Một sân chơi để người trẻ cất tiếng hát
“Hát cùng Trịnh” là dự án văn hóa phi lợi nhuận hướng đến cộng đồng, mở cuộc tuyển chọn và trao giải để người trẻ thể hiện nhạc Trịnh Công Sơn bằng tiếng nói nghệ thuật của riêng mình. Chương trình vừa được khởi động với sự đồng hành của danh ca Khánh Ly, ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh, đại diện gia đình cố nhạc sĩ, và nhà tổ chức Quang Thành.
Giá trị đáng chú ý của dự án không nằm ở việc tìm người hát giống những giọng ca đã thành danh. Khánh Ly khuyến khích người trẻ đừng nghĩ chỉ danh ca mới có thể hát nhạc Trịnh; điều cần thiết là hát bằng cảm xúc chân thành và câu chuyện của mình. Cách tiếp cận ấy biến cuộc tuyển chọn thành cánh cửa bước vào di sản Trịnh Công Sơn, thay vì một cuộc thi buộc thí sinh phải tái hiện khuôn mẫu.
Với người tham gia, cơ hội không chỉ là được nghe hay được trao giải. Họ có thể đưa trải nghiệm cá nhân vào những ca khúc đã đi qua nhiều thế hệ, còn khán giả có dịp khám phá những cách diễn giải mới. Đó là hướng đi hợp lý để âm nhạc có sức sống lâu dài: trao quyền tiếp nối cho người nghe và người hát hôm nay.
Giữ tinh thần, không đóng khung cách hát
Di sản chỉ sống khi được tiếp nhận, chứ không phải được cất giữ nguyên trạng. Trịnh Vĩnh Trinh cho biết gia đình trân trọng nhiều thế hệ nghệ sĩ đã thể hiện nhạc của anh mình, từ những giọng ca gắn bó lâu năm đến các ca sĩ không chuyên dòng nhạc Trịnh và những người trẻ thử nghiệm cách hát mới. Sự cởi mở ấy đặt nền tảng tốt cho “Hát cùng Trịnh”: tôn trọng tác phẩm nhưng không xem một lối trình bày duy nhất là chuẩn mực.
Thách thức với nghệ sĩ trẻ là làm mới mà không làm mất hồn ca khúc. Tang Phúc từng nói việc hát lại những tác phẩm đã quen thuộc đòi hỏi người thể hiện vừa giữ tinh thần bài hát, vừa tạo được dấu ấn riêng. Đây không phải lý do để e dè; đó là lời nhắc rằng sự sáng tạo cần bắt đầu từ việc lắng nghe và hiểu điều mình đang hát.
Bởi vậy, dự án có ý nghĩa hơn nếu khuyến khích cá tính thay vì chấm điểm một bản sao hoàn hảo. Khi người trẻ được hát bằng cảm xúc của mình, nhạc Trịnh Công Sơn có cơ hội chạm tới những khán giả chưa từng xem đó là âm nhạc dành cho họ.
Những cách làm mới đã có khán giả đón nhận
“Hát cùng Trịnh” xuất hiện giữa lúc nghệ sĩ đương đại đã chủ động đưa ca khúc Trịnh Công Sơn vào những không gian biểu diễn và cách phối mới. Tại một chương trình ở Hà Nội, Hà Lê và Tăng Phúc cùng thể hiện “Biển nhớ”; Hà Lê cũng kết hợp với Cheng trong “Tuổi đá buồn”. Các màn trình diễn nhận được sự hưởng ứng của khán giả, tiếp nối sự chú ý dành cho bản song ca “Diễm xưa” trước đó.
Những ví dụ này cho thấy làm mới không đồng nghĩa với phủ nhận cách hát cũ. Ca khúc vẫn giữ sức gợi, nhưng giọng hát, cảm xúc và thẩm mỹ của người biểu diễn mở thêm lối tiếp cận cho người nghe trẻ. Đây là bối cảnh thuận lợi để cuộc tuyển chọn tìm kiếm những tiếng hát không chỉ bắt chước bản thu quen thuộc mà còn có lý do riêng để kể lại bài hát.
Quan trọng hơn, sự đổi mới cần xuất phát từ tình cảm với tác phẩm, không phải từ mong muốn gây khác biệt bằng mọi giá. Nếu “Hát cùng Trịnh” tạo được không gian cho cả sự tôn trọng lẫn thử nghiệm, dự án có thể nối liền những thế hệ yêu nhạc bằng chính âm nhạc.
Tiếp nối bằng câu chuyện của chính mình
Nhà tổ chức Quang Thành kỳ vọng cuộc tuyển chọn sẽ tìm thấy những người trẻ cất tiếng hát cùng câu chuyện riêng, từ một sinh viên xa quê đến người Việt ở nước ngoài muốn giới thiệu nhạc Trịnh với bạn bè quốc tế. Điều này nhấn mạnh một điểm cốt lõi: tiếp nối di sản không phải là lặp lại quá khứ, mà là đưa tác phẩm vào đời sống và trải nghiệm của những người đang sống hôm nay.
Cuộc tuyển chọn và trao giải có thể mở cơ hội biểu diễn cho tài năng mới, đồng thời giúp nhiều người trẻ biết, yêu và hiểu thêm về âm nhạc Việt Nam. Kết quả lâu dài vì thế không nên chỉ được nhìn qua giải thưởng, mà còn qua những cuộc gặp gỡ mới giữa ca khúc Trịnh Công Sơn và người nghe.
“Hát cùng Trịnh” đáng được ủng hộ vì chọn cách trao di sản cho thế hệ kế tiếp thay vì dựng rào quanh nó. Khi nghệ sĩ trẻ được hát bằng tiếng nói của mình, nhạc Trịnh có thể tiếp tục chuyển động mà vẫn giữ được phần cốt lõi: khả năng chạm tới những cảm xúc rất riêng của con người.
