Mô hình khuyến khích, không ép buộc
Tuyến phố 4.0 - thanh toán không dùng tiền mặt là mô hình khuyến khích cơ sở kinh doanh chấp nhận phương thức thanh toán điện tử, đồng thời vẫn giữ quyền lựa chọn tiền mặt cho người mua. Hồng Hà ra mắt mô hình tại năm tuyến phố trong đợt cao điểm 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số của Hà Nội. Cách tiếp cận này hợp lý hơn một chiến dịch buộc mọi giao dịch chuyển sang điện thoại: mục tiêu là thêm lựa chọn thuận tiện, không biến tiền mặt thành điều cấm kỵ. Phường hướng tới việc 100% cơ sở trên các tuyến được chọn sẵn sàng nhận ít nhất một hình thức điện tử như mã QR, chuyển khoản hoặc thẻ ngân hàng. Vì vậy, giá trị của mô hình nằm ở khả năng đưa thanh toán số vào giao dịch thường ngày mà không gây thêm rào cản cho khách hay hộ buôn bán.
Năm tuyến phố được chọn và mức độ sẵn sàng
Mô hình được triển khai tại Tứ Liên, Tân Ấp, Chương Dương Độ, Cầu Đất và Bạch Đằng. Đây là những tuyến có mật độ kinh doanh cao, được lựa chọn sau khảo sát thực tế về mức độ sẵn sàng của các cơ sở. Số liệu ban đầu cho thấy phường không bắt đầu từ con số không: trong 334 cơ sở được khảo sát, 321 cơ sở, tương đương 96,1%, đã có phương thức thanh toán không tiền mặt; 13 cơ sở còn lại chưa triển khai, trong đó Bạch Đằng có 6 cơ sở và Tân Ấp có 3 cơ sở. Tỷ lệ cao là lợi thế, nhưng không đồng nghĩa mọi hộ đều đã sử dụng thành thạo. Chất lượng triển khai vì thế phụ thuộc vào việc hỗ trợ nhóm còn lại và duy trì hướng dẫn cho cửa hàng mới, thay vì chỉ dừng ở nghi thức ra mắt.
Lợi ích thiết thực với người mua và tiểu thương
Với người mua, QR, chuyển khoản và thẻ giúp có thêm cách trả tiền nhanh chóng; ai muốn dùng tiền mặt vẫn được phục vụ. Với tiểu thương, giao dịch điện tử giúp theo dõi khoản thu rõ hơn, giảm lệ thuộc vào tiền lẻ và hạn chế nguy cơ nhận tiền giả. Bà Trần Thị Hoa, chủ cơ sở Bách hóa Niềm Tin trên phố Tứ Liên, cho biết mã QR dễ thao tác và thông báo giao dịch giúp gia đình theo dõi tiền nhận được thuận tiện hơn. Đây không chỉ là thay đổi ở quầy thanh toán: việc ghi nhận giao dịch rõ ràng còn phù hợp với yêu cầu chuyển từ thuế khoán sang kê khai thuế đối với hộ kinh doanh từ năm 2026. Dù vậy, lo ngại về lừa đảo và thao tác vẫn có thật, nhất là với người cao tuổi; vì thế, hướng dẫn an toàn phải đi cùng việc phổ biến công cụ.
Hỗ trợ và an toàn quyết định hiệu quả lâu dài
Hồng Hà đã tuyên truyền qua trang thông tin điện tử, Zalo và hệ thống truyền thanh, đồng thời huy động tổ dân phố cùng Tổ chuyển đổi số cộng đồng hướng dẫn người dân. Địa phương ghi nhận 5 tin, bài và 20 lượt phát thanh về lợi ích thanh toán số, hỗ trợ và phòng tránh lừa đảo. Bước tiếp theo là phối hợp với tổ dân phố và tổ chức tín dụng giúp 13 cơ sở còn lại đáp ứng tiêu chí, kiểm tra định kỳ, hỗ trợ cửa hàng mới và xem xét nhân rộng mô hình. Cơ quan Thuế, ngân hàng sẽ hướng dẫn kê khai, hóa đơn điện tử, mở tài khoản và cấp mã QR đứng tên hộ kinh doanh; phí dịch vụ cần được công khai. Tiểu thương cũng cần kiểm tra tiền đã vào tài khoản trước khi giao hàng, không tiết lộ OTP hay thông tin bảo mật. Thành công của Tuyến phố 4.0 vì thế nên được đo bằng mức độ an toàn, tự nguyện và hữu ích trong giao dịch hằng ngày, không chỉ bằng số mã QR được đặt tại cửa hàng.
