Nhận ra dấu hiệu đột quỵ, kể cả khi người bệnh còn tỉnh
Đột quỵ là tình trạng mạch máu nuôi não bị tắc hoặc vỡ, khiến mô não tổn thương và cần được đánh giá, điều trị khẩn cấp tại bệnh viện. Các dấu hiệu có thể xuất hiện đột ngột: một bên mặt xệ hoặc tê, một bên tay chân yếu hay tê, nói đớ, nói khó hoặc không hiểu lời. Người bệnh cũng có thể mất thăng bằng, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc chóng mặt bất thường. Hãy nhớ quy tắc BE FAST: mất thăng bằng, thay đổi thị lực, méo mặt, yếu tay, bất thường lời nói và thời gian gọi cấp cứu. Chỉ cần một dấu hiệu nghi ngờ đã đủ để hành động; không cần đợi đủ mọi biểu hiện hay chờ người bệnh liệt nặng. Người bị đột quỵ vẫn có thể tỉnh táo, trả lời được và không đau đầu. Những điều đó không loại trừ đột quỵ, vì vậy đừng để vẻ ngoài có vẻ ổn khiến gia đình chần chừ.
Gọi cấp cứu ngay, ghi lại thời điểm khởi phát
Xử trí đột quỵ đúng cách bắt đầu bằng việc gọi cấp cứu, không phải tự chẩn đoán tại nhà. Gọi 115; nếu ở khu vực có thể sử dụng dịch vụ của Bệnh viện Quốc tế City, nguồn tin nêu số hotline cấp cứu (028) 6290 1155. Nói rõ địa chỉ, triệu chứng và thời điểm bất thường bắt đầu. Nếu không biết chính xác lúc khởi phát, hãy ghi mốc cuối cùng người bệnh còn hoàn toàn bình thường; chẳng hạn, nếu họ thức dậy với yếu tay chân, báo thời điểm gia đình thấy họ bình thường lần cuối. Thông tin này giúp bác sĩ đánh giá hướng điều trị. Gia đình không thể phân biệt đột quỵ do tắc mạch với xuất huyết não chỉ bằng biểu hiện bên ngoài; cần thăm khám và chụp não. Vì vậy, đừng tự chọn thuốc hay cố xác định loại đột quỵ trước khi gọi cấp cứu. Chuẩn bị nhanh danh sách thuốc đang dùng, bệnh nền và dị ứng nếu có, nhưng tuyệt đối không để việc tìm giấy tờ làm chậm cuộc gọi.
Trong lúc chờ nhân viên y tế, hãy giữ người bệnh ở tư thế an toàn, trấn an và theo dõi khả năng đáp ứng cùng nhịp thở. Không để họ tự đứng dậy hoặc đi lại; nếu nôn, hỗ trợ nằm nghiêng và báo cho nhân viên cấp cứu. Không cho ăn, uống hay thử khả năng nuốt khi chưa được đánh giá. Đột quỵ có thể làm giảm khả năng nuốt và phản xạ bảo vệ đường thở, khiến thức ăn, nước hoặc thuốc lọt vào khí quản. Cũng không chích máu đầu ngón tay, cạo gió, bấm huyệt hay xoa bóp để chờ người bệnh tỉnh lại. Những biện pháp này không thay thế cấp cứu và chỉ làm mất thời gian quý giá.
An Cung Ngưu Hoàng Hoàn không thay thế cấp cứu
An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là phương thuốc được ghi trong Ôn bệnh điều biện của Ngô Cúc Thông, nhưng không nên xem là thuốc chữa đột quỵ hay phương án sơ cứu. Các thử nghiệm trên người được nêu trong tài liệu cho kết quả khác nhau. Thử nghiệm ANGONG TRIAL tại 17 trung tâm, trên người bệnh nhồi máu não cấp mức độ trung bình đến nặng, chưa ghi nhận khác biệt có ý nghĩa thống kê về thay đổi thể tích ổ nhồi máu hoặc phù não giữa nhóm dùng An Cung và nhóm dùng giả dược. Kết quả này không chứng minh thuốc có thể thay thế điều trị cấp cứu; cũng không thể áp dụng để kết luận thuốc chữa được mọi dạng đột quỵ. Đặc biệt, đừng cố nhét viên thuốc vào miệng hoặc đổ thuốc đã hòa nước cho người đang lơ mơ, hôn mê hay nuốt khó: thuốc và dịch có thể lọt vào đường thở. Chưa có bằng chứng cho thấy uống An Cung định kỳ có thể làm sạch mạch máu, hòa tan mảng xơ vữa hay ngăn đột quỵ.
Kết luận rất rõ: khi thấy méo miệng, yếu một bên tay chân, nói khó hoặc bất kỳ thay đổi đột ngột đáng ngờ nào, hãy gọi cấp cứu đột quỵ ngay và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đừng chờ người bệnh bất tỉnh, đừng thử mẹo tại nhà và đừng để An Cung Ngưu Hoàng Hoàn trì hoãn việc đến bệnh viện. Trong đột quỵ, hành động nhanh và đúng quan trọng hơn mọi nỗ lực tự điều trị.
