Khi sinh viên chấp nhận sống “cực đoan” để tiết kiệm nhà ở
Hiện tượng sinh viên tiết kiệm nhà ở bằng những cách cực đoan là tình trạng ngày càng phổ biến, khi tiền thuê phòng gần trường leo thang đến mức vượt quá khả năng của họ, buộc nhiều người phải dựng lều ở vườn nhà dân, sống tối giản, hoặc thậm chí bay qua bay lại giữa các thành phố và quốc gia mỗi tuần để tránh tiền thuê phòng đắt đỏ và duy trì con đường học vấn trong điều kiện tài chính rất hạn chế. Đây không còn là vài câu chuyện lạ lùng trên mạng, mà phản ánh một cuộc khủng hoảng nhà ở đang đẩy thế hệ sinh viên vào những lựa chọn sống đầy rủi ro nhưng chi phí thấp. Sinh viên ngày nay phải coi việc tìm cách sống rẻ cho học sinh là một “môn bắt buộc”, song câu hỏi lớn là: chúng ta chấp nhận đánh đổi đến đâu để có bằng cấp mà không mang thêm nợ?
Dựng lều trong vườn nhà dân: “ngôi nhà” không tiền thuê của Evan
Trường hợp Evan Eames, du học sinh Canada học thạc sĩ Vật lý Thiên văn tại một trường đại học lớn ở Anh, là ví dụ gây tranh luận mạnh mẽ về du học sinh chi phí thấp. Đối mặt với tiền nhà quá cao, anh quyết định sống trong một chiếc lều suốt cả năm học. Evan đăng tin lên các diễn đàn, đề nghị được dựng lều trong vườn nhà người sống gần trường, đổi lại là dạy kèm Toán và Vật lý miễn phí. Một chủ nhà tên Charley chấp nhận giao kèo, cho anh cắm lều ở góc vườn và dùng chung bếp, phòng tắm, phòng giặt. Chiếc lều vải nhỏ trong vườn trở thành nơi ở của Evan suốt 10 tháng, giữa mưa dầm, sương muối và mùa đông lạnh buốt. Anh ngủ với nhiều lớp túi ngủ, đệm cách nhiệt, mặc chồng quần áo, dành phần lớn thời gian ở trường để học, sạc thiết bị, tắm ở phòng tập. Cuối cùng, Evan cầm trong tay tấm bằng thạc sĩ mà không nợ thêm một đồng tiền thuê nhà nào. Câu chuyện này phơi bày cái giá thật sự của việc tránh tiền thuê phòng: hy sinh tiện nghi tối thiểu để đổi lấy tự do tài chính.
Bay 1.000 dặm rẻ hơn thuê trọ gần trường: lựa chọn của Jonathan
Nếu dựng lều là hình ảnh “du học sinh sống như dân phượt”, thì trường hợp Jonathan Davey còn khiến nhiều người sốc hơn về cách sống rẻ cho học sinh. Là sinh viên Nhân chủng học tại một trường đại học ở London, Jonathan nhận ra sống gần trường sẽ khiến chi phí sinh hoạt đội lên mức không thể chịu nổi. Thay vì chấp nhận, anh chuyển sang sống ở Gdansk (Ba Lan), nơi chi phí nhà trọ thấp hơn nhiều, rồi mỗi tuần bay sang London đi học. Lịch trình của anh: sáng thứ Tư xuất phát từ Gdansk, đến lớp khoảng 10 giờ, học ba ngày liên tiếp, ngủ tại hostel giá rẻ hoặc ở nhờ bạn, rồi chiều tối thứ Sáu bay về lại Ba Lan. Theo tính toán của Jonathan, toàn bộ tiền thuê chỗ ở tại Gdansk, vé máy bay và xe buýt đến sân bay trong một năm chỉ bằng một phần nhỏ so với chi phí nhà ở trung bình của sinh viên tại London. Anh nói: “Thật khó tin khi đi học cách xa 1.000 dặm lại rẻ hơn sống ngay gần trường”. Đây là minh chứng cực đoan cho việc sinh viên tiết kiệm nhà ở đến mức chấp nhận biến việc học thành một chuỗi di chuyển xuyên biên giới.
| Spec | Sống gần trường London | Sống ở Gdansk, bay qua lại |
|---|---|---|
| Hình thức | Thuê phòng tại thành phố đại học | Thuê hostel chi phí thấp, kết hợp bay hàng tuần |
| Mức chi phí tổng quan | Cao, tiệm cận hoặc vượt khả năng của nhiều sinh viên | Thấp hơn đáng kể so với ở gần trường |
| Nhịp sống | Ổn định, ít di chuyển xa | Lịch di chuyển dày, giống “kỳ nghỉ kéo dài” với các chuyến bay mỗi tuần |
| Đánh đổi | Tiện nghi và thời gian rảnh nhiều hơn | Mệt mỏi vì đi lại, phụ thuộc vé máy bay, rủi ro trễ chuyến |
Từ sáng tạo cá nhân đến cảnh báo về khủng hoảng nhà ở sinh viên
Cả Evan lẫn Jonathan đều đại diện cho nhóm du học sinh chi phí thấp dám phá vỡ mọi khuôn mẫu về chỗ ở sinh viên. Evan dựng lều trong vườn nhà dân, sống tối giản, tận dụng cơ sở vật chất trường để cắt giảm mọi nhu cầu vật chất không thiết yếu. Jonathan nghiên cứu hàng giờ giá vé, lịch bay, các thành phố Đông Âu rẻ nhưng có chuyến bay sớm, rồi chọn Gdansk vì vừa tiết kiệm, vừa có chất lượng cuộc sống dễ chịu và cơ hội kết bạn mới. Tuy nhiên, nếu chỉ ngưỡng mộ họ như những gương “vượt khó truyền cảm hứng” thì hơi dễ dãi. Những cách sống này chỉ xuất hiện khi giá thuê phòng tại các thành phố đại học tăng cao đến mức đẩy sinh viên ra khỏi thị trường nhà ở truyền thống. Việc phải ngủ trong lều giữa mùa đông hoặc bay hàng nghìn km mỗi tuần không phải là “phiêu lưu đáng mơ ước”, mà là dấu hiệu của một hệ thống hỗ trợ nhà ở đang bỏ rơi người trẻ.
Chọn cực đoan hay chấp nhận nợ nần: sinh viên nên làm gì?
Nhìn hai câu chuyện, dễ thấy cảm giác trộn lẫn giữa khâm phục và lo lắng. Một mặt, đó là minh họa sinh động cho khả năng thích nghi của thế hệ trẻ: họ không ngại dựng lều, sống như khách du lịch bụi dài ngày, bay qua lại mỗi tuần… miễn là tránh tiền thuê phòng. Mặt khác, những lựa chọn này đi kèm rủi ro về sức khỏe, an toàn, thời gian và cả chất lượng học tập. Không phải ai cũng chịu được ngủ ngoài trời suốt mùa đông hay sống cuộc đời “sáng ở Ba Lan, chiều ở Anh” tuần nào cũng lặp lại. Về lâu dài, cách sống rẻ cho học sinh không thể dựa vào giải pháp cực đoan. Sinh viên cần chủ động tính toán chi phí, cân nhắc được–mất thay vì chạy theo các câu chuyện “tiết kiệm thần kỳ” trên mạng. Còn các trường đại học và nhà làm chính sách, nếu coi chuyện dựng lều hay bay 1.000 dặm đi học là chuyện vui bên lề, thì họ đang lơ đi lời cảnh báo lớn về bất bình đẳng tiếp cận giáo dục. Kết luận thẳng thắn là: không ai nên phải ngủ trong lều hoặc sống trên bầu trời chỉ để được đi học.
