Mức giải ngân 89% là điểm tựa, chưa phải đích đến
Giải ngân đầu tư công là việc chuyển nguồn vốn ngân sách đã bố trí thành khối lượng công trình, dự án được thực hiện và thanh toán; tiến độ vì thế phản ánh khả năng biến kế hoạch thành hạ tầng cụ thể. Đến ngày 25/10/2026, Hải Phòng đã giải ngân 33.064 tỷ đồng, tương đương 89% kế hoạch vốn được Thủ tướng giao, theo Sở Tài chính thành phố. Kết quả này đưa thành phố vào nhóm có giá trị giải ngân lớn, đứng thứ ba toàn quốc theo số liệu được công bố. Tuy nhiên, tỷ lệ cao không nên che khuất phần việc còn lại: mục tiêu hoàn thành toàn bộ kế hoạch đã được đặt ra ngay trong tháng 11. Khoảng cách từ 89% lên 100% trong thời gian ngắn sẽ là phép thử về năng lực điều hành, phối hợp và xử lý hồ sơ, chứ không chỉ là cuộc chạy đua con số.
Hải Phòng giải ngân nhanh hơn nhịp chung được nêu trong dữ liệu: mức bình quân cả nước là 65,9%. Đây là lợi thế đáng kể, nhưng không đồng nghĩa phần vốn còn lại có thể tự động được hấp thụ. Những dự án đã thuận lợi có thể hoàn thành thanh toán sớm; phần khó thường nằm ở nơi còn vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục hoặc tiến độ thi công. Vì vậy, thước đo cuối năm không chỉ là tỷ lệ lũy kế, mà còn là việc thành phố có đưa được nguồn vốn đến đúng dự án đủ khả năng triển khai hay không.
Kế hoạch vốn lớn khiến áp lực cuối năm tăng
Quy mô nguồn lực năm nay làm bài toán điều hành thêm căng. Kế hoạch vốn 2026 ban đầu của Hải Phòng là 36.780,6 tỷ đồng; Nghị quyết số 42/NQ-HĐND ban hành ngày 25/9 điều chỉnh, bổ sung thêm 8.448 tỷ đồng, nâng tổng vốn đầu tư công lên 44.135,3 tỷ đồng. Bổ sung vốn mở rộng dư địa cho phát triển, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tương ứng: dự án phải có mặt bằng, hồ sơ và tiến độ đủ điều kiện để tiếp nhận vốn. Nếu nguồn lực được giao vượt khả năng triển khai thực tế, tỷ lệ giải ngân sẽ chịu sức ép dù tổng vốn tăng.
Thành phố đang rà soát nhu cầu và tính khả thi của từng dự án, chuyển vốn cho nơi đủ điều kiện, đồng thời giảm vốn ở những dự án không còn nhu cầu hoặc khó giải ngân hết kế hoạch. Cách điều chỉnh này hợp lý hơn việc giữ nguyên phân bổ trên giấy, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào tốc độ hoàn tất thủ tục và quyết định điều chuyển. Tại cuộc họp thường kỳ ngày 30/10, thành phố cũng nhìn nhận giải phóng mặt bằng và giải ngân ở một số dự án, địa phương vẫn chưa đạt yêu cầu. Như vậy, điểm nghẽn đã được chỉ rõ; phần quyết định là hành động có đủ nhanh để biến nhận diện thành kết quả.
Tháng 11 là hạn chót của cuộc chạy nước rút
Thành phố xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ cấp bách và đặt mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch trong tháng 11/2026. Đây là mục tiêu có sức ép lớn: chỉ trong vài tuần, các cơ quan phải vừa xử lý khối lượng vốn còn lại, vừa bảo đảm chi trả gắn với tiến độ và điều kiện thực tế của dự án. Thành phố yêu cầu đẩy nhanh giải phóng mặt bằng cho các công trình giao thông trọng điểm, gồm tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh, dự án đường Vành đai 3, tuyến nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 và cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (CT.08).
Các chủ đầu tư được yêu cầu rà soát tiến độ hằng tuần, trong khi đơn vị được bổ sung vốn cần khẩn trương hoàn thiện thủ tục và đẩy nhanh thanh toán. Những biện pháp này có thể tăng kỷ luật thực hiện, nhưng để mục tiêu 100% có ý nghĩa, thành phố cần ưu tiên chất lượng giải ngân thay vì chạy theo tỷ lệ bằng mọi giá. Khi mặt bằng được bàn giao, hồ sơ thanh toán thông suốt và vốn chuyển đúng nơi có khả năng triển khai, con số cuối tháng mới phản ánh tiến độ thực chất của công trình.
Đích đến cần là tiến độ thực, không chỉ tỷ lệ đẹp
Mốc 89% cho thấy Hải Phòng đã tạo được đà tốt và vượt xa mặt bằng chung, nhưng mục tiêu 100% trong tháng 11 là lời cam kết khó, không phải kết quả đã được bảo đảm. Phần vốn còn lại tập trung vào những khâu vốn dễ chậm như mặt bằng, thủ tục và năng lực triển khai của từng dự án. Bởi vậy, việc kiểm điểm tiến độ thường xuyên và điều chỉnh vốn linh hoạt cần đi cùng trách nhiệm rõ ràng của từng đơn vị.
Nếu thành phố tháo gỡ được các điểm nghẽn và đưa vốn đến công trình có thể triển khai, mục tiêu giải ngân trọn kế hoạch sẽ hỗ trợ tiến độ đầu tư thay vì chỉ hoàn tất một chỉ tiêu hành chính. Ngược lại, ép tỷ lệ trong thời gian ngắn mà không gắn với khối lượng thực hiện sẽ làm giảm ý nghĩa của kết quả. Thách thức tháng 11 vì thế không nằm riêng ở việc giải ngân hết vốn, mà ở khả năng chứng minh từng đồng vốn đã được chuyển thành tiến độ dự án cụ thể.
