Chứng nhận gỡ nút thắt, chưa đồng nghĩa máy bay lập tức cất cánh
Boeing 737 MAX 10 là biến thể lớn nhất của dòng máy bay 737 MAX, vừa được Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cấp chứng nhận an toàn, mở đường để Boeing tiến tới bàn giao cho khách hàng. Ngày 20/10, FAA hoàn tất bước phê duyệt sau nhiều năm trì hoãn; đây là cột mốc quan trọng, nhưng không nên hiểu là máy bay sẽ lập tức đi vào khai thác. Boeing cho biết chứng nhận cho phép hãng bắt đầu bàn giao trong những tháng tới, sau khi hoàn thành chiến dịch thử nghiệm gồm 976 chuyến bay vào mùa hè. Dù vậy, thời điểm bàn giao thực tế còn tùy thuộc vào công tác chuẩn bị và các thủ tục liên quan. Vì thế, ý nghĩa lớn nhất của quyết định lúc này là tháo một nút thắt về cấp phép, chứ chưa phải xác nhận rằng mọi hãng hàng không đã sẵn sàng đưa MAX 10 vào lịch bay.
976 chuyến bay thử là nền tảng cho quyết định của FAA
Chứng nhận không đến từ một lần kiểm tra đơn lẻ. FAA cho biết quyết định được đưa ra sau khi đánh giá thiết kế, yêu cầu an toàn và chương trình bay thử nghiệm kéo dài hàng nghìn giờ; Boeing nói đã hoàn tất các thử nghiệm chứng nhận vào cuối tháng 7. Chiến dịch thử nghiệm Boeing với 976 chuyến bay trong mùa hè là mốc cụ thể cho thấy chương trình đã đi qua giai đoạn bay kiểm tra trước khi cơ quan quản lý chốt phê duyệt. Nhưng số chuyến bay không tự nó xóa được những nghi ngại về an toàn. Sau hai tai nạn của MAX 8 trong năm 2018 và 2019 khiến 346 người thiệt mạng, cách FAA giám sát Boeing đã thay đổi đáng kể. Bởi vậy, chứng nhận lần này có trọng lượng không chỉ với kế hoạch sản xuất, mà còn với niềm tin rằng các yêu cầu giám sát nghiêm ngặt đã được đáp ứng.
Chậm trễ nhiều năm khiến mỗi bước tiếp theo đều đáng chú ý
MAX 10 được giới thiệu năm 2017 và ban đầu dự kiến đi vào khai thác từ năm 2020, nhưng đại dịch, vấn đề kiểm soát chất lượng, sự cố kỹ thuật và giám sát chặt hơn đã kéo dài chương trình. Những trở ngại không chỉ nằm ở quá khứ: vấn đề với hệ thống chống đóng băng động cơ, được phát hiện năm 2023, tiếp tục làm chậm quá trình chứng nhận; đến cuối tháng 9/2026, Boeing còn công bố lỗi liên quan đến bản cập nhật phần mềm điều hướng, dù FAA xác định lỗi này không tạo ra quan ngại an toàn và không bắt buộc phải khắc phục trước khi cấp phép. Bối cảnh ấy giải thích vì sao chứng nhận FAA là bước tiến đáng kể, nhưng cũng vì sao hãng không thể coi đây là giấy thông hành để bỏ qua các khâu kiểm soát tiếp theo. Uy tín của Boeing sẽ phụ thuộc vào việc duy trì kỷ luật an toàn sau phê duyệt.
Đơn hàng lớn, lợi ích khai thác rõ — nhưng còn chờ bàn giao
MAX 10 có sức chứa tối đa khoảng 230 hành khách trong cấu hình một hạng ghế, so với tối đa 195 ghế ở MAX 9 và khoảng 160 ghế ở MAX 7. Sức chứa cao hơn giúp hãng bay tăng số ghế mỗi chuyến và phục vụ các sân bay đông đúc; với hành khách, điều đó có thể mở rộng lựa chọn chuyến bay, nhưng không đảm bảo giá vé thấp hơn hay lịch bay mới xuất hiện ngay. Boeing có hơn 1.550 đơn đặt hàng MAX 10 từ hơn 30 khách hàng, trong đó có United Airlines, Alaska Airlines và Ryanair. Trong thời gian chờ máy bay, các hãng phải dựa vào đội bay hiện có hoặc tìm phương án thay thế, có thể kéo theo thêm chi phí nhiên liệu và bảo dưỡng. Boeing có thể bàn giao chiếc đầu tiên cho hãng hàng không Canada WestJet vào đầu năm 2027; chứng nhận của Canada và Liên minh châu Âu được dự kiến hoàn tất trong vài tháng nữa.
Kết luận: cột mốc quan trọng, không phải đích đến
FAA đã cấp chứng nhận cho phiên bản lớn nhất của dòng 737 MAX, và chiến dịch 976 chuyến bay giúp Boeing tiến gần hơn tới bàn giao máy bay sau nhiều năm chậm trễ. Đây là tin tốt cho kế hoạch sản phẩm và các hãng đang chờ MAX 10, nhưng câu hỏi quyết định vẫn là Boeing có thể chuyển chứng nhận thành bàn giao đúng tiến độ, đồng thời duy trì chuẩn an toàn trong sản xuất và khai thác hay không. Khách hàng và hành khách nên xem quyết định ngày 20/10 như một bước mở cửa: lộ trình đã thông, còn thời điểm máy bay xuất hiện trong lịch bay phụ thuộc vào những bước tiếp theo.
