Từ tiếp xúc thị trường đến kênh vốn cụ thể
Trái phiếu đồng yên là công cụ vay vốn quốc tế được phát hành bằng đồng tiền Nhật Bản, giúp tổ chức phát hành tiếp cận nhà đầu tư tại Nhật và đa dạng hóa nguồn vốn trung, dài hạn. Với Việt Nam, ý nghĩa hiện nay không chỉ nằm ở một đợt phát hành tiềm năng, mà ở việc xây dựng đồng thời quan hệ với bên thu xếp, nhà đầu tư và các định chế hỗ trợ.
Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, VIFC-HCMC làm việc tại Tokyo với Tập đoàn Tài chính Mitsubishi UFJ (MUFG) và Công ty Chứng khoán Mitsubishi UFJ Morgan Stanley (MUMSS), trao đổi khả năng hỗ trợ phát hành trái phiếu thông qua Trung tâm. Hai định chế nêu phương án tiếp cận nhà đầu tư Nhật Bản bằng trái phiếu đồng yên, với kỳ hạn dự kiến 5–10 năm và lãi suất tham khảo khoảng 3%. Đây là trao đổi ban đầu, không phải thông báo phát hành; phân biệt rõ hai bước sẽ giúp tránh thổi phồng mức độ sẵn sàng của kế hoạch.
Phát triển thị trường trái phiếu quốc tế là một trong bốn trụ cột sản phẩm chiến lược của VIFC-HCMC. Thành phố đang hoàn thiện cơ sở pháp lý và các điều kiện cần thiết để phát hành qua Trung tâm. Vì vậy, giá trị trước mắt của cuộc gặp nằm ở việc kiểm nghiệm nhu cầu và yêu cầu thị trường, chứ chưa phải một cam kết về quy mô hay thời điểm huy động.
NDR giúp thị trường nêu rõ điều kiện tham gia
Song song với kênh của VIFC-HCMC, Bộ Tài chính tổ chức chuỗi tiếp xúc nhà đầu tư tại Nhật Bản theo hình thức non-deal roadshow (NDR), tức trao đổi thông tin và thăm dò thị trường trước khi có giao dịch chào bán cụ thể. Chương trình tập trung vào kế hoạch huy động vốn quốc tế của Chính phủ, trong đó có khả năng phát hành trái phiếu Samurai bằng đồng yên. Các nhà đầu tư Nhật Bản đặt câu hỏi về quy mô, kỳ hạn, thời điểm chào bán và lợi suất dự kiến.
Tín hiệu đáng chú ý là nhà đầu tư không chỉ nhìn vào triển vọng tăng trưởng; họ cần cơ chế bảo lãnh và nền tảng tín nhiệm đủ thuyết phục. Nhiều tổ chức quan tâm kỳ hạn 3–5 năm, còn kỳ hạn dài hơn có thể được xem xét nếu có cơ chế bảo lãnh phù hợp. Vai trò bảo lãnh của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) được nhấn mạnh như một yếu tố tạo niềm tin cho đợt phát hành Samurai đầu tiên.
NDR vì thế có ích ngay cả khi chưa dẫn tới giao dịch: Việt Nam thu thập yêu cầu cụ thể về xếp hạng tín nhiệm, bảo lãnh, lợi suất và cơ cấu kỳ hạn để xây dựng phương án phù hợp. JBIC cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm huy động vốn toàn cầu, đa dạng hóa kênh và quản trị rủi ro. Bước tiếp theo là chuyển những phản hồi này thành cải thiện có thể kiểm chứng, thay vì xem sự quan tâm của nhà đầu tư như bảo đảm cho một đợt phát hành.
BIDV đưa hợp tác đầu tư Việt Nhật tới doanh nghiệp
Huy động vốn trên thị trường quốc tế chỉ là một phần của hợp tác đầu tư Việt Nhật; khả năng đưa nguồn lực vào doanh nghiệp và dự án cũng quan trọng không kém. Tại Diễn đàn Công tư về Hợp tác Kinh tế và Khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản, BIDV là một trong ba doanh nghiệp Việt Nam được chọn phát biểu trước gần 1.000 đại biểu, gồm các tập đoàn, doanh nghiệp và định chế tài chính hai nước. Chủ tịch BIDV Lê Ngọc Lâm khẳng định ngân hàng muốn tiếp tục làm cầu nối huy động nguồn lực và thúc đẩy hợp tác công – tư, gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Trong khuôn khổ diễn đàn, BIDV và Tập đoàn Sumitomo Mitsui Trust Group (SMTG) trao thỏa thuận thành lập Công ty Quản lý Quỹ BIDV – AMOVA trước sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước. Sau khi đi vào hoạt động, công ty được kỳ vọng góp phần phát triển thị trường vốn, mở rộng sản phẩm và cơ hội đầu tư, đồng thời thu hút nguồn lực quốc tế. Mô hình hợp tác này bổ sung một mắt xích thiết thực: kết nối tài chính không dừng ở trái phiếu chính phủ hay địa phương mà còn có thể mở rộng sang quản lý tài sản và vốn cho doanh nghiệp.
BIDV cũng tham gia tọa đàm cấp cao do Liên đoàn các Tổ chức Kinh tế Nhật Bản tổ chức cùng gần 50 tập đoàn, doanh nghiệp hai nước. Các hoạt động này cho thấy hợp tác đầu tư cần mạng lưới tổ chức đủ rộng để biến đối thoại thành sản phẩm và dự án. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác cho thuê tài chính giữa BIDV và SMTG đã góp phần mở rộng khả năng tiếp cận giải pháp tài chính. Hiệu quả cuối cùng nên được đo bằng nguồn vốn đến đúng nơi cần, không chỉ bằng số cuộc gặp hay thỏa thuận.
Niềm tin và khuôn khổ quyết định bước tiến tiếp theo
Ba kênh đang được mở rộng—VIFC-HCMC với các định chế tài chính, NDR của Bộ Tài chính và vai trò kết nối của BIDV—tạo nên một chiến lược có chiều sâu hơn việc tìm một nhà đầu tư đơn lẻ. Mỗi kênh xử lý một phần bài toán: tiếp cận thị trường, lắng nghe điều kiện cấp vốn và đưa hợp tác tới doanh nghiệp. Nhưng sự quan tâm của nhà đầu tư Nhật Bản chưa đồng nghĩa với vốn đã được cam kết.
Thách thức kế tiếp là hoàn thiện pháp lý cho hoạt động phát hành qua VIFC-HCMC, đồng thời củng cố thông tin minh bạch, tín nhiệm và cơ chế bảo lãnh mà thị trường yêu cầu. VIFC-HCMC dự kiến phối hợp với Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, HFIC và các đối tác để nghiên cứu khả năng hợp tác tiếp theo. BIDV kỳ vọng Công ty Quản lý Quỹ BIDV – AMOVA sau khi hoạt động sẽ góp phần đa dạng hóa cơ hội đầu tư và thu hút nguồn lực quốc tế.
Kết luận: Nhật Bản có thể trở thành nguồn vốn mới đáng kể nếu Việt Nam biến đối thoại thành khuôn khổ phát hành đáng tin cậy và những cơ hội đầu tư có khả năng triển khai. Trái phiếu đồng yên mở ra một cánh cửa, nhưng chất lượng chuẩn bị, kỷ luật thông tin và khả năng đưa vốn vào nền kinh tế mới quyết định cánh cửa ấy có thực sự rộng mở hay không.
