Lệnh cấm bắt đầu từ ngày 1/1/2027
Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu là quy định xác định những thiết bị và linh kiện cũ không được đưa vào Việt Nam, dựa trên nhóm hàng và mã HS tương ứng. Thông tư 63/2026/TT-BKHCN, ban hành ngày 27/10, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và thay thế quy định trước đó về danh mục này. Đây không phải lệnh cấm mọi giao dịch liên quan đến đồ điện tử đã qua sử dụng. Phạm vi của văn bản là cửa khẩu và hoạt động nhập khẩu; vì vậy, hiểu đúng ranh giới này quan trọng không kém việc nhớ ngày áp dụng. Người tiêu dùng không nên suy diễn rằng từ đầu năm 2027 mọi món đồ công nghệ cũ đều trở thành hàng bị cấm mua hoặc sử dụng.
Cách xác định không chỉ dựa vào tên gọi hay hình thức đóng gói: danh mục gắn với mã HS, còn tình trạng đã qua sử dụng của hàng hóa là yếu tố cần xem xét. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát mã hàng và tình trạng thiết bị trước khi làm thủ tục nhập khẩu, thay vì dựa vào mô tả thương mại chung.
Những nhóm thiết bị và linh kiện bị ảnh hưởng
Danh mục chạm tới nhiều món quen thuộc: điện thoại thông minh, máy tính xách tay và máy để bàn, máy ảnh kỹ thuật số, camera ghi hình, loa, micro và tai nghe có dây hoặc không dây. Các thiết bị xử lý dữ liệu, máy tính tiền và một số thiết bị thu phát, hiển thị hình ảnh cũng nằm trong các nhóm hàng được nêu. Nói cách khác, điện thoại cũ hay máy tính cũ vẫn hoạt động bình thường không vì thế được miễn lệnh cấm nếu thuộc danh mục và được nhập khẩu dưới dạng đã qua sử dụng.
Phạm vi còn rộng hơn hàng nguyên chiếc. Một số mạch in, mạch điện tử tích hợp, dây dẫn, cáp điện, bộ phận, phụ kiện và cụm linh kiện cũ của sản phẩm thuộc danh mục cũng bị áp dụng quy định. Thiết bị tân trang, sửa chữa hoặc thay linh kiện không tự động được xem như hàng mới để né lệnh cấm: nếu vẫn thuộc mã HS và mặt hàng bị liệt kê, việc phục hồi chức năng không làm thay đổi tình trạng nhập khẩu. Với người mua trong nước, đây là lý do nên phân biệt hàng đang lưu hành hợp pháp với lô hàng cũ được đưa từ nước ngoài vào.
Cấm nhập khẩu không đồng nghĩa cấm mua bán trong nước
Điểm dễ gây hiểu nhầm nhất là chữ “cấm”: quy định tập trung kiểm soát việc nhập khẩu thiết bị cũ, không cấm mua bán, trao đổi hay sử dụng những thiết bị đang lưu hành hợp pháp trên thị trường nội địa. Vì thế, người đang dùng điện thoại, máy tính hoặc tai nghe cũ không phải ngừng sử dụng khi quy định có hiệu lực. Tương tự, lệnh này không tự nó xóa bỏ giao dịch nội địa đối với sản phẩm đã có mặt hợp pháp trong nước. Cần giữ đúng ranh giới đó để tránh biến một quy định về luồng hàng qua biên giới thành tin đồn rằng mọi thiết bị cũ đều bị cấm.
Với doanh nghiệp, việc phải làm trước thời điểm áp dụng là kiểm tra danh mục, mã HS và tình trạng sử dụng của từng mặt hàng trong kế hoạch nhập khẩu. Đừng cho rằng tháo rời thành linh kiện, đổi cách đóng gói hay gọi sản phẩm là hàng tân trang sẽ đương nhiên giúp lô hàng được phép thông quan. Một số trường hợp thiết bị cũ phục vụ trực tiếp cho dự án sản xuất, nghiên cứu, phát triển hoặc đào tạo có thể thuộc ngoại lệ theo điều kiện riêng; đây không phải giấy phép chung cho mọi hoạt động nhập máy cũ.
Kết luận: từ ngày 1/1/2027, lệnh cấm nhập khẩu nhắm vào các nhóm thiết bị công nghệ cũ và linh kiện được liệt kê, không nhắm vào việc sử dụng hay mua bán hợp pháp trong nước. Người tiêu dùng nên hiểu đúng phạm vi; doanh nghiệp cần đối chiếu mã hàng và tình trạng sản phẩm trước khi nhập.
