Khoảng trống dữ liệu là lời cảnh báo
Dữ liệu tiêm chủng là tập hợp hồ sơ ghi nhận thông tin định danh, cư trú và lịch sử tiêm vắc xin của mỗi người, giúp cơ quan y tế theo dõi tiêm chủng và xác định nhu cầu tiêm bù. Tại TP.HCM, công việc chuẩn hóa kho dữ liệu này đang tụt xa so với khối lượng cần xử lý.
Theo báo cáo của Sở Y tế, tính đến ngày 1/10/2026, thành phố mới làm sạch được 8% dữ liệu, còn 7.104.489 hồ sơ cần tiếp tục rà soát, xử lý; tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu của Bộ Y tế. Đây không phải một con số hành chính nhỏ: mỗi hồ sơ thiếu hoặc sai thông tin có thể làm khó việc xác định lịch sử tiêm, nhất là khi trẻ chuyển nơi ở hoặc giấy tờ không khớp.
Vì vậy, 8% nên được nhìn nhận như tín hiệu cho thấy cách làm hiện tại cần tăng tốc và phối hợp tốt hơn, chứ không chỉ là một tỷ lệ báo cáo. Nếu khâu xác minh kéo dài, dữ liệu khó trở thành công cụ hữu ích cho các đợt tiêm chủng tiếp theo.
Phân công nhiều đầu mối, nhưng cần trách nhiệm rõ
Trước tiến độ chưa đạt yêu cầu, UBND TP.HCM ban hành Văn bản số 10870/UBND-VX, giao Sở Y tế, Công an thành phố, Sở Giáo dục và Đào tạo, chính quyền phường, xã, đặc khu cùng các trạm y tế cấp xã phối hợp làm sạch, làm giàu và chuẩn hóa dữ liệu tiêm chủng. Cách huy động liên ngành là cần thiết, bởi hồ sơ có thể vướng từ định danh, nơi cư trú đến thông tin học tập và tiền sử tiêm.
Sở Y tế giữ vai trò đầu mối hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra; Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố hỗ trợ nghiệp vụ trên hệ thống, xử lý lỗi và các trường hợp khó xác minh. Công an cấp xã phối hợp đối chiếu định danh, cư trú và trường hợp chuyển đi; cơ sở giáo dục cùng trạm y tế rà soát thông tin học sinh. Phân công này chỉ phát huy tác dụng nếu từng đầu mối có người chịu trách nhiệm và hồ sơ được chuyển xử lý xuyên suốt.
Chính quyền cấp xã được yêu cầu trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả, lập danh sách hồ sơ tồn đọng, phân công nhân lực và chỉ tiêu theo tuần. Đây là điểm then chốt: giao việc rộng mà không theo dõi kết quả cụ thể sẽ khiến trách nhiệm dễ bị phân tán.
Tác động trực tiếp đến trẻ và gia đình
Với người dân, làm sạch dữ liệu không chỉ là chỉnh sửa một hệ thống. Khi thông tin định danh hoặc tiền sử tiêm bị thiếu, sai hay trùng lặp, gia đình có thể phải xác minh lại lịch sử của trẻ; cơ sở y tế cũng khó biết trẻ đã tiêm đủ hay còn cần tiêm bù.
UBND cấp xã yêu cầu trường học phối hợp với trạm y tế rà soát thông tin và tiền sử tiêm chủng của trẻ, đồng thời làm việc với gia đình để bổ sung dữ liệu và tổ chức tiêm bù liều theo quy định. Với nhóm vắc xin trẻ em, việc đối chiếu chính xác có ý nghĩa thực tế: hạn chế bỏ sót liều cần thiết, thay vì chỉ hoàn tất hồ sơ trên giấy.
Công việc này cần bảo đảm trao đổi dữ liệu đúng mục đích, đúng thẩm quyền và bảo vệ thông tin cá nhân. Nếu quy trình rõ ràng, người dân có thể được hỗ trợ xác minh thuận tiện hơn; nếu phối hợp rời rạc, gánh nặng bổ sung thông tin sẽ tiếp tục dồn về gia đình.
Theo dõi tiến độ bằng kết quả hằng tuần
Để biến chỉ đạo thành kết quả, các địa phương phải báo cáo hằng tuần tổng số hồ sơ cần xử lý, số đã hoàn thành, số còn tồn, tỷ lệ hoàn thành và vướng mắc về Sở Y tế thông qua Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố. Chỉ tiêu theo tuần giúp nhận ra nơi chậm và nhóm hồ sơ khó, thay vì chờ đến khi tổng kết mới phát hiện khoảng cách.
Nhưng báo cáo chỉ có giá trị khi đi kèm biện pháp gỡ vướng: hỗ trợ trạm y tế xử lý lỗi hệ thống, xác minh hồ sơ khó và điều chuyển nhân lực đến địa bàn có lượng tồn lớn. Thành phố cũng cần giữ việc kiểm tra chất lượng song hành với tốc độ, để làm sạch dữ liệu không biến thành chạy theo số lượng.
Hơn 7,1 triệu hồ sơ tồn đọng cho thấy tiêm chủng TP.HCM cần một chiến dịch phối hợp có kỷ luật, không chỉ một văn bản phân công. Thước đo cuối cùng phải là hồ sơ chính xác, trẻ được nhận diện đúng lịch tiêm và gia đình không bị bỏ lại giữa các đầu mối.
