Sáp nhập trường cao đẳng sư phạm: Bước đi tất yếu nhưng không thể làm cơ học
Sáp nhập trường cao đẳng sư phạm vào các trường đại học sư phạm là quá trình tổ chức lại giáo dục nhằm tinh gọn đầu mối, tập trung nguồn lực đào tạo giáo viên vào những cơ sở có quy mô lớn hơn, đồng thời bảo đảm quyền lợi người học, giảng viên và người lao động, không làm gián đoạn hoạt động đào tạo và duy trì tính liên thông của chương trình, văn bằng, chứng chỉ. Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật trong hệ thống mà là cú xoay trục về cách chúng ta hình dung mạng lưới đào tạo giáo viên trong tương lai. Điểm khởi đầu của thay đổi này là việc Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn ký ban hành kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ, với mục tiêu tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Trong quý IV 2026, Bộ dự kiến sáp nhập ba trường cao đẳng sư phạm vào các trường đại học, đồng thời chuyển giao một số cơ sở về địa phương và bộ, ngành khác. Về mặt chủ trương, đây là bước đi phù hợp với yêu cầu tổ chức lại giáo dục theo hướng giảm tối thiểu 20% số đầu mối trước ngày 1/4/2027. Nhưng câu hỏi lớn là: chất lượng đào tạo giáo viên sẽ được nâng lên, hay bị pha loãng trong một hệ thống quá rộng?
Ba trường cao đẳng sư phạm sáp nhập: Tập trung nguồn lực, nhưng có nguy cơ mất bản sắc
Theo kế hoạch, Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương sẽ sáp nhập vào Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương – Nha Trang sáp nhập vào Trường Đại học Nha Trang; và Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP.HCM sáp nhập vào Trường Đại học Sư phạm TP.HCM. Về lý thuyết, sáp nhập trường cao đẳng vào các trường đại học sư phạm giúp tập trung đội ngũ, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo giáo viên vào những đơn vị có năng lực cạnh tranh cao hơn, quy mô hợp lý, đa ngành. Tuy vậy, các trường cao đẳng sư phạm lâu nay giữ vai trò đào tạo giáo viên mầm non, tiểu học và một phần giáo viên trung học ở quy mô vừa và nhỏ, gắn chặt với nhu cầu nhân lực địa phương. Nếu quá trình tổ chức lại giáo dục chỉ chăm chăm vào tinh gọn đầu mối mà không bảo vệ thế mạnh này, nguy cơ mất bản sắc đào tạo giáo viên ở tuyến cơ sở là rất rõ. Bộ đã nhấn mạnh yêu cầu "không sáp nhập cơ học làm suy giảm chất lượng", nhưng để câu nói này không dừng ở khẩu hiệu, cần những phương án chi tiết về chương trình, phân hiệu và cơ chế phối hợp với địa phương.
Đại học Sư phạm TP.HCM phình to: Cơ hội nâng chuẩn, thách thức quản trị
Trong mạng lưới mới, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM là điểm nút quan trọng khi tiếp nhận thêm hai đơn vị: Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP.HCM và Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP.HCM. Trường hiện đã là cơ sở đào tạo quy mô lớn, với hơn 23.000 sinh viên, học viên, 819 cán bộ, viên chức, trong đó có 2 giáo sư, 38 phó giáo sư, 245 tiến sĩ và 366 thạc sĩ. Cùng với 22 ngành đào tạo giáo viên ở bậc đại học, 29 ngành thạc sĩ và 10 ngành tiến sĩ, việc sáp nhập sẽ đẩy trường lên vị thế trung tâm đào tạo giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục ở phía Nam. Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP.HCM hiện có hơn 200 cán bộ, viên chức và giảng viên, đào tạo các ngành giáo dục mầm non, giáo dục đặc biệt, sư phạm âm nhạc, sư phạm mỹ thuật, sư phạm tiếng Anh, công tác xã hội… Nếu được tổ chức thành phân hiệu hoặc đơn vị trực thuộc hợp lý, đây là nguồn lực quý để mở rộng chiều sâu đào tạo giáo viên, đặc biệt trong các lĩnh vực chuyên biệt như giáo dục đặc biệt. Nhưng quy mô lớn không tự động đồng nghĩa với chất lượng cao: thách thức nằm ở việc thiết kế lại cấu trúc khoa, viện, phân hiệu, tránh chồng chéo và bảo đảm người học không bị lạc trong một hệ thống quá phức tạp.
Tổ chức lại giáo dục: Tinh gọn đầu mối có đủ để nâng chất lượng đào tạo giáo viên?
Kế hoạch sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ không chỉ dừng ở khối sư phạm. Tám cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã được chuyển giao về địa phương quản lý, ba cơ sở khác chuyển về Bộ Công an, và Viện Nghiên cứu Thiết kế trường học dự kiến chuyển giao nguyên trạng về trực thuộc một trường đại học xây dựng trong quý IV 2026. Toàn bộ quá trình này nằm trong định hướng giảm tối thiểu 20% số đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập trước ngày 1/4/2027. Về mặt quản lý nhà nước, tinh gọn đầu mối là hợp lý: giảm tầng nấc trung gian, tập trung đầu tư công, đẩy mạnh tự chủ và đổi mới quản trị. Nhưng với đào tạo giáo viên, chất lượng không chỉ đến từ quy mô và số lượng văn bằng mà còn từ sự gắn kết với trường phổ thông, với cộng đồng địa phương, với nhu cầu nhân lực vùng, ngành, quốc gia. Nếu sau sáp nhập, các trường đại học sư phạm không giữ được mạng lưới thực hành, thực tập và bồi dưỡng giáo viên tại chỗ, thì lợi ích tinh gọn sẽ bị bù trừ bởi khoảng cách ngày càng xa giữa nơi đào tạo và nơi sử dụng.
Kết luận: Sáp nhập là cơ hội, nhưng cần đặt người học và giáo viên ở trung tâm
Điểm tích cực của đợt sáp nhập trường cao đẳng là cơ hội tái thiết mạng lưới đào tạo giáo viên theo hướng tập trung, đa ngành, có năng lực cạnh tranh và hoạt động hiệu quả. Nếu được triển khai đúng, các trường đại học sư phạm có thể xây dựng chương trình liên thông, bảo đảm văn bằng, chứng chỉ của người học được chuyển tiếp liền mạch, không gián đoạn quá trình đào tạo. Đây là nền tảng để nâng chuẩn đội ngũ giáo viên, đặc biệt trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi năng lực sư phạm cao hơn. Tuy nhiên, sáp nhập không phải là cây đũa thần. Nguy cơ lớn nhất là coi tổ chức lại giáo dục như bài toán thuần túy về cơ cấu, quên mất rằng đích đến là lớp học, là học sinh và là giáo viên. Trong quý IV 2026, khi các phương án sáp nhập được triển khai, điều quan trọng không phải là có bao nhiêu đầu mối được giảm, mà là sinh viên sư phạm có được học tốt hơn, giáo viên đang công tác có được bồi dưỡng tốt hơn, và các trường phổ thông có nhận được đội ngũ giáo viên được đào tạo bài bản hơn hay không. Nếu trả lời được những câu hỏi này bằng thực tế, sáp nhập sẽ là bước tiến; nếu không, nó chỉ là một cuộc cải tổ trên giấy.
