Đột quỵ ở trẻ: Hiếm gặp nhưng không thể xem nhẹ
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu thần kinh nghiêm trọng xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn, làm tế bào não thiếu oxy và có thể tổn thương nhanh chóng. Khi mạch máu não bị tắc do cục máu đông hoặc bị vỡ gây chảy máu, phần não bị ảnh hưởng không còn nhận đủ oxy. Đột quỵ ở trẻ nhỏ ít gặp hơn ở người lớn, nhưng quan niệm trẻ không thể mắc bệnh này có thể khiến gia đình chậm nhận ra nguy hiểm. Mỗi năm, một bệnh viện nhi tại TP.HCM tiếp nhận và điều trị vài chục trường hợp đột quỵ ở trẻ, gồm cả thể thiếu máu não và xuất huyết não. Bệnh có thể liên quan đến bệnh tim bẩm sinh, rối loạn đông máu, bất thường mạch máu não hoặc nhiễm trùng. Hậu quả có thể gồm liệt, co giật, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, nghi ngờ đột quỵ cần được xem là tình huống cấp cứu, không phải vấn đề chờ theo dõi tại nhà.
Dấu hiệu ở trẻ nhỏ có thể kín đáo
Ở trẻ chưa biết nói, dấu hiệu đột quỵ trẻ em có thể không giống hình dung thường thấy. Trẻ đột ngột bú kém, khóc yếu, nghiêng đầu sang một bên, liệt mặt nhẹ hoặc co giật có thể đang phát tín hiệu bất thường. Những thay đổi này dễ bị quy cho mệt mỏi hay một vấn đề thoáng qua, nhưng sự khởi phát đột ngột là lý do không nên chủ quan. Với trẻ lớn hơn, cha mẹ cần lưu ý méo miệng, cười lệch, đi lệch người, mắt nhìn lệch, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên. Trẻ yếu tay chân, đặc biệt đột ngột yếu hoặc liệt một bên tay hay chân, cũng cần được đánh giá khẩn cấp. Nói khó, nói ngọng bất thường, lơ mơ, ngủ gà, co giật khu trú hoặc hôn mê là các dấu hiệu nghiêm trọng khác. Đừng đợi trẻ xuất hiện tất cả triệu chứng mới hành động.
Nói ngọng, nụ cười méo hoặc một bên tay bất ngờ yếu đến mức không nhấc lên được có thể là dấu hiệu đột quỵ đang diễn ra, chứ không nhất thiết là tình trạng thoáng qua. Với trẻ chưa thể diễn đạt cảm giác, hãy chú ý những thay đổi đột ngột trong vận động, nét mặt, khả năng bú và mức độ tỉnh táo.
Khi nghi ngờ, đừng chờ triệu chứng tự hết
Nếu trẻ bất ngờ xuất hiện một trong các dấu hiệu kể trên, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh hay đột quỵ ngay lập tức. Ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu và cung cấp thông tin đó cho nhân viên y tế; thời gian khởi phát có thể ảnh hưởng đến hướng xử trí. Không tự điều trị, không chờ xem trẻ có tự hồi phục và cũng không trì hoãn vì triệu chứng có vẻ nhẹ. Cấp cứu đột quỵ không thể thay bằng việc theo dõi tại nhà, bởi chỉ bác sĩ mới có thể đánh giá và xác định nguyên nhân. Cách điều trị phụ thuộc vào thể đột quỵ, biểu hiện và thời gian từ khi khởi phát; bác sĩ có thể cần chẩn đoán hình ảnh để phân biệt tắc mạch với xuất huyết não. Nhận biết sớm và đưa trẻ đi viện kịp thời có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị, khả năng phục hồi và nguy cơ di chứng lâu dài.
Kết luận: Phản ứng sớm có thể tạo khác biệt
Đột quỵ ở trẻ hiếm gặp nhưng có thể để lại hậu quả nặng nề, nên bú kém đột ngột, khóc yếu, méo miệng, nói ngọng hay yếu tay chân không nên bị xem nhẹ. Cha mẹ không cần tự chẩn đoán; điều cần làm là nhận ra thay đổi bất thường, ghi lại lúc khởi phát và tìm trợ giúp y tế khẩn cấp. Khi nghi ngờ, đưa trẻ đến cơ sở có chuyên khoa phù hợp ngay thay vì chờ triệu chứng qua đi. Trong tình huống này, thận trọng và hành động sớm an toàn hơn bỏ lỡ thời điểm điều trị.
