Từ đào tạo thời trang chuyên nghiệp đến khát vọng sàn diễn
Hệ sinh thái mới của ngành thời trang hiện nay mô tả một hành trình liền mạch từ đào tạo thời trang chuyên nghiệp trong giảng đường đến những sàn diễn thời trang mới, nơi nhà thiết kế trẻ Việt Nam được thử nghiệm, trình làng bộ sưu tập và xây dựng tên tuổi thông qua các chương trình tuyển chọn, cố vấn và biểu diễn chuyên nghiệp. Trọng tâm không còn là những đồ án khép kín trong khuôn viên trường, mà là chuỗi trải nghiệm có liên kết với doanh nghiệp, đạo diễn và nhà thiết kế tên tuổi, giúp sinh viên bước ra khỏi vai trò “người học việc” để trở thành chủ nhân thực sự của sàn runway.
Điểm mấu chốt của sự chuyển dịch này nằm ở cách các trường mời những NTK kỳ cựu trực tiếp tham gia đào tạo và chấm đồ án tốt nghiệp. Lê Thanh Hòa là một ví dụ tiêu biểu khi anh được mời thỉnh giảng, hướng dẫn đồ án cho sinh viên tại nhiều trường đại học như Kiến trúc TP.HCM, Văn Lang, Hoa Sen, Hutech. Cùng với đó, anh và Hoàng Minh Hà đảm nhiệm vai trò giám khảo ở các kỳ bảo vệ tốt nghiệp, tạo nên một lớp “bộ lọc” nghề nghiệp thực tế ngay trong trường. Không ngạc nhiên khi nhiều sinh viên có thể tạo nên những bộ sưu tập xuất sắc ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Điều đáng nói là tư duy về đào tạo thời trang chuyên nghiệp cũng thay đổi: thay vì chỉ nghiêng về kỹ thuật, các đồ án tốt nghiệp ngày càng gắn chặt với quy trình làm nghề và câu chuyện thương hiệu, đúng như nhận định rằng giáo dục là con đường bền vững để góp phần định hình diện mạo ngành thời trang nhiều năm sau. Sự kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp thời trang được xem như một điều kiện bắt buộc, bởi nó cho sinh viên cái nhìn thực tế hơn về nghề, đồng thời buộc chương trình đào tạo phải cập nhật công nghệ, kỹ thuật và bối cảnh toàn cầu. Nếu không, nhà thiết kế trẻ chỉ bước ra đời với một danh xưng, chứ không phải một năng lực cạnh tranh.
Mentor tên tuổi: “cầu nối” thật sự hay danh nghĩa trên giấy?
Việc các NTK nổi tiếng bước vào giảng đường không chỉ là câu chuyện truyền cảm hứng; đó là một phép thử cho tính hiệu quả của mô hình đào tạo hiện tại. Khi những người như Lê Thanh Hòa đem gần 20 năm kinh nghiệm với tư duy sáng tạo, quy trình làm nghề và xây dựng thương hiệu vào lớp học, sinh viên được tiếp xúc với những tiêu chuẩn nghề nghiệp rất cụ thể: deadline, chi phí, tính ứng dụng, câu chuyện thương hiệu. Nếu không có lớp mentor này, đồ án tốt nghiệp dễ bị cuốn vào lối mòn “trình diễn cho đẹp” mà thiếu nền tảng vận hành trong thị trường.
Tuy nhiên, mô hình này chỉ bền vững khi sự hợp tác được thiết kế rõ ràng, chứ không dựa trên vài mối quan hệ cá nhân. Ý kiến cho rằng trường và khoa cần có chế độ đãi ngộ phù hợp với khách mời, biến việc mời NTK đến chấm đồ án thành một hợp tác cụ thể, không chỉ mang tính “nhờ vả” cá nhân. Cách làm nửa vời có thể biến mentor thành “khách mời danh dự” thiếu thời gian và cam kết, trong khi sinh viên lại cần những phản biện sâu và liên tục. Nói cách khác, nếu nhà trường không xem mentor là một vị trí có trách nhiệm và quyền hạn rõ ràng, cầu nối từ giảng đường đến sàn diễn sẽ mãi lỏng lẻo.
Mặt tích cực là môi trường đào tạo hiện nay thuận lợi hơn nhờ khả năng tiếp cận thông tin, công nghệ và kỹ thuật tiên tiến trong và ngoài nước, giúp những lời khuyên của mentor có “đất” để thực thi. Nhưng chính vì vậy, cũng cần kỳ vọng cao hơn: mentor không chỉ gợi ý concept, mà phải giúp nhà thiết kế trẻ Việt Nam hình thành bản sắc cá nhân và chiến lược phát triển dài hạn. Khi đồ án tốt nghiệp được nhìn như bước thử đầu tiên của một thương hiệu, vai trò của mentor phải được đánh giá bằng sự trưởng thành của sinh viên sau khi bước lên sàn diễn đầu tiên, chứ không chỉ bằng một buổi bảo vệ hoành tráng.
Vietnam NextGen Fashion và thế hệ runway mới
Những năm gần đây, các sàn diễn thời trang mới dành riêng cho nhà thiết kế trẻ đã xuất hiện như câu trả lời trực tiếp cho khoảng trống giữa giảng đường và thị trường. Sau khi thực hiện nhiều sàn diễn lớn cùng các NTK danh tiếng, đạo diễn Long Kan nhận ra khoảng cách từ đam mê hay lớp học đến một sàn diễn chuyên nghiệp còn quá xa. Từ nhận thức đó, anh nhen nhóm ý tưởng xây dựng Vietnam NextGen Fashion (VNF), với tham vọng tạo ra một hệ sinh thái đủ sức ảnh hưởng để các NTK trẻ tin tưởng và đồng hành lâu dài. Đây không phải một show diễn đơn lẻ, mà là một hạ tầng văn hóa – nghề nghiệp mới.
VNF Era 1 tổ chức năm 2024 trở thành cột mốc khi lần đầu tiên có một sàn diễn runway chuyên nghiệp chỉ dành cho NTK trẻ. Chương trình đặt ra quy trình tuyển chọn minh bạch, có hội đồng chuyên môn và nghệ thuật gồm những tên tuổi lớn như siêu mẫu Thanh Hằng cùng các NTK Hoàng Minh Hà, Vũ Việt Hà, Hà Duy, Lê Thanh Hòa, Lê Ngọc Lâm. Kết quả là một kỷ lục: 37 NTK trẻ đến từ 10 trường đại học đào tạo thời trang trên cả nước cùng xuất hiện trên sân khấu này. Nguyên văn, “VNF Era 1 tạo nên một kỷ lục với sự xuất hiện của 37 NTK trẻ đến từ 10 trường ĐH đào tạo thời trang trên cả nước”.
Điều đáng bàn là hiệu ứng sau sàn diễn, chứ không chỉ là khoảnh khắc ánh đèn. Sau VNF Era 1, nhiều NTK trẻ có thêm cơ hội hợp tác với thương hiệu, tiếp tục phát triển bộ sưu tập, được truyền thông biết đến và quan trọng hơn là có thêm niềm tin để theo đuổi nghề. Đó chính là chức năng mà một sàn diễn chuyên biệt nên có: không chỉ “trình chiếu” mà mở đường cho sự nghiệp. VNF Era 2 hiện đã hoàn thành giai đoạn tuyển chọn trực tiếp, với tiêu chí đánh giá toàn diện hơn, dựa trên tư duy sáng tạo, khả năng phát triển ý tưởng, tính ứng dụng, bản sắc cá nhân và tiềm năng tương lai qua chủ đề “Future Me”. Đây là cách sân chơi buộc nhà thiết kế trẻ Việt Nam phải tự trả lời câu hỏi: bản thân họ muốn trở thành ai trong tương lai.
Sân khấu chuyên biệt và Model & Designer Search: Bước nhảy vào hệ sinh thái
Song song với VNF và các chương trình như Fashion Voyage, một tuyến đường khác đang mở ra cho nhà thiết kế trẻ: những dự án tuyển chọn thiết kế 2026 gắn liền với mô hình kết hợp người mẫu – NTK. Sau nhiều tháng tìm kiếm, tuyển chọn, bình chọn trực tuyến và casting offline, Model & Designer Search 2026 bước vào chương cuối của mùa giải đầu tiên. Cấu trúc nhiều vòng này không chỉ đo năng lực chuyên môn mà còn buộc thí sinh rèn khả năng thể hiện bản sắc, tư duy hình ảnh và góc nhìn về thời trang nam Việt Nam hôm nay.
Điểm nhấn của hành trình là đêm party tổng kết, nơi Top 15 người mẫu chung cuộc trình diễn bộ sưu tập của Chivalry Warehouse – thương hiệu của NTK Nguyễn Bảo Hưng, Quán quân Designer Search. Màn kết hợp này khẳng định sự cộng hưởng giữa thiết kế, trình diễn và bản sắc thời trang đương đại, đồng thời cho thấy cách một nhà thiết kế trẻ có thể ngay lập tức xây dựng thương hiệu cá nhân khi gắn với một sân khấu có đường truyền truyền thông rõ ràng. Đây cũng là dịp chương trình công bố các gương mặt sẽ xuất hiện trên các phiên bản bìa khác nhau của tạp chí, mở ra hành trình đồng hành trong các dự án tiếp theo.
Ở tầng sâu hơn, Model & Designer Search được định vị như một nền tảng phát hiện tài năng có chiều sâu, kết nối nhà thiết kế, người mẫu, thương hiệu và cộng đồng yêu thời trang, văn hóa, sáng tạo. Chính khả năng “kết nối hệ sinh thái” này mới là giá trị dài hạn: nhà thiết kế trẻ Việt Nam không chỉ có thêm một sàn diễn thời trang mới, mà còn được gắn vào mạng lưới chuyên môn và truyền thông đủ lớn để tiếp tục phát triển. Đêm party được nhấn mạnh là nơi hội tụ của những gương mặt triển vọng, đối tác và người có ảnh hưởng trong sáng tạo, nhằm mở ra những kết nối, cơ hội và hành trình sáng tạo tiếp theo. Ở đây, runway không phải là đích đến, mà là điểm bắt đầu cho một sự nghiệp.
Kết luận: Không đầu tư hôm nay, sẽ không có một thế hệ runway ngày mai
Sự trỗi dậy của các nền tảng như chương trình tuyển chọn thiết kế 2026, Vietnam NextGen Fashion hay những sàn diễn thuộc chuỗi Fashion Voyage cho thấy một điều: ngành thời trang đã bắt đầu nghiêm túc với thế hệ kế tiếp. Nhưng sự nghiêm túc đó chỉ có ý nghĩa nếu được duy trì lâu dài và gắn chặt với hệ thống đào tạo. Khi người trong nghề thẳng thắn rằng nếu hôm nay không đầu tư cho thế hệ trẻ, ngày mai sẽ không có một nền thời trang đủ mạnh để vươn ra thế giới, đó không phải lời cảnh báo chung chung, mà là một ngưỡng trách nhiệm.
Từ phía nhà thiết kế trẻ, con đường từ lớp học đến sàn diễn chuyên nghiệp đã rõ hơn nhưng cũng khắt khe hơn. Họ phải tận dụng tối đa lớp mentor trong trường, tham gia các sàn diễn chuyên biệt, dấn thân vào các cuộc thi tuyển chọn – không phải để gom danh hiệu, mà để kiểm chứng và hoàn thiện bản sắc. Từ phía trường và doanh nghiệp, trách nhiệm nằm ở việc thiết kế một hành trình liên tục: đào tạo thời trang chuyên nghiệp gắn với mentor thực chiến, sàn diễn thời trang mới có tiêu chí rõ ràng, hệ sinh thái mở để tài năng được theo dõi và hỗ trợ dài hạn. Khi ba trụ cột này gắn với nhau, hành trình “từ giảng đường đến sàn diễn” sẽ không còn là câu chuyện may mắn của vài cá nhân, mà trở thành cấu trúc bình thường của một ngành công nghiệp trưởng thành.
