Dấu mốc của tinh thần thống nhất
45 năm Giáo hội Phật giáo Việt Nam là chặng đường kể từ khi các tổ chức, hệ phái Phật giáo thống nhất trong một mái nhà chung, cùng gìn giữ truyền thống đoàn kết và đồng hành với dân tộc. Lễ kỷ niệm tại TP.HCM vì thế không chỉ đánh dấu một ngày thành lập, mà còn nhắc lại ý nghĩa của sự hòa hợp đối với đời sống Phật giáo.
Sáng 6/11, Giáo hội tổ chức Đại lễ tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở xã Bình Lợi, TP.HCM, nhân kỷ niệm ngày thành lập 7/11/1981–7/11/2026. Nghi thức chào cờ và phút nhập từ bi quán tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, các anh hùng liệt sĩ cùng những bậc tiền bối hữu công đặt buổi lễ trong mạch tri ân lịch sử. Giáo hội được thành lập sau Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo tại chùa Quán Sứ, Hà Nội, quy tụ chín tổ chức, hệ phái.
Việc trở lại dấu mốc ấy có sức nặng riêng: thống nhất không xóa đi khác biệt giữa các truyền thống, mà tạo nền tảng để cùng phụng sự đạo pháp và cộng đồng. Đó là thông điệp khiến lễ kỷ niệm vượt khỏi khuôn khổ một nghi thức.

Đại lễ nhìn về chặng đường tiếp theo
Đại lễ gắn với Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026–2031, lần đầu được tổ chức tại TP.HCM. Có 1.645 đại biểu chính thức tham dự, tập trung tổng kết nhiệm kỳ IX, xác định phương hướng và kiện toàn tổ chức cho giai đoạn mới. Sự kết hợp giữa kỷ niệm và đại hội khiến dịp này vừa nhìn lại hành trình đã qua, vừa đặt ra trách nhiệm cho tương lai.
Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục củng cố đoàn kết, hòa hợp giữa các hệ phái, đồng thời coi trọng giáo dục và đào tạo tăng ni. Đây là điểm tựa đáng chú ý: một tổ chức lớn mạnh không chỉ được đo bằng quy mô, mà còn bằng khả năng gìn giữ giới luật, truyền trao tri thức và phục vụ xã hội.
Các phát biểu tại buổi lễ cũng ghi nhận những đóng góp của Giáo hội trong bảo tồn văn hóa, hoạt động xã hội và đồng hành với người dân khi gặp thiên tai, dịch bệnh. Tinh thần ấy làm rõ ý nghĩa của chủ đề đoàn kết, hòa hợp: đó không phải khẩu hiệu riêng trong nội bộ, mà cần thể hiện qua sự hiện diện thiết thực trong đời sống.

Triển lãm biến lịch sử thành trải nghiệm
Nếu đại lễ nhấn mạnh ý nghĩa của hành trình, triển lãm Văn hóa Phật giáo giúp người xem nhìn hành trình ấy qua tư liệu và hiện vật. Triển lãm khai mạc tại Thư viện Trí Quảng, Học viện Phật giáo Việt Nam ở TP.HCM, hướng đến Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội.
Không gian được chia theo nhiều chủ đề, giới thiệu các dấu mốc lịch sử, hoạt động Phật sự và thành tựu văn hóa qua từng thời kỳ. Hình ảnh, tư liệu về hoằng pháp, giáo dục, văn hóa và hoạt động xã hội giúp công chúng thấy rõ hơn những đóng góp của Phật giáo Việt Nam đối với cộng đồng. Giá trị của cách trưng bày này nằm ở việc đưa lịch sử Phật giáo Việt Nam ra khỏi những mốc thời gian khô cứng, để người xem tiếp cận bằng chứng tích cụ thể.
Triển lãm còn dành điểm nhấn cho các bậc cao tăng có đóng góp trong quá trình hình thành và phát triển Giáo hội. Hòa thượng Thích Huệ Thông, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Pháp chế Trung ương, nhấn mạnh ý nghĩa tôn vinh các thế hệ tiền bối.

Di sản được nối với đời sống hôm nay
Triển lãm không dừng ở tư liệu và hiện vật: trà đạo, âm nhạc và hội họa mở rộng cách công chúng tiếp xúc với văn hóa Phật giáo. Những hình thức này giúp giá trị từ bi, trí tuệ hiện diện gần hơn trong đời sống thường nhật, thay vì chỉ được nhắc đến như di sản cần chiêm ngưỡng.
Đặt cạnh nhau, đại lễ và triển lãm tạo nên một câu chuyện trọn vẹn hơn. Đại lễ khẳng định truyền thống đoàn kết, hòa hợp, phụng sự đạo pháp và đồng hành cùng dân tộc; triển lãm cho thấy những dấu mốc, hoạt động và thành tựu văn hóa đã góp phần định hình chặng đường ấy. Một bên nhấn vào cam kết chung, bên kia lưu giữ bằng chứng và ký ức.
Kỷ niệm 45 năm vì vậy có ý nghĩa vượt khỏi việc nhìn lại quá khứ. Khi tư liệu được gìn giữ và các giá trị được đưa đến gần cộng đồng, lịch sử trở thành nền tảng cho hành động tiếp nối. Đó là di sản đáng giữ nhất của Giáo hội: sự hòa hợp được nuôi dưỡng qua từng thế hệ và thể hiện bằng tinh thần phụng sự.







