Từ dãy nhà hai tầng đến phương án 30 tầng
Khu tập thể Trương Định là cụm nhà ở tập thể cũ tại phường Tương Mai, Hà Nội, gồm 10 tòa nhà hai tầng với khoảng 257 căn hộ, hiện nằm trong danh mục dự án phải phá dỡ để cải tạo, xây dựng lại. Sở Xây dựng Hà Nội vừa công khai danh mục các dự án thuộc diện phải phá dỡ đợt 1, trong đó có khu tập thể này và khu vực lân cận.
Đây không phải một thay đổi nhỏ về hình thức: phương án sơ bộ chuyển từ những dãy nhà thấp tầng sang công trình cao 30 tầng nổi, kèm ba tầng hầm. Khoảng cách về quy mô đặt ra câu hỏi lớn về cách tổ chức không gian, hạ tầng và đời sống cư dân sau tái thiết. Tuy vậy, các chỉ tiêu hiện mới là cơ sở nghiên cứu, chưa phải phương án cuối cùng được phê duyệt.
Khu vực nghiên cứu quy hoạch rộng khoảng 14.648,52 m²; trong đó 13.756,98 m² dành cho cải tạo, xây dựng lại khu tập thể, phần còn lại dự kiến mở các trục đường kết nối với đường ven sông Sét và đường Trương Định.

Ảnh hiện trạng cho thấy lý do phải thay đổi
Ảnh hiện trạng phác họa một khu dân cư thấp tầng bị chia cắt bởi những lối ngõ nhỏ, nơi các dãy nhà tập thể đan xen với nhà ở liền kề. Những bậc cầu thang đá nứt, phủ rêu có thể khiến việc đi lại trơn trượt; tường ẩm mốc, bong tróc và dây điện, dây cáp chằng chịt cũng làm tăng mối lo về an toàn.
Với cư dân, sự xuống cấp không nằm trên bản vẽ. Một người sống tại khu tập thể từ năm 1979 cho biết gia đình vẫn dùng chung bếp, chung nhà vệ sinh và có căn hộ bị dột từ tầng trên xuống; bà ủng hộ xây lại để có nơi ở khang trang hơn. Những bất tiện ấy cho thấy phá dỡ tập thể không chỉ là bài toán quy hoạch mà còn là nhu cầu cải thiện điều kiện sống.
Các nhà trong danh mục gồm A, B, C, D, E và H1 đến H5, cùng khu vực lân cận. Tổng số khoảng 257 căn hộ chưa tính các hộ sống trong nhà liền kề xen kẽ, vì vậy quy mô cộng đồng chịu tác động rộng hơn con số căn hộ tập thể.
Quy mô xây mới lớn, nhưng phương án vẫn sơ bộ
Theo phương án quy hoạch kiến trúc sơ bộ, công trình mới có 30 tầng nổi, diện tích xây dựng khoảng 3.609,6 m² và tổng diện tích sàn 121.007,75 m². Ba tầng hầm dự kiến có diện tích xây dựng 9.282,15 m², tổng diện tích sàn 27.846,45 m²; mật độ xây dựng được đề xuất ở mức 26,24%.
Các con số cho thấy dự án không đơn thuần thay nhà cũ bằng nhà mới, mà tái định hình đáng kể cảnh quan và cách sử dụng khu đất. Mật độ xây dựng dự kiến là một chỉ tiêu đáng chú ý, nhưng tự nó chưa trả lời được liệu giao thông, tiện ích và không gian sinh hoạt có đáp ứng được nhu cầu của cư dân hay không. Đó là những nội dung cần được làm rõ khi phương án được cập nhật.
Tổng diện tích đất nghiên cứu khoảng 14.648,52 m², gồm phần dành cho tái thiết và phần dự kiến mở đường kết nối. Việc dành quỹ đất cho kết nối giao thông là hướng đi cần thiết; hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào thiết kế chi tiết và việc triển khai đồng bộ.
Cải tạo chung cư cần đi cùng bảo đảm quyền lợi cư dân
Khu tập thể Trương Định thuộc diện phải phá dỡ theo khoản 2 Điều 59 Luật Nhà ở. Đây là một phần của bài toán chung về chung cư cũ Hà Nội: thành phố có 2.185 nhà chung cư; trong đó 15 khu chung cư và 13 nhà chung cư độc lập có nhà thuộc diện phải phá dỡ theo quy định.
Dự án dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026–2029, nhưng tiến độ ấy chưa thay thế được yêu cầu công khai và cập nhật phương án. Các đơn vị lập, thẩm định dự án còn phải rà soát số liệu quy hoạch và quy mô đầu tư theo phương án được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Vì vậy, đây là lộ trình dự kiến, không nên hiểu là cam kết hoàn tất chắc chắn.
Kết luận, việc thay 10 tòa nhà hai tầng bằng cao ốc 30 tầng đánh dấu bước chuyển rất lớn của khu tập thể Trương Định. Cải tạo chung cư chỉ có ý nghĩa trọn vẹn nếu giải quyết được tình trạng xuống cấp mà vẫn bảo đảm điều kiện ở và kết nối đô thị cho cộng đồng hiện hữu. Quy hoạch đang mở ra cơ hội; chất lượng thực hiện mới quyết định cư dân có thực sự được hưởng lợi.






