Một tấm ảnh rõ nét có thể tiết lộ những gì?
Ảnh căn cước công dân là hình chụp giấy tờ định danh, có thể phơi bày thông tin cá nhân nếu các chi tiết trên thẻ đọc được hoặc mã QR nhìn rõ. Vì vậy, đăng cận cảnh thẻ lên mạng không phải là cách vô hại để bắt trend: hình ảnh có thể lưu lại, sao chép và lan truyền ngoài phạm vi người xem dự kiến.
Một ảnh căn cước công dân rõ nét có thể để lộ họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân, ảnh chân dung và mã QR. Nếu đăng cả hai mặt, người xem có thể tiếp cận thêm những thông tin in trên thẻ. Đây là dữ liệu đủ nhạy cảm để cần cân nhắc kỹ trước khi công khai, kể cả khi mục đích ban đầu chỉ là chia sẻ vui vẻ.
Rủi ro không dừng ở lượt xem công khai. Gửi ảnh cho người lạ, tải giấy tờ lên liên kết không đáng tin cậy hoặc tham gia thử thách yêu cầu công khai thông tin cũng có thể đưa dữ liệu vào tay người khác. Bảo vệ dữ liệu cá nhân bắt đầu từ việc xem ảnh giấy tờ như thông tin cần kiểm soát, thay vì nội dung giải trí.
Vì sao dữ liệu bị lộ có thể tiếp tay cho lừa đảo?
Theo cảnh báo của Công an xã Nam Cát Tiên, dữ liệu trên căn cước có thể bị thu thập, sao chép hoặc sử dụng trái phép. Kẻ xấu có thể lợi dụng thông tin để giả mạo danh tính, tạo hồ sơ trực tuyến, tìm cách đăng ký dịch vụ tài chính hoặc dựng những kịch bản lừa đảo khác.
Điều này không có nghĩa chỉ cần một tấm ảnh là có thể chắc chắn mở tài khoản ngân hàng hay vay tiền thành công. Nhiều dịch vụ có thêm bước xác minh. Mối nguy đáng lưu ý hơn là dữ liệu căn cước có thể được kết hợp với thông tin khác để tìm cách qua mặt khâu kiểm tra hoặc khiến lời mạo danh trở nên đáng tin.
Khi thông tin định danh bị khai thác, người dùng cũng có thể nhận các cuộc gọi hoặc tin nhắn giả danh cơ quan, ngân hàng hay người quen, nhằm dụ cung cấp thêm dữ liệu hoặc làm theo yêu cầu. Bởi vậy, lộ thông tin căn cước không chỉ là chuyện một bức ảnh bị nhìn thấy; đó còn là nguy cơ tạo thêm chất liệu cho hành vi lừa đảo.
Cảnh báo của công an: Đừng đánh đổi riêng tư để bắt trend
Công an xã Nam Cát Tiên khuyến cáo người dân không đăng ảnh hoặc video thể hiện đầy đủ hai mặt căn cước lên mạng xã hội, đồng thời tránh các trào lưu yêu cầu công khai giấy tờ tùy thân. Đây là lời nhắc thiết thực trong bối cảnh video quay cận cảnh thẻ được dùng để thu hút lượt xem và tương tác.
Khoe căn cước trên mạng có thể khiến người đăng mất quyền kiểm soát hình ảnh sau khi nội dung được chia sẻ hoặc sao chép. Bộ Công an cũng từng khuyến cáo không đăng, chia sẻ ảnh căn cước, chứng minh nhân dân và thông tin tài khoản ngân hàng lên mạng xã hội; cơ quan chức năng cảnh báo dữ liệu cá nhân có thể bị thu thập, mua bán trái phép.
Nếu có lý do chính đáng cần gửi ảnh thẻ, hãy chỉ gửi qua kênh đã xác minh và che số định danh, mã QR cùng các chi tiết không cần thiết khi bên nhận cho phép. Không cung cấp giấy tờ qua đường link lạ hoặc theo yêu cầu từ tài khoản không rõ nguồn gốc. Thiết lập quyền riêng tư cũng hữu ích, nhưng không thay thế việc tránh đăng giấy tờ công khai.
Giữ căn cước ngoài mạng xã hội là lựa chọn an toàn hơn
Trước khi đăng bất kỳ hình ảnh nào, hãy tự hỏi liệu người xem có cần biết dữ liệu trên giấy tờ đó hay không. Với căn cước, câu trả lời trong một bài đăng giải trí thường là không. Không đăng ảnh rõ hai mặt là biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất để giảm nguy cơ lộ thông tin căn cước.
Nếu ảnh đã được đăng, hãy gỡ nội dung và kiểm tra các thiết lập chia sẻ liên quan; việc xóa không bảo đảm những bản sao đã được người khác lưu sẽ biến mất. Cũng nên cảnh giác với liên hệ bất ngờ yêu cầu mã OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng hoặc thêm giấy tờ để “xác minh”. Không làm theo hướng dẫn đáng ngờ và hãy tự liên hệ tổ chức qua kênh chính thức.
Một khoảnh khắc bắt trend không đáng để đổi lấy nguy cơ danh tính bị sử dụng sai mục đích. Giữ ảnh căn cước ở nơi riêng tư, chỉ chia sẻ khi thật sự cần và với đúng đơn vị đáng tin cậy là lựa chọn thận trọng hơn. Trên mạng xã hội, tốt nhất hãy để giấy tờ định danh nằm ngoài khung hình.
