An toàn lớp học phải được ưu tiên trước tiên
Trường học xuống cấp là tình trạng công trình và thiết bị giảng dạy hư hỏng theo thời gian, khiến không gian học tập không còn bảo đảm an toàn hoặc đáp ứng nhu cầu dạy và học. Ở điểm trường Tân Sơn, thuộc Trường Tiểu học số 2 Nam Ba Đồn, vấn đề ấy đã vượt khỏi chuyện lớp học cũ: kính vỡ, trần hư hỏng, mái dột và nguy cơ vật liệu rơi xuống học sinh. Nằm tại địa bàn miền núi, cách trường chính khoảng 20 km, điểm trường có 5 lớp, 89 học sinh và 5 giáo viên. Hai dãy phòng được xây năm 2004 và 2012, nhưng sau hơn 20 năm, nhiều hạng mục đã xuống cấp dù từng được sửa chữa nhiều lần. Sửa chữa phòng học ở đây vì thế không thể dừng ở vá mái hay thay kính: cần đánh giá an toàn tổng thể và xử lý dứt điểm các hạng mục nguy hiểm.
Thực tế trong lớp cho thấy cái giá của việc chậm đầu tư không chỉ là bất tiện. Gió lùa qua cửa kính vỡ, nước mưa thấm vào phòng, còn các tấm trần bị thổi bay để lộ mái tôn. Giáo viên và học sinh phải học trong tâm trạng lo trần có thể rơi; nhà vệ sinh tại điểm trường cũng hư hỏng. Nhà trường đề nghị xây dãy phòng học sáu phòng tại Tân Sơn để bổ sung không gian dạy học. Đây là nhu cầu thiết yếu, không phải hạng mục trang trí hay nâng cấp tùy chọn.
Nga Thắng cho thấy khoảng cách giữa các cơ sở
Tại Nga Thắng, tuổi công trình và sự thiếu đồng bộ khiến việc tổ chức dạy học càng khó. Trường THCS Nga Thắng được thành lập ngày 21/8/2026 sau khi sáp nhập năm trường, hiện gồm trường chính và bốn phân hiệu với 40 lớp; điều kiện giữa các cơ sở chưa đồng đều. Qua hai đợt mưa đầu năm học 2026–2027, phòng học ở Phân hiệu 4 bị thấm dột, buộc nhà trường báo cáo chính quyền để cho học sinh nghỉ và lên kế hoạch dạy bù khi bảo đảm an toàn. Một lớp phải nghỉ vì phòng học không an toàn là dấu hiệu rõ ràng cho thấy sửa chữa không thể tiếp tục bị xếp sau những nhu cầu khác.
Ở trường chính, dãy nhà xây năm 1986 đang dùng làm phòng bộ môn, thư viện, phòng truyền thống và phòng thiết bị bị thấm dột, bong tróc. Trường Tiểu học Nga Thắng 2 cũng có những dãy nhà xây năm 1994, 1998 và 2000, đã sử dụng từ 26 đến 32 năm. Riêng khối nhà hai tầng tại trường chính có 12 phòng, mỗi phòng rộng 40 m², nhưng đã thấm dột và xuống cấp. Tại một phân hiệu, tường và trần nứt, ngấm nước, bong tróc; nền, lan can, cầu thang và hệ thống điện cũng cần khắc phục, trong khi phòng âm nhạc và mỹ thuật phải dùng chung. Bức tranh này cho thấy cơ sở vật chất trường học không thể được đánh giá chỉ bằng số phòng: chất lượng, công năng và mức an toàn giữa các điểm trường cũng phải được tính đến.
Đầu tư đồng bộ, tránh sửa chắp vá
Sửa chữa trước mắt là cần, nhưng các trường cần kế hoạch phân biệt rõ công trình còn khả năng cải tạo với công trình phải thay thế. Nga Thắng đề xuất xây mới các khối phòng học, bổ sung phòng bộ môn và cải tạo những hạng mục còn sử dụng được; trường THCS cũng dự kiến sửa bàn ghế, hệ thống điện, quạt và đồ dùng dạy học để đáp ứng nhu cầu trước mắt. Tại Tân Sơn, đề xuất xây thêm sáu phòng học cần đi cùng việc xử lý mái, trần, cửa và công trình vệ sinh đã hư hỏng. Đầu tư trường học sẽ kém hiệu quả nếu chỉ vá từng điểm hư mà không kiểm định chất lượng công trình, xác định thứ tự ưu tiên và công năng cần có.
Từ tháng 8/2026, Trường Tiểu học Nga Thắng 2 đã tham mưu địa phương về các hạng mục cần khắc phục; tháng 9/2026, đoàn khảo sát của tỉnh kiểm tra thực tế và đề xuất đầu tư ba dãy phòng học tại ba cơ sở. Tỉnh đang tiếp tục khảo sát, đánh giá mức xuống cấp và ưu tiên vốn cho công trình cấp bách; trong thời gian chờ, địa phương được yêu cầu bố trí không gian học linh hoạt, cảnh báo nguy cơ và phong tỏa công trình không còn an toàn. Đây là những bước cần thiết, nhưng phải chuyển thành tiến độ sửa chữa cụ thể. Trường lớp an toàn và phòng chức năng đủ dùng là điều kiện tối thiểu để học sinh được học liên tục, giáo viên làm việc đúng chuyên môn. Kết luận rất rõ: ưu tiên nguồn lực cho nơi nguy hiểm nhất trước, rồi đầu tư đồng bộ để không kéo dài tình trạng xuống cấp từ năm học này sang năm học khác.
