Bản sao giống mắt nhìn chưa chắc có linh hồn
AI trong game là việc dùng các hệ thống trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ những khâu như tạo hình ảnh, dựng ý tưởng và viết mã, nhưng năng lực tạo sản phẩm không tự động đồng nghĩa với năng lực tạo ra bản sắc nghệ thuật. Trường hợp Viktor Antonov cho thấy rõ khoảng cách ấy: đồng nghiệp của ông phản đối những hình ảnh do AI tạo theo phong cách của ông vì chúng chỉ mô phỏng dáng vẻ bên ngoài, không có tinh thần làm nên tác phẩm. Antonov, nghệ sĩ đứng sau Half-Life 2 và Dishonored, qua đời năm 2025; trong lúc AI tạo hình ảnh phổ biến hơn, tác phẩm của ông cũng bị dùng làm mẫu để tạo ra những hình ảnh tương tự. Helene Giraud, giám đốc nghệ thuật của Guns of Eschaton, nói rằng Antonov có cách tiếp cận và phong cách riêng không thể sao chép. Đây không phải lời phủ nhận mọi công cụ mới, mà là lời nhắc rằng bắt chước bề mặt không thể thay thế tư duy sáng tạo.
Nghệ thuật game nằm trong cách thế giới gắn kết
Điều AI khó tái tạo không chỉ là nét vẽ, mà là hệ thống lựa chọn khiến một thế giới trở nên đáng tin. Giraud kể Antonov tin rằng mọi thứ trong khung cảnh đều là một nhân vật: người chơi phải tin vào từng vật thể khi nhìn thấy nó. Vì vậy, nghệ thuật game của ông không thể rút gọn thành bảng màu, hình khối hay vài dấu hiệu thị giác để đưa vào câu lệnh. Mỗi chi tiết cần có lý do tồn tại và hòa vào toàn cảnh. Guns of Eschaton, dự án cuối gắn với Antonov, bắt nguồn từ tình yêu của ông dành cho phim Viễn Tây và cách thể loại này dùng ánh sáng, bóng tối. Trò chơi dự kiến phát hành ngày 8 tháng 12 năm 2026 trên PC, PS5 và Xbox Series; hiện đã có bản chơi thử miễn phí trên Steam. Những mốc này giúp người hâm mộ tiếp cận tác phẩm, nhưng không biến phong cách của tác giả thành công thức có thể sao chép.
AI đã len vào khâu lập trình game
Ở phía sản xuất, Peter Molyneux đưa ra góc nhìn thực dụng hơn: theo ông, gần như không thể lập trình game hiện nay mà không dùng AI. Ông nói một khảo sát gần đây cho thấy 12% người chơi sẽ không mua bất kỳ trò chơi nào nếu trò chơi có sử dụng AI. Sự dè chừng ấy xuất phát phần nào từ hình ảnh lỗi và nội dung kém chất lượng từng khiến công chúng đồng nhất AI với sản phẩm rác. Tuy vậy, Molyneux cho rằng công cụ này có thể rút ngắn đáng kể việc thử nghiệm ý tưởng. Một nhóm có thể phác thảo nhân vật, bối cảnh hay nguyên mẫu chuyển động trong vài phút hoặc một ngày, thay vì chờ nhiều tuần hay nhiều tháng. Ông không cho rằng AI đã đủ tin cậy để tạo tài sản đạt chất lượng cuối cùng, nhưng dự đoán trong vòng một năm, AI sẽ gắn chặt với các bộ công cụ như Unity và Unreal đến mức khó tách bỏ. Đây là lợi ích sản xuất đáng kể, không phải bằng chứng rằng AI đã thay thế được nghệ sĩ.
Tốc độ không thể thay thế tầm nhìn
Hai lập trường không loại trừ nhau: AI có thể giúp đội ngũ làm game tạo nguyên mẫu nhanh hơn, trong khi vẫn không thể tự mang đến trải nghiệm sống, sự ám ảnh với chi tiết hay phán đoán nghệ thuật của một cá nhân. Molyneux nhìn thấy bước tiến cho các studio nhỏ và vừa; Giraud cảnh báo rằng ảnh giống phong cách Antonov vẫn có thể trống rỗng nếu thiếu tinh thần phía sau. Cả hai cùng chạm đến một ranh giới quan trọng: công cụ có thể mở rộng năng lực thực thi, nhưng giá trị sáng tạo của con người nằm ở việc quyết định điều gì đáng làm và vì sao. Ngành game nên minh bạch về AI, đồng thời đánh giá tác phẩm bằng chất lượng và quyền tác giả chứ không chỉ bằng tốc độ sản xuất. Khi công nghệ ngày càng gắn sâu vào quy trình, câu hỏi không còn là có dùng AI hay không, mà là ai chịu trách nhiệm cho lựa chọn nghệ thuật và bản sắc của trò chơi.
