường cao đẳng Cần Thơ cho phép sinh viên chọn địa điểm học phù hợp, giảm chi phí di chuyển. Nhưng nếu quy trình hành chính không được đơn giản hóa, sinh viên có thể phải chạy qua chạy lại giữa các phòng ban, bị kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ, từ cấp bảng điểm tới xét tốt nghiệp.
Kết luận: Cần một lời hứa có trách nhiệm, không chỉ là cam kết trên giấy
Làn sóng sáp nhập trường cao đẳng ở TP.HCM và Cần Thơ là xu hướng khó đảo ngược, gắn với chủ trương tinh gọn, tăng hiệu quả của hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Về mặt lý thuyết, đây là cơ hội xây dựng những trường nghề quy mô lớn, giàu nguồn lực, giúp tuyển sinh sau sáp nhập ổn định và nâng chất lượng đào tạo. Nhưng với sinh viên, mọi thay đổi chỉ đáng chấp nhận khi quyền lợi sinh viên được bảo vệ cụ thể, có đường dây hỗ trợ, có cơ chế tham vấn ý kiến người học, và các thông tin về chương trình, chuẩn đầu ra, cơ sở học được công bố rõ ràng, kịp thời. Nếu sáp nhập chỉ dừng ở việc đổi tên trường, dồn cơ sở và cơ cấu lại bộ máy mà bỏ quên trải nghiệm học tập của người học, thì “trường lớn” rất dễ trở thành một hệ thống khó tiếp cận, xa lạ với chính sinh viên mà nó phục vụ. Đã đến lúc những quyết định sáp nhập phải đi kèm trách nhiệm giải trình công khai, để sinh viên không còn là đối tượng bị ảnh hưởng thụ động, mà trở thành người đồng hành trong quá trình tái cấu trúc giáo dục nghề nghiệp.
