Từ đồ cũ bị bỏ quên đến máy ảnh vintage giá trị
Máy ảnh vintage giá trị ngày nay là những chiếc máy film cổ điển, từng chỉ là công cụ lao động của phóng viên và nghệ sĩ, nhưng hiện được giới làm phim và nhà sưu tầm săn đón vì chất lượng quang học, lịch sử gắn với nhân vật nổi tiếng và số lượng máy còn hoạt động rất ít, khiến giá bán hiện tại cao hơn cả thời điểm mới xuất xưởng dù đã tính đến trượt giá, biến chúng thành biểu tượng thẩm mỹ lẫn biểu tượng văn hóa. "Today, a Plaubel Makina 67 in good working condition sells for considerably more than it did when new – even after adjusting for inflation".
Plaubel Makina 67: từ công cụ báo chí thành máy ảnh film đắt giá
Lịch sử của Plaubel Makina 67 cho thấy cách một thiết kế máy ảnh classic collector có thể vượt khỏi chức năng ban đầu để bước vào vùng giá trị sưu tầm. Hãng Plaubel được Hugo Schrader thành lập từ năm 1902 tại Frankfurt am Main, Đức, ban đầu nổi tiếng với các dòng máy lớn và máy báo chí. Đến năm 1978, phiên bản medium format gập Plaubel Makina 67 ra đời, sử dụng ống kính Nikkor 80mm f/2.8 và đo sáng TTL tinh vi, nhanh chóng trở thành một trong những máy medium format được giới chụp film săn đón nhiều nhất. Với tổng cộng khoảng 24.500 chiếc được sản xuất cho toàn bộ bốn biến thể, riêng bản "67" chiếm khoảng 17.000 máy, mức khan hiếm này khiến mỗi thân máy còn hoạt động trở thành tài sản; việc giá hiện tại cao hơn thời giá mua mới là hệ quả hợp lý của sự kết hợp giữa kỹ thuật xuất sắc và nguồn cung giới hạn.
Rolleiflex máy ảnh cổ và sức hút từ câu chuyện Lee Miller
Nếu Plaubel Makina 67 đại diện cho tinh hoa kỹ thuật hậu chiến, thì Rolleiflex máy ảnh cổ lại gắn sâu với biểu tượng lịch sử và nhân vật huyền thoại. Lee Miller – người mẫu Vogue, cộng sự của Man Ray rồi phóng viên ảnh tiền tuyến Thế chiến II – chọn Rolleiflex làm công cụ chính của mình, chiếc đầu tiên được cho là từ giữa thập niên 1930 trong thời gian bà sống ở Ai Cập. Theo con trai bà, Antony Penrose, Miller có thể tháo chiếc Rolleiflex đến từng ốc và lắp lại trong bóng tối giữa doanh trại đổ nát khi tác nghiệp cho Vogue; kỹ năng này được học từ người cha là kỹ sư, thay vì từ sách hướng dẫn. Sau chiến tranh, bà chuyển sang Rolleicord rồi đến cuối thập niên 1960 dùng Pentax Honeywell với đo sáng tích hợp, nhưng chính Rolleiflex mới là chiếc máy kết tinh hình ảnh và huyền thoại của Miller, tạo nền cho sức hút sưu tầm của dòng máy này.
Khi nhà làm phim tìm lại chất liệu hình ảnh cổ điển
Sự trỗi dậy của máy ảnh film đắt giá không chỉ đến từ giới sưu tầm, mà còn từ nhu cầu thẩm mỹ trong điện ảnh. Trong bộ phim tiểu sử "Lee", Kate Winslet không xem Rolleiflex của Lee Miller như đạo cụ vô hồn; cô chủ động lần ra kỹ thuật viên Claude Samaran – một trong những người cuối cùng trên thế giới còn sửa được Rolleiflex – và yêu cầu ông chế tạo bản sao chính xác chiếc máy của Miller. Winslet dành thời gian nghiên cứu tại kho lưu trữ Miller rồi dùng chính chiếc Rolleiflex replica để chụp ảnh trong lúc đóng, cho thấy các nhà làm phim hiện đại dùng máy ảnh cổ để bước vào thế giới tinh thần nhân vật, đồng thời tái tạo kết cấu và độ sâu trường ảnh của thời kỳ tiền chiến. Máy ảnh không còn là vật trang trí mà là bộ lọc thẩm mỹ quyết định khí chất hình ảnh, khiến những thân máy classic càng được săn đón.
Khan hiếm, kỹ thuật viên hiếm và tương lai của máy ảnh classic collector
Điểm chung giữa Plaubel Makina 67 và Rolleiflex là sự khan hiếm ở cả thân máy lẫn người đủ khả năng chăm sóc chúng. Với Plaubel, những mẫu như VeriWide 100 chỉ sản xuất từ khoảng 2.000 đến 5.000 chiếc trước khi dừng vào năm 1965; tổng cộng toàn bộ dòng Makina mới cũng chỉ 24.500 thân máy. Với Rolleiflex, đến mức Kate Winslet phải truy tìm Claude Samaran, một trong số ít kỹ thuật viên còn có thể bảo dưỡng và dựng lại đúng bản Rolleiflex của Lee Miller. Chính sự thiếu hụt nhân lực chuyên môn này biến mỗi chiếc máy hoạt động thành một hệ sinh thái nhỏ: cần tay nghề cơ khí, tri thức lịch sử và tình yêu với film. Đó là lý do những máy ảnh vintage giá trị không bị đông cứng trong tủ kính, mà tiếp tục sống trên phim trường, trong tay nghệ sĩ và nhà sưu tầm – những người coi chúng là cánh cửa dẫn về thời đại khác trong nhiếp ảnh.
