Hiện tượng sinh viên bay thường xuyên: một cách “ở xa mà vẫn gần”
Hiện tượng sinh viên bay thường xuyên là việc người trẻ cố ý duy trì lịch di chuyển bằng đường hàng không mỗi cuối tuần để vừa đi học, vừa thực tập hoặc làm việc, thay vì chuyển hẳn đến nơi học hay nơi làm, và coi chi phí bay liên tục như một dạng chi phí du lịch sinh viên kết hợp học tập dài hạn. Năm 2024, câu chuyện về Vincent Campanaro, sinh viên năm nhất NYU, trở thành ví dụ điển hình: mỗi thứ Sáu, cậu bay từ New York đến Naples, Florida để thực tập tại một khách sạn lớn, rồi Chủ nhật lại bay về để kịp vào lớp tuần mới. Một trường hợp khác, Tan Teck Leng đang làm việc ở Phnom Penh nhưng vẫn đều đặn bay sang Singapore mỗi cuối tuần để theo học Thạc sĩ MBA, rồi sáng thứ Hai quay về tiếp tục công việc toàn thời gian. Những lịch trình dày đặc này cho thấy đối với một số sinh viên, bầu trời nay trở thành "ký túc xá di động".
Vincent: 1.770km mỗi tuần để giữ lấy một cơ hội hiếm
Câu chuyện của Vincent Campanaro là minh họa rõ ràng cho tâm lý coi cơ hội thực tập là tài sản không thể bỏ lỡ. Mỗi tuần, ngay sau khi tan lớp lúc 12h15 ngày thứ Sáu, Vincent ra sân bay để bay tới Naples, Florida; sau hai ngày làm việc, Chủ nhật cậu lại lên chuyến bay về New York, thường đáp xuống vào khoảng 21h để chuẩn bị cho tuần học mới. Lịch trình đều đặn này kéo dài suốt 6 tháng, chỉ để cậu có một chỗ trong bộ phận phát triển kinh doanh của khách sạn Ritz-Carlton. Theo chia sẻ, thị trường thực tập trong ngành khách sạn cạnh tranh đến mức có những ứng viên với GPA rất cao vẫn phải gửi hàng trăm hồ sơ mà không nhận được lời mời. Trong bối cảnh đó, việc Vincent chấp nhận đời sống hai thành phố không còn là hành vi “kỳ quặc”, mà là lựa chọn chiến lược: đổi sự mệt mỏi, thời gian bay và chi phí di chuyển lấy kinh nghiệm tại một thương hiệu lớn.
Tan Teck Leng: cuối tuần trên trời để không phải bỏ việc
Nếu Vincent dùng máy bay để nối liền trường và nơi thực tập, Tan Teck Leng dùng nó để giữ đồng thời hai bản sắc: học viên MBA và nhà quản lý giáo dục. Đang làm việc và sinh sống tại Phnom Penh, anh đăng ký chương trình MBA của một trường Mỹ thông qua hợp tác đào tạo tại Singapore và quyết định không chuyển nhà, không nghỉ việc. Lịch trình của Tan gần như cố định: tối thứ Sáu bay từ Phnom Penh sang Singapore, dành trọn thứ Bảy và Chủ nhật cho việc học, rồi sáng thứ Hai bay trở về để làm việc. Anh chọn chương trình vì yêu cầu học thuật phù hợp với người đi làm, không bắt buộc luận văn tốt nghiệp và bài tập được thiết kế để xử lý trước ở nhà rồi mang đến lớp thảo luận. Tan hiện quản lý toàn bộ hoạt động của một trường cao đẳng khoảng 500 sinh viên, từ vận hành đến học thuật và tuyển sinh. Trong trường hợp này, chuyến bay cuối tuần không phải “xa xỉ phẩm”, mà là chi phí điều kiện để sự nghiệp không bị gián đoạn khi nâng cấp học vấn.
Chi phí du lịch sinh viên và logic kinh tế đằng sau những chuyến bay
Nhìn từ bên ngoài, người ta dễ thắc mắc vì sao sinh viên không chọn thuê một phòng trọ gần nơi thực tập hoặc trường cao học, thay vì bay đi bay về liên tục. Tuy nhiên, khi chi phí du lịch sinh viên được tính theo tuần và chương trình học hoặc thực tập chỉ diễn ra vào cuối tuần, bức tranh kinh tế trở nên phức tạp hơn. Lợi ích của việc bay thường xuyên là giữ nguyên hệ sinh thái quen thuộc: trường học chính, công việc toàn thời gian, mạng lưới bạn bè, thay vì phải thiết lập hai cuộc sống song song với tiền thuê trọ, ăn ở và chi tiêu cố định tại thành phố thứ hai. Đối với sinh viên bay thường xuyên, vé máy bay giá rẻ không chỉ là công cụ đi lại, mà là “giải pháp tài chính” giúp cân bằng giữa đầu tư học tập và duy trì thu nhập. Các chương trình Vietjet khuyến mãi và những mức giá thấp được quảng bá công khai biến việc bay liên tục thành lựa chọn khả thi, thay vì đặc quyền của số ít người có thu nhập cao, dù bài toán chính xác giữa vé máy bay giá rẻ và tiền thuê phòng trọ mỗi tháng luôn phải được tính rất kỹ ở từng hoàn cảnh.
Khi bầu trời trở thành phòng trọ: cơ hội, rủi ro và câu hỏi mở
Điểm chung giữa Vincent và Tan là niềm tin rằng chi phí di chuyển – dù là thời gian, sức khỏe hay tiền bạc – xứng đáng bỏ ra để đổi lấy cơ hội học tập và làm việc ở mức cao hơn. Tuy vậy, việc biến chiếc ghế máy bay thành “bàn học tạm thời” đặt ra nhiều câu hỏi: liệu đây có phải hướng đi nên khuyến khích cho số đông sinh viên, hay chỉ phù hợp với những người có sức chịu đựng tốt và khả năng chi trả ổn định? Mặt tích cực là họ tránh phải chọn giữa học và làm, giữa trường và sự nghiệp. Mặt trái là lịch trình dày đặc dễ dẫn tới kiệt sức, lệ thuộc vào lịch bay và rủi ro nếu chi phí vé máy bay giá rẻ tăng lên. Khi bầu trời trở thành phòng trọ, câu hỏi không còn là “có nên bay hay không”, mà là “giá của việc giữ mọi thứ một lúc là bao nhiêu – và ai thực sự gánh được giá đó”.
