Quản trị AI là điều kiện để công nghệ đi vào vận hành
Quản trị AI là tập hợp chính sách, trách nhiệm, quy trình và hoạt động giám sát nhằm bảo đảm hệ thống AI được sử dụng an toàn, có kiểm soát và phù hợp mục tiêu của tổ chức. Đây không nên là phần bổ sung sau khi công nghệ đã được triển khai, mà phải đi cùng quyết định đưa AI vào hoạt động.
Tại Tuần lễ số quốc tế Việt Nam 2026, diễn ra từ ngày 28 đến 30/10 tại Quảng Ninh với khoảng 500 đại biểu, FPT tham gia hai hội thảo quốc tế ngày 29/10 về Tiến trình AI Hiroshima và dịch vụ tin cậy xuyên biên giới. Tại hội thảo Việt Nam – Nhật Bản, Giám đốc FPT CASANOS Vũ Minh Phong và Trần Vũ Hà Minh thuộc Ban Chuyển đổi AI chia sẻ kinh nghiệm quản trị AI, giới thiệu khung CASANOS và đề xuất hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản để phát triển, triển khai giải pháp tại Việt Nam.
Thông điệp đáng chú ý là AI không thể chỉ được đánh giá bằng tốc độ hay khả năng tự động hóa. Khi thiếu quy định về dữ liệu, quyền hạn và xử lý rủi ro, lợi ích của công nghệ có thể đi kèm những hậu quả khó quy trách nhiệm. Vì vậy, quản trị cần được xem là điều kiện vận hành, không phải thủ tục tuân thủ đứng ngoài hoạt động kinh doanh.
CASANOS đặt con người trong vòng kiểm soát
FPT trình bày hệ thống quản trị AI dựa trên bốn trụ cột: chính sách và nguyên tắc đạo đức; phân định vai trò, trách nhiệm và đào tạo; quy trình phát triển AI có trách nhiệm; cùng kiểm toán và giám sát liên tục. Tập đoàn cho biết đã ban hành chính sách nội bộ tham chiếu nguyên tắc OECD và đạt chứng nhận ISO/IEC 42001 về hệ thống quản lý AI trong năm 2025. Những yếu tố này tạo cơ sở để biến cam kết quản trị thành quy trình có thể kiểm tra.
Khung CASANOS hướng dẫn con người phối hợp với “nhân sự số” — các hệ thống AI được giao nhiệm vụ trong phạm vi, vai trò và quyền hạn xác định. Con người vẫn giao việc, kiểm tra kết quả, phê duyệt và can thiệp khi cần; mục tiêu là đưa AI vào doanh nghiệp theo quy trình thống nhất, có giám sát và kiểm soát. Cách tiếp cận này có sức thuyết phục vì nó không đánh đồng tự động hóa với việc giao toàn quyền cho máy móc.
Dù vậy, một khung vận hành chỉ phát huy tác dụng khi được áp dụng sát từng nghiệp vụ và đi kèm đào tạo. Doanh nghiệp cần xác định rõ ai chịu trách nhiệm khi hệ thống đưa ra kết quả sai, dữ liệu nào được phép sử dụng và lúc nào con người phải xem xét lại quyết định.
Hợp tác AI cần năng lực bản địa hóa và triển khai
FPT đề xuất làm đối tác tích hợp và triển khai tại Việt Nam cho doanh nghiệp Nhật Bản, kết hợp kinh nghiệm hợp tác, hiểu biết thị trường trong nước và năng lực nối giải pháp với hạ tầng hiện có. Đây là hướng hợp tác thực tế hơn việc chỉ trao đổi công nghệ: giải pháp cần được điều chỉnh cho phù hợp quy trình, dữ liệu và yêu cầu quản trị tại nơi sử dụng.
Đề xuất này cũng mở ra khả năng kết nối công nghệ và kinh nghiệm của doanh nghiệp Nhật Bản với nhu cầu của cơ quan nhà nước Việt Nam, hướng tới giải pháp phù hợp thực tiễn và có thể vận hành lâu dài. Tuy nhiên, lời đề nghị hợp tác chưa tự chứng minh hiệu quả triển khai. Giá trị sẽ phụ thuộc vào việc xác định rõ trách nhiệm của các bên, khả năng tích hợp và cơ chế kiểm soát sau khi hệ thống đi vào hoạt động.
Vì vậy, hợp tác AI nên được đánh giá bằng năng lực giải quyết vấn đề cụ thể và khả năng duy trì hệ thống an toàn, thay vì chỉ bằng quy mô công nghệ hay tuyên bố về đổi mới. CASANOS có thể cung cấp một cấu trúc chung để con người và hệ thống AI phối hợp, nhưng kết quả vẫn cần được kiểm chứng trong từng bối cảnh triển khai.
Dịch vụ tin cậy là lớp hạ tầng cho giao dịch số
Tại hội thảo về dịch vụ tin cậy xuyên biên giới, FPT trình bày kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái số tại Việt Nam và đề xuất dùng tiêu chuẩn kỹ thuật chung, giao diện mở để kết nối hệ thống, đồng thời thúc đẩy công nhận dịch vụ tin cậy giữa các quốc gia. Đề xuất này bổ trợ cho câu chuyện quản trị AI: khi giao dịch và dữ liệu đi qua nhiều nền tảng, khả năng xác minh danh tính và tính toàn vẹn của thông tin trở thành phần thiết yếu.
Chữ ký số hỗ trợ người dân và doanh nghiệp làm thủ tục hành chính trực tuyến; hợp đồng điện tử rút ngắn thời gian ký kết; định danh khách hàng điện tử giúp mở tài khoản và giao dịch từ xa. Khi các dịch vụ được kết nối, giao dịch có thể được xác thực xuyên suốt thay vì phải xử lý rời rạc trên từng nền tảng. FPT cũng nêu các thách thức mới do AI đặt ra, gồm bảo vệ dữ liệu cá nhân, ngăn giả mạo danh tính và xác thực nguồn gốc nội dung số.
Kết nối xuyên biên giới vì thế không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Công nhận dịch vụ giữa các quốc gia đòi hỏi tiêu chuẩn tương thích, bảo vệ dữ liệu và phối hợp giữa các bên. Tổng thể, đề xuất của FPT có điểm mạnh ở việc nối quản trị AI với năng lực tích hợp và hạ tầng tin cậy. Nhưng để tạo khác biệt, hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản cần chứng minh được rằng những nguyên tắc này chuyển hóa thành triển khai an toàn, hữu ích và có trách nhiệm tại Việt Nam.
