Khủng hoảng chip nhớ: từ cơn sốt AI đến cú sốc giá RAM
Khủng hoảng chip nhớ là tình trạng nguồn cung các loại bộ nhớ như DRAM (RAM), NAND (dùng trong SSD) không đáp ứng được nhu cầu, khiến giá RAM tăng vọt, SSD tăng mạnh và kéo theo giá thiết bị công nghệ, đặc biệt là laptop Windows, leo thang liên tục trong thời gian dài.
Theo số liệu từ thị trường bán lẻ Đức, giá DDR5 vào giữa tháng 8 đã cao hơn 486% so với tháng 7/2025. Đây không còn là biến động nhỏ, mà là cú sốc cấu trúc khiến DDR5 giá cao trở thành chuẩn mới. Cùng lúc, giá SSD tăng 7,7% chỉ trong một tháng và hiện cao hơn khoảng 2,2 lần so với giai đoạn trước khi thiếu hụt nguồn cung. Câu nói đáng trích ở đây là: “giá DDR5 vào giữa tháng 8 hiện cao hơn 486% so với tháng 7/2025” – một con số cho thấy người dùng phổ thông đang bị bỏ lại phía sau. Khi chi phí bộ nhớ đội lên, mọi chiếc laptop Windows đều phải gánh phần chi phí đó, dù người mua có cần AI hay không.
AI đang ăn hết RAM: vì sao người dùng phổ thông phải trả giá?
Căn nguyên của khủng hoảng chip nhớ không nằm ở nhu cầu PC truyền thống, mà ở cuộc đua AI toàn cầu. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên máy chủ, máy trạm và bộ nhớ băng thông cao HBM đã chiếm hơn 50% lượng tiêu thụ DRAM trong năm 2025, trong khi con số này chỉ là 35% vào năm 2023. Phần còn lại cho PC và smartphone bị co hẹp, khiến giá RAM tăng vọt gần như là điều không tránh khỏi.
Trên thị trường, có chuyên gia cho biết giá 1 GB DRAM đã tăng gần 5,5 lần chỉ trong 6 tháng, còn giá NAND cao hơn gấp 4 so với cùng kỳ. Đây là câu trích thứ hai đáng chú ý: “giá 1 GB DRAM đã tăng gần 5,5 lần chỉ trong 6 tháng qua”. Khi AI nuốt trọn nguồn cung, người dùng phổ thông bị buộc phải trả mức giá thiết kế cho máy chủ AI, dù chỉ muốn một chiếc laptop Windows để làm việc văn phòng. Nói cách khác, ảnh hưởng AI đến giá đang biến chiếc máy tính vốn phổ thông thành một món hàng xa xỉ hơn.
Laptop Windows đắt hơn: các hãng đồng loạt đẩy giá và bỏ rơi phân khúc thấp
Khi chi phí bộ nhớ và lưu trữ tăng 50–100% theo thừa nhận của lãnh đạo ngành, việc laptop Windows đắt hơn chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhiều hãng không còn khả năng tự hấp thụ chi phí mà buộc phải chuyển gánh nặng sang người dùng. Asus đi đầu khi tăng giá toàn bộ dòng laptop, bao gồm cả máy chơi game, ở mức 15–25% từ tháng 1. Acer tiếp bước với mức tăng 10–20% cho một số dòng.
Theo cùng nguồn tin, Lenovo và Dell đã tăng giá các dòng laptop thương mại cao cấp lần lượt 20% và 25%, trong khi HP cũng xác nhận phải điều chỉnh giá vì chi phí bộ nhớ quá cao. 5 thương hiệu lớn gồm Lenovo, Dell, HP, Asus và Acer đang đồng loạt điều chỉnh giá bán sản phẩm, đồng nghĩa mặt bằng giá mới sẽ cao hơn rõ rệt. Các nhà sản xuất còn được ghi nhận là đang chuyển trọng tâm sang sản phẩm thương mại cao cấp, chấp nhận giảm khối lượng xuất xưởng nhưng tăng giá trị trên mỗi máy. Đó là cách nói nhẹ nhàng cho việc bỏ rơi phân khúc thấp, nơi người dùng phổ thông vẫn cần những chiếc laptop Windows giá dễ tiếp cận.
Thiếu NAND tới 2030: vì sao laptop sẽ khó rẻ lại trong nhiều năm
Điểm đáng lo hơn trong khủng hoảng chip nhớ lần này là nó không phải cơn sốt ngắn hạn. CEO một hãng bộ điều khiển SSD cho biết việc mở rộng công suất NAND flash cho SSD có thể mất tới 4 năm thay vì 2 năm như dự báo. Từ đó, tình trạng thiếu hụt NAND có thể kéo dài vượt mốc dự báo năm 2028, thậm chí đến năm 2030. Khi NAND bị thắt chặt lâu dài, giá SSD khó có thể quay về mốc “dễ chịu” như trước.
Thị trường bộ nhớ cũng được cảnh báo rằng nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, giá có thể sớm lên mức bất thường và hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy đà tăng sẽ sớm hạ nhiệt. Nhiều dự báo cho rằng áp lực giá sẽ còn nặng nề trong các tháng còn lại và cả năm 2027. Trong bối cảnh đó, việc người dùng cá nhân trì hoãn nâng cấp không đủ để kéo giá xuống, vì nhu cầu từ AI vẫn quá lớn. Nói thẳng, ai chờ laptop Windows “giảm giá rồi mua” có thể sẽ thất vọng: đây giống một thập kỷ giá cao mới hơn là một cú sốc tạm thời.
Người dùng nên làm gì: mua ngay, chờ đợi hay đổi chiến lược?
Trước mặt bằng giá RAM tăng vọt và SSD leo thang, chiến lược mua laptop Windows không thể giữ kiểu “thích thì nâng cấp, rẻ thì mua thêm” nữa. Nếu buộc phải mua máy để làm việc hay học tập, việc chần chừ với hy vọng giá nhanh chóng hạ có thể phản tác dụng, vì áp lực nguồn cung bộ nhớ được dự báo kéo dài và thị trường laptop toàn cầu thậm chí có thể giảm tới 12,5% trong năm nay. Khi lượng máy mới ít đi, nhà sản xuất càng ưu tiên phân khúc cao cấp, đẩy sản phẩm phổ thông ra rìa.
Giải pháp hợp lý là người dùng nên: mua cấu hình đủ dùng trong 3–5 năm thay vì phụ thuộc vào nâng cấp RAM/SSD sau này; cân nhắc tận dụng lại SSD hoặc RAM cũ nếu còn tương thích; và đặc biệt là đánh giá kỹ xem mình có thật sự cần các tính năng dán nhãn “AI” trên laptop hay chỉ cần một máy ổn định để làm việc. Khủng hoảng chip nhớ lần này là lời nhắc rằng tiện ích AI không miễn phí – nó đang được tài trợ bằng ví tiền của người dùng phổ thông.
