Học thêm sau quy định siết chặt: Vấn đề không còn là chuyện riêng của nhà trường
Nhận biết những dấu hiệu con em bị ép học thêm là việc phụ huynh quan tâm nhằm phân biệt học thêm tự nguyện với học thêm bị ép buộc và kịp thời bảo vệ quyền lợi của học sinh trong bối cảnh các quy định dạy thêm học thêm đang được siết chặt. Theo quy định hiện hành, mọi hoạt động học thêm phải xuất phát từ nhu cầu tự nguyện của học sinh và gia đình; mọi hành vi gây áp lực trực tiếp hoặc gián tiếp để buộc học sinh tham gia học thêm đều không đúng quy định. Điều quan trọng không phải là cấm sạch học thêm, mà là chấm dứt những biến tướng khiến trẻ học vì sợ hãi, vì áp lực, vì sự “gợi ý” thay vì nhu cầu học tập thực sự. Học thêm không có lỗi; lỗi nằm ở việc biến nó thành cánh cửa duy nhất dẫn tới điểm số cao và sự đối xử công bằng trong lớp học.
Học thêm tự nguyện khác gì với học thêm bị ép buộc?
Muốn bảo vệ con, phụ huynh phải nhìn thẳng vào ranh giới: đâu là học thêm tự nguyện, đâu là học thêm bị ép buộc. Về nguyên tắc, học thêm tự nguyện là nhu cầu khách quan trong xã hội hiện đại: học sinh cần củng cố kiến thức, phát triển năng khiếu, hoặc ôn tập cho các kỳ thi quan trọng có quyền lựa chọn hình thức học bổ sung phù hợp. Quy định dạy thêm học thêm cũng khẳng định: học thêm phải xuất phát từ nhu cầu tự nguyện của học sinh và gia đình. Trong khi đó, học thêm bị ép buộc xuất hiện khi trẻ tham gia vì áp lực tâm lý, khi cha mẹ phải gồng gánh những khoản chi vượt khả năng chỉ để con không bị tụt lại phía sau, hoặc khi có gợi ý, dẫn dắt, tạo áp lực khiến học sinh phải học thêm. Nói cách khác, nếu thiếu tự do lựa chọn, học thêm đã mất đi bản chất giáo dục.
Quyền của phụ huynh và học sinh dưới các quy định dạy thêm mới
Các quy định dạy thêm học thêm mới không chỉ siết chặt quản lý mà còn củng cố quyền lợi phụ huynh học sinh. Quy định hiện hành nêu rõ: học thêm phải tự nguyện; giáo viên không được thu tiền dạy thêm đối với học sinh mình đang giảng dạy chính khóa; mỗi môn chỉ được dạy thêm tối đa hai tiết một tuần; giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường không được dạy chính học sinh mình đang phụ trách. Đây là hàng rào pháp lý để ngăn tình trạng “vừa dạy chính khóa, vừa kéo học sinh đi học thêm”. Trên nền tảng rộng hơn, giáo dục phải tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người học; không thể để cơ hội tiếp cận tri thức chất lượng phụ thuộc quá nhiều vào điều kiện kinh tế gia đình. Khi Tổng Bí thư yêu cầu xử lý nghiêm ép học thêm, mục tiêu là xây dựng nền giáo dục công bằng, nhân văn, hiện đại và khai phóng.
Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ con bị ép học thêm?
Điểm mấu chốt là phụ huynh không đứng ngoài khi thấy bất thường. Khi nhận thấy dấu hiệu gây áp lực hoặc phân biệt, phụ huynh nên bắt đầu bằng việc trao đổi kỹ với con để hiểu việc học thêm có thực sự xuất phát từ nhu cầu của trẻ hay không. Nếu phát hiện dấu hiệu gây áp lực, phân biệt đối xử hoặc tổ chức dạy thêm trái quy định, phụ huynh cần phản ánh với giáo viên chủ nhiệm hoặc Ban giám hiệu để được xem xét, xử lý. Trường hợp vi phạm kéo dài, ảnh hưởng đến quyền lợi của học sinh, phụ huynh có thể phản ánh tới cơ quan quản lý giáo dục địa phương. "Giáo dục phải tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người học" là lời nhắc rằng im lặng trước ép học thêm đồng nghĩa chấp nhận bất công. Hành động của từng phụ huynh góp phần làm sạch môi trường học đường cho con mình và cho cả cộng đồng.
