Grab bước vào cuộc chơi đặc sản địa phương: vì sao đây là bước ngoặt?
Mô hình Grab đặc sản địa phương là hình thức tích hợp sàn giao dịch OCOP và các sản phẩm đặc trưng một địa phương ngay trong ứng dụng kinh doanh di động của Grab, biến ứng dụng gọi xe, đặt đồ ăn quen thuộc thành gian hàng số giúp người dân và du khách tìm kiếm, đặt mua, thanh toán và nhận hàng mọi lúc mọi nơi trên điện thoại. UBND TP. Đà Nẵng đã ban hành kế hoạch triển khai Sàn giao dịch “OCOP và đặc sản Đà Nẵng” trên nền tảng Grab nhằm quảng bá sản phẩm địa phương, mở rộng thị trường tiêu thụ và thúc đẩy kinh tế số. Động thái này cho thấy chính quyền không còn xem siêu ứng dụng chỉ là đối tác vận chuyển, mà là một kênh phân phối chiến lược cho hệ sinh thái đặc sản.
Điểm nhấn mang tính biểu tượng là Lễ Công bố mô hình “Chợ Cồn chuyển đổi số” và phát động Chiến dịch “Chuyển đổi số kinh tế cơ sở” dự kiến diễn ra ngày 10-8-2026. Việc lựa chọn một khu chợ truyền thống làm mô hình điểm cho thấy Đà Nẵng muốn tạo cú hích chuyển đổi từ gốc: nơi tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang bị bỏ lại phía sau trong cuộc chơi thương mại điện tử. Quyết định đưa đặc sản lên Grab không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là lựa chọn chính sách: nếu không bám vào nơi người dùng đang ở – các ứng dụng di động – đặc sản địa phương sẽ tiếp tục lép vế trước hàng hóa đại trà.
Từ OCOP trên kệ trưng bày đến OCOP trên ứng dụng kinh doanh di động
Đà Nẵng hiện có 477 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao; dự kiến đến cuối năm 2026 sẽ có thêm khoảng 150 sản phẩm được chứng nhận. Thế nhưng phần lớn vẫn bán theo kiểu “đến tận nơi mới mua được”, chủ yếu tiêu thụ tại cơ sở sản xuất và 14 điểm trưng bày, giới thiệu. Trong thời đại ai cũng cầm điện thoại, cách bán này khiến sản phẩm bị bó hẹp trong phạm vi địa phương, dù chất lượng đã được công nhận. Đưa các mặt hàng này lên Grab nghĩa là mở cửa một kênh phân phối gắn với thói quen tiêu dùng hiện đại, thay vì trông chờ khách tìm đến.
Trước đây, một số chủ thể từng đưa hàng lên các sàn thương mại điện tử, nhưng giữa hàng triệu mặt hàng, sản phẩm OCOP dễ bị “chìm”, câu chuyện và tính giới hạn không được nhấn mạnh. Mô hình sàn giao dịch OCOP trên Grab cố gắng giải bài toán này: xây dựng một không gian chuyên biệt, nơi mỗi sản phẩm hiển thị đầy đủ nguồn gốc, đặc trưng, câu chuyện và số lượng giới hạn. Đây là sự khác biệt quan trọng về cách kể chuyện thương hiệu. Thay vì cạnh tranh trong “siêu chợ online” đầy hàng đại trà, đặc sản địa phương bước vào một “gian hàng được gắn biển” ngay trong ứng dụng mà người dùng mở mỗi ngày.
Kết nối sản phẩm địa phương với người tiêu dùng: lợi ích và những kỳ vọng không nên phóng đại
Với người tiêu dùng, lợi ích rất rõ: thông qua ứng dụng Grab, người dân và du khách có thể dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn, đặt mua và thanh toán các sản phẩm OCOP, đặc sản Đà Nẵng mọi lúc, mọi nơi trên thiết bị di động. Hệ thống vận chuyển của Grab hỗ trợ giao hàng theo thời gian và địa điểm yêu cầu, từ khách sạn, sân bay, bến xe đến nơi lưu trú của du khách. Ở góc nhìn trải nghiệm, đặc sản không còn là món quà “nếu nhớ thì mua ở chợ”, mà trở thành lựa chọn hiện lên ngay trên màn hình khi khách đặt xe ra sân bay. Cách tiếp cận “bắt gặp đúng lúc cần” này là thứ thương hiệu đặc sản truyền thống hiếm khi tự làm được.
Với các chủ thể OCOP, hộ kinh doanh, hợp tác xã và tiểu thương, chương trình được thiết kế để không dừng lại ở chuyện “đưa sản phẩm lên app”. Kế hoạch xác định rõ phương châm “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ chuẩn hóa thông tin, hình ảnh, xây dựng gian hàng trực tuyến, đào tạo kỹ năng kinh doanh số, thanh toán điện tử, quản lý đơn hàng và vận hành bán hàng trên nền tảng. Thành phố đặt mục tiêu doanh thu của các chủ thể OCOP, cơ sở sản xuất, kinh doanh tăng tối thiểu 10% mỗi năm kể từ năm 2026. Đây là mục tiêu tham vọng và không tự động đạt được chỉ nhờ có sàn; nó đòi hỏi năng lực vận hành, chất lượng sản phẩm và dịch vụ khách hàng tương xứng, nếu không tiểu thương vẫn dễ bị đào thải ngay trên nền tảng số.
Từ Chợ Cồn đến hệ sinh thái tiêu dùng số cho đặc sản Đà Nẵng
Đáng chú ý, Đà Nẵng không triển khai ồ ạt mà chọn đi từng bước. Trước hết, thành phố thí điểm tại Chợ Cồn và các điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP, sau đó mới nhân rộng ra các chợ truyền thống, tuyến phố thương mại, khu du lịch, khu dân cư và các điểm kinh doanh đặc sản. Theo lộ trình, thành phố sẽ xây dựng “Kho hàng thông minh sản phẩm OCOP Đà Nẵng” trên nền tảng Grab, hiển thị thông tin đặc trưng của từng sản phẩm, kể cả các sản phẩm giới hạn số lượng. Sau khi đánh giá kết quả giai đoạn đầu tại Chợ Cồn, mô hình sẽ mở rộng đến các sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, sâm Ngọc Linh, đặc sản địa phương và các cửa hàng ẩm thực trên toàn thành phố. Cách làm có thử, có đo, có mở rộng này cho thấy chuyển đổi số được xem là quá trình, không phải chiến dịch phong trào.
Vấn đề là Đà Nẵng có gần 110.000 hộ kinh doanh, cửa hàng bán lẻ và khoảng 6.000 cơ sở kinh doanh ẩm thực, đặc sản. Nếu chỉ vài trăm chủ thể OCOP bước được lên tàu chuyển đổi số còn số đông đứng ngoài, chiến dịch sẽ khó tạo ra chuyển biến cấu trúc cho kinh tế cơ sở. Vì vậy, yêu cầu đặt ra cho chính quyền và Grab là biến sàn giao dịch OCOP thành “trạm trung chuyển” thực sự: nơi tiểu thương không chỉ bán thêm được vài đơn, mà học được cách kinh doanh trong thị trường số Việt Nam đang thay đổi nhanh. Nếu làm được, mô hình này không chỉ là câu chuyện Đà Nẵng đưa đặc sản lên Grab, mà là cách một thành phố dùng ứng dụng kinh doanh di động để viết lại tương lai cho doanh nghiệp nhỏ.
